درآمد ميلياردی دو همسایه از هزار سنگ نگاره

متوليان فرهنگي در کشورهاي قزاقستان و آذربايجان با داشتن تنها هزار سنگ نگاره، هر ساله صدها هزار گردشگر  را به کشور خود کشانده و از اين راه درآمدهاي ميلياردي کسب مي‌کنند. اين در حالي است که تعداد سنگ نگاره هاي کشف شده در ايران به حدود 50 هزار مورد مي‌رسد اما کمترين استفاده از اين پتانسيل بي مانند صورت نمي‌گيرد.     

جمهوري آذربايجان در سالهاي اخير تلاشهاي فراواني براي افزايش گردشگري خود داشته‌است. آنها به همين مناسبت سال 2011 را سال گردشگري اذربايجان نام گذاري کردند، بر اساس آمارهاي رسمي اعلام شده اين کشور در سال 2010ميزبان بيش از دو و نيم ميليون گردشگر بوده‌است، در سالهاي اخير سهم گردشگري آذربايجان را بيشتر گردشگراني از کشورهاي اوکراين، قزاقستان، ايران، گرجستان، اردن، بحرين، آلمان، استراليا، بلغارستان و فنلاند تشکيل داده اند.
 
ميراث فرهنگي و آثار تاريخي و معماري ملي و اسلامي از مهم‌ترين دلايل و نقاط قوت اين کشور براي جذب گردشگر بوده است، اين کشور در حدود 600 سنگ نگاره ثبت شده دارد، مناطق سونگون، گغاما و بويژه قوبستان در جمهوري آذربايجان اصلي ترين مناطقي است که سنگ نگاره هاي تاريخي در آنها يافت شده است، سنگ نگاره هاي مناطق عمومي آذربايجان ايران و جمهوري آذربايجان شباهت هاي ظاهري بسيار فراواني به هم دارند به طوري که به نظر مي رسدي همه نقوش موجود در مناطق کلي آذربايجان ايران و جمهوري آذربايجان طي يک دوره و توسط يک هنرمند با يک سبک و طرح حکاکي شده است، در صورتي که قدمت آنها براساس سال يابي نمونه هاي مشابه درجمهوري آذربايجان بين چهار  تا هشت هزار سال است .
 
متوليان گردشگري و ميراث فرهنگي آذربايجان در سالهاي اخير با تشکيل دفاتري تحت عنوان دفتر هنرهاي صخره اي آذربايجان در بسياري از کشورهاي توسعه يافته جهان تلاش کرده اند توريست هاي علاقمند به اينگونه آثار تاريخي و همچنين اساتيد و دانشجويان باستان شناسي را براي بازديد از سنگ نگاره هاي خود ترغيب کنند، اين برنامه هدفمند موجب شده است در بسياري از نقاط جهان اين کشور به عنوان يکي از مناطق غني از لحاظ سنگ نگاره هاي تاريخي شناخته شود.
 
کشوري ديگري هم که در اين زمينه تلاش کرده است همپاي آذربايجان براي سنگ نگاره هاي محدود کشور خود توريست هاي ديگر کشورهاي جهان را جذب کند قزاقستان است، در اين کشور تعداد سنگ نگاره هاي کشف شده اندکي بيشتر از 400 مورد است که در مناطق " تام گلي تاس " و " کول ژاباسي " کشف شده اند،  
 
امروزه کارشناسان باستان شناسي و گردشگري از سنگ نگاره ها به عنوان " اکو موزه " يا موزه هاي طبيعي ياد مي کنند و به همين دليل مورد توجه بسيار گردشگران و محققان قرار گرفته اند، چرا که گردشگران براي ديدن سنگ نگاره هم به طبيعت گردي دست مي زنند و هم از آثار تاريخي و باستاني بازديد مي کنند، تکيه کشورهاي آذربايجان و قزاقستان بر همين موارد باعث شده است اين دو کشور در جذب گردشگران علاقمند به سنگ نگاره ها موفقيت بسياري به دست آورند.
 
در حالي که کشورهاي آذربايجان و قزاقستان از حدود يک هزار سنگ نگاره کشف شده در کشور خود نهايت استفاده و بهره گيري را برده اند، اما در کشور ايران بنا بر اسناد و امارهاي موجود از جمله کتاب "سنگ نگاره هاي ايران" حدود 50 هزار سنگ نگاره در 23 استان کشور کشف شده است. با اين حال اما تا کنون کمتر استفاده اي از اين پتانسيل بي پايان و فوق العاده براي جذب گردشگران و محققان دنيا استفاده شده است.
 
وضعيت سنگ نگاره هاي ايران در حالي است که تا کنون از اين تعداد کمتر از 10 درصد به ثبت ملي رسيده است و حتي از آندسته اي که به ثبت ملي رسيده اند نيز کمتري مراقبت و محافظتي صورت نمي گيرد، به گونه که اي هر روزه خبرهاي مبني بر تخريب و آسيب رساني به بخشي از اين آثار به گوش مي رسد.

منبع: میراث فرهنگی