شيوه تعامل دختران و والدين در سنين بلوغ

دختران در سن بلوغ دچار تضادها و تعارضاتي با والدين‌شان مي‌شوند که در صورت بي‌توجهي يا كم‌توجهي والدين به اختلاف‌ها و تضادهاي به‌وجود آمده، ممكن است موجب ايجاد فاصله و گسست‌هايي ‌شود که هر روز بر عمق آن افزوده شده و آثار جبران‌ناپذيري براي دختران به وجود بياورد.

خبرنگار ايسنا ـ منطقه خراسان ـ اين موضوع را با خود دختراني كه به سن بلوغ رسيده‌اند و در دوران نوجواني به سر مي‌برند و نيز با برخي جامعه‌شناسان و روانشناسان به بحث و بررسي گذاشته است.

سميه، 13 ساله، با اشاره به اختلافاتي که با والدينش دارد، گفت: والدينم به خاطر جنسيتم نظرات برادرم را که فاصله سني چنداني با من ندارد، بر نظرات من ترجيح مي‌دهند.

وي با بيان اينکه والدينم در نوع پوشش، ساعت ورود و خروج و حتي ارتباط با دوستان، من را مورد بازخواست قرار مي‌دهند، افزود: بيرون رفتن با دوستان و انجام کارهايي که مرا با مخالفت پدر و مادرم روبه‌رو مي‌کند، به صورت پنهاني انجام مي‌دهم.

مهديه، 17 ساله، که دانش‌آموز سال سوم دبيرستان است با تاييد حرف‌هاي سميه اظهار داشت: پدر و مادرم آن قدر من را امر و نهي مي‌کنند که برادر کوچکترم به خود اين حق را مي‌دهد در مورد نحوه پوشش، آرايش و ارتباط با دوستانم، من را امر و نهي کند.

وي با بيان اينکه آن قدر بزرگ شده‌ام که به تنهايي بتوانم براي کارهايم تصميم‌گيري کنم، گفت: قبول دارم بزرگترهايم از امر و نهي‌هايشان قصد بدي ندارند ولي ديگر از اطاعت کردن دستوراتشان خسته شده‌ام.

مهديه با اظهار ناراحتي از دختر بودنش افزود: آيا به اين دليل که دختر هستم حق زندگي، اظهارنظر و تصميم‌گيري براي خود را ندارم؟!

وي فشارهاي والدينش را گاهي به اندازه‌اي زياد خواند که باعث مي‌شود به فرار فکر کند و ادامه داد: زماني که به سرنوشت تاريکم بعد از فرار فکر مي‌کنم، از انجامش مي‌ترسم و منصرف مي‌شوم.

مينا، 19 ساله نيز مي‌گويد: در سن بلوغ مشکلات زيادي با پدر و مادرم داشتم و معتقد بودم آنها به هيچ‌وجه مرا درک نمي‌کنند و هيچ وجه اشتراکي در نظرات من با آنها وجود ندارد ولي حالا پس از گذشت يکي دو سال مشکلاتم با آنها بسيار کمتر شده و متوجه مي‌شوم که راهنمايي‌هايشان واقعا از سر دلسوزي بوده هر چند نحوه برخوردشان در بعضي مواقع صحيح نبوده و باعث لجبازي بيشتر من مي‌شد.

سهيلا، 17 ساله، که از عدم توجه والدينش رنج مي‌برد با بيان اينکه آزادم هر کجا مي‌خواهم بروم و هر کاري دوست دارم انجام بدهم، گفت: والدينم اصلا براي من اهميتي قائل نيستند.

وي خواهرش را بهترين دوستش عنوان کرد و افزود: خواهرم تنها کسي است که من را درک مي‌کند، مشکلاتم را مي‌فهمد و موجب آرامشم مي‌شود.

در مقابل، سيما، 23 ساله، نظري متفاوت دارد و مي‌گويد: من از کودکي با پدر و مادرم دوست بودم و مشکلاتم را به راحتي با آنها در ميان مي‌گذاشتم، شايد اين مساله ناشي از اين است که فرزند اول هستم و فاصله سني کمتري با آنها دارم.

وي افزود: مادرم مسائلي از قبيل نحوه پوشش، برخورد با ديگران و طرز رفتار در اجتماع را به عهده خودم مي‌گذارد و در عين حال با راهنمايي‌هاي سازنده مانند يک دوست به من کمک مي‌کند.

وي مهم‌ترين عامل ايجاد اعتماد به نفس در خود را، پدرش مي‌داند و مي‌گويد: پدرم با اعتماد به من براي حضور در اجتماع، مهم‌ترين عامل پيشرفت و ترقي من بوده است و اين امر در واقع مانع مثبتي بود که اجازه برگشت به عقب را هم از من سلب مي‌کرد.

زهرا 25 ساله و ليسانس شيمي، با بيان اينکه تنها دختر خانواده هستم، گفت: پدرم با وجود اينکه مشاور خانواده است اما بدبين و شکاک است.
وي خاطرنشان کرد: پدرم جامعه را محيط مناسبي براي دختران نمي‌دانست و از همان ابتدا با تحصيل من مخالفت مي‌کرد، اما مادرم در برابر خواسته پدرم ايستاد تا من تحصيلاتم را ادامه دهم.

وي با بيان اينکه پدرم اکنون به عنوان فرزند نمونه‌اش مرا به ديگران معرفي مي‌کند، گفت: کاش پدرم از ابتدا اين اعتماد را به من داشت تا اکنون از حضور و صحبت کردن در جمع هراسي نداشتم و شاهد رفتارهاي معقول‌تري در برخوردهايم با افراد جامعه بودم.

با توجه به اين صحبت‌ها بايد منشا بروز تضادها و اختلافات دختران با والدينشان را شناخت و به والدين آگاهي داد تا هر چه سريعتر براي کاهش تضادهاي موجود اقدام کنند.

يک روانشناس و مدرس دانشگاه، مادران را به دليل نزديکي با دختران داراي مهمترين نقش در افزايش و کاهش تضادها و تعارضات دختران در کانون خانواده دانست و يادآور شد: اگر مادران داراي تحصيلات بوده و از رشد و ويژگي‌هاي سني دخترانشان از لحاظ عاطفي، رواني و جسماني مطلع باشند، موفقيت بيشتري در رفع تضادها و تعارضات به وجود آمده خواهند داشت.

محمدرضا مطهري، با بيان اينکه پدران بايد به دخترانشان استقلال بدهند، تاکيد کرد: پدران بايد به صحبت‌هاي دخترانشان گوش داده، تحقيرشان نکنند و به نظرات آنها توجه کنند. چرا که عدم اطمينان والدين به دختران، سبب به وجود آمدن مسائل و مشکلاتي براي آنها خواهد شد.

وي استقلال طلبي را از جمله خواسته‌هاي دختران در سن بلوغ عنوان کرد و افزود: والدين به دليل عدم آشنايي با زمان و رشد دخترانشان دچار تضاد و تعارض با آنها مي‌شوند. والدين در مورد رشد دختران و پيشرفت اطلاعات و فن‌آوري آگاهي کمتري دارند که اين امر يکي از دلايل بروز تضاد و اختلاف والدين با دختران مي‌شود.

وي خاطرنشان کرد: ‌وجود تضاد، تعارض و اختلاف بين والدين و دختران سبب مي‌شود دختران بر سر دوراهي قرار گيرند که حتي در برخي مواقع از ايستادن در برابر والدين احساس گناه مي‌کنند.

عضو هيات علمي دانشگاه پيام‌نور نيشابور، بر فراهم کردن زمينه استقلال در دختران تاکيد کرد و افزود: بايد به دخترانمان وظايفي را واگذار کنيم تا آنها احساس استقلال کنند.

وي بر فراهم آوردن زمينه‌اي که دختران در آن قادر به ارائه نظراتشان باشند، تاکيد کرد و گفت: بايد در مسائل گوناگون از دخترانمان نظرخواهي کنيم تا تصميم‌گيري را ياد بگيرند.
وي خاطرنشان کرد:‌ دختران دوست ندارند دوستشان باشيم، آنها علاقه‌مندند درک‌شان کنيم، به سخنانشان گوش دهيم و به خواسته‌هايشان توجه کنيم.

مطهري با بيان اينکه بايد به دخترانمان ارزش و شخصيت بدهيم، گفت: بايد در مسائل خانوادگي از آنها نظرخواهي کنيم تا تصميم‌گيري را ياد بگيرند كه اين امر در از بين بردن تعارضات نيز موثر است.

وي احساس زيادي بودن در دختران و تضييع حقوقشان در برابر پسران را، ريشه در گذشته دانست و خاطرنشان کرد: حاکميت در گذشته بيشتر با مردان بوده است و جامعه ما به گونه‌اي شکل گرفته که در آن گناه و اشتباه دختران عيب شناخته مي‌شود اما انجام گناه و اشتباه از سوي پسران عيب شمرده نمي‌شود.

مدرس دانشگاه پيام نور نيشابور در عين حال، بر جلب اعتماد والدين از سوي دختران تاکيد کرد و افزود: ايجاد محدوديت‌هاي والدين براي دختران از سر دلسوزي است.

وي به برخي معضلات و مسائل اخلاقي در جامعه اشاره و اظهار كرد: مردم از طريق روزنامه‌ها، رسانه‌ها و نشريات از بروز اين مسائل در اجتماع مطلع شده و براي دخترانشان احساس نگراني مي‌کنند.

وي به بلوتوث‌هاي مجالس خصوصي و غيره بر روي موبايل و سي‌دي‌ها در سطح جامعه اشاره کرد و افزود: والدين براي جلوگيري از ايجاد اين‌گونه مسائل براي دخترانشان و حفظ حيثيت، آبرو و آينده دخترشان، دوست ندارند آنها بدون کسب اجازه به ن‌هاي مختلف بروند.

مطهري با بيان اينکه افراد درون خانواده‌هاي مختلف، با فرهنگ‌هاي گوناگون تربيت مي‌شوند، گفت: خانواده‌هاي جامعه ما به چند دسته مستبد، خودمختار،‌ مذهبي و ولنگار و آزاد تقسيم مي‌شوند.

اين روانشناس سخت‌گيري‌هاي بيش‌از اندازه برخي خانواده‌ها را نادرست خواند و افزود: برخي خانواده‌ها با سخت‌گيري‌هاي نابه‌جا موجب گستاخي دخترانشان مي‌شوند.
وي خاطرنشان کرد‌: گستاخي دختران سبب مي‌شود كه آنها کارهايشان را به صورت مخفيانه و به‌دور از چشم والدين انجام داده و هميشه در حال مبارزه با خواسته‌هاي والدين‌شان ‌باشند.

عضو هيات علمي دانشگاه پيام نور نيشابور با اشاره به ارتباط دختر و پسر در برخي‌ خبرهاي حوادث كه منجر به بروز برخي ناهنجاري‌ها و فجايع مي‌شود، گفت: آزادي‌هاي بيش‌از حد برخي خانواده‌ها براي دخترانشان، سبب بروز چنين فجايعي مي‌شود.

وي افزود: ‌خانواده‌ها بايد بر اساس اعتقاداتشان زندگي کرده و فرزندانشان را بر اساس دين و مذهبشان تربيت کنند.
وي با تاکيد بر گروه همسالان در سنين نوجواني و اثرگذاري بر روي رفتار آنها، گفت: ‌دوستان گاهي اوقات سبب محکم شدن اعتقادات دوستانشان مي‌شوند و گاهي مشکلاتي را براي دوستانشان ايجاد مي‌کنند که سبب انحراف آنها مي‌شود.

مطهري تاکيد کرد: با توجه به اين موضوع والدين بايد ويژگي‌هاي دوست خوب را به فرزندانشان بياموزند.

وي توجه به ظاهر را از ويژگي‌هاي اخلاقي دختران در نوجواني دانست و افزود: والدين نبايد به دخترانشان بگويند كه به خاطر ظاهر دوستت، با او رابطه نداشته باش. جه بسا که باطن او با ظاهرش متفاوت باشد. چرا که از ويژگي‌هاي دوران نوجواني توجه به ظاهر است.

وي با بيان اينکه براي بدحجابي طبقه‌بندي خاصي داريم و نبايد در اين زمينه بر دختران نوجوانمان خرده بگيريم، تصريح کرد: دختران نوجوان به اقتضاي سن‌شان قصد خودنمايي و ابراز وجود دارند، اما بايد راه‌هاي صحيح ابراز وجود را به آنها نشان داد.

مطهري شرکت در المپيادها، جلسات سرود و کلاس‌هاي قصه‌خواني و قصه‌گويي و مسابقات مختلف را از جمله راه‌هاي صحيح خودنمايي عنوان کرد و افزود: بايد زمينه بروز خودنمايي در دخترانمان را فراهم کنيم تا از توجه افراطي بر ظاهرشان کاسته شود.

وي يکي از عوامل افزايش تضادها و تعارضات در خانواده‌ها را، ايراد گرفتن از وضعيت پوشش دختران در سن نوجواني عنوان کرد و افزود: هر چه بتوانيم با دخترانمان دوست بوده، آنها را درک کنيم، موفق‌تر خواهيم بود.

وي تفاوت سني والدين با فرزندان را از ديگر عوامل افزايش تعارضات خواند و افزود: هرچه فاصله سني والدين با فرزندان بيشتر باشد، درک والدين کمتر مي‌شود.

عضو هيات علمي دانشگاه پيام نور نيشابور در ادامه گفت‌وگو با ايسنا، خاطرنشان کرد: اگر تربيت فرزندان بزرگ‌تر صحيح باشد، آنها مي‌توانند به الگويي براي خواهران و برادران کوچکتر خود تبديل شوند.
وي افزود: بايد با تربيت صحيح و درست دختران‌مان، به آنها اعتماد کنيم و مطمئن باشيم اگر در محلي نامناسب و بين افرادي نامناسب قرار گرفتند، سالم بر خواهند گشت.

وي ادامه داد: اگر تربيت دخترانمان دروني باشد، آنها خودکنترل مي‌شوند و ديگر مشکلي برايشان پيش نخواهد آمد. چرا که آنها از درون احساس مي‌کنند اعمالشان گناه و اشتباه بوده و به درستي و نادرستي كارهاي خود پي مي‌برند.

مطهري با بيان اينکه والدين بايد زيبايي و توانمندي دخترانشان را به رخشان بکشند تا ديگران از بيرون او را جلب نکنند، گفت:‌ والدين بايد با دخترانشان همدلي کنند، به آنها بها دهند و از ديد آنها دنيا را ببينند.
اين روانشناس تاكيد كرد: اگر تربيت فرزندانمان دروني نباشد، از بيرون قادر به کنترل آنها نخواهيم بود.

وي با تاکيد بر اينکه نبايد فکر کنيم دخترانمان با ورود به دانشگاه دچار لغزش و گناه مي‌شوند و به همين دليل او را از ادامه تحصيل باز داريم، گفت: ‌بايد به دخترانمان اعتماد کرده و به آنها بگوييم هر کجا مي‌روي ما به تو اطمينان داريم چرا که شخصيت تو به گونه‌اي صحيح شکل گرفته است.

مطهري خاطرنشان کرد: بايد داشتن شخصيت و ويژگي‌هاي شخصيتي مثبت را به دخترانمان تلقين کنيم. چرا که اين امر سبب مي‌شود اگر مرتکب عمل اشتباهي شده و خطا کنند، احساس گناه ‌خواهند كرد.

وي افسردگي، هيستري،‌ پارانوييت و اختلال‌هاي رفتاري و روحي رواني در دختران را، از جمله اثرات تضاد و تعارض بين دختران و والدين‌شان عنوان کرد و افزود: دختراني که با والدين‌شان دچار تضاد و تعارض هستند، بعد از ازدواج با فرزندان خود نيز داراي مشکل خواهند بود، همان گونه که گفته مي‌شود تنبيه شده تنبيه‌گر مي‌شود.

اين روانشناس خاطرنشان کرد:‌ مادران افسرده، فرزندان افسرده و مادران داراي اختلالات روحي رواني، فرزنداني با مشکلات روحي و رواني تربيت خواهند کرد.
مطهري گفت: اگر دخترانمان را خوب تربيت نکنيم، نسل آينده تباه خواهد شد.

وي افزود: بايد به دختران و نسل کنوني خود از کودکي توجه کرده و با توجه به سنين رشد، به نيازهاي دخترانمان پاسخ صحيح بدهيم.

مطهري خاطرنشان ساخت: بايد زمينه و ميدان‌هاي صحيح را براي ورود دخترانمان به اجتماع فراهم كنيم و تفاوت‌ آنها با جنس مخالف را يادآور شديم.
وي خانواده،‌ آموزش و پرورش و جامعه را در شکل‌گيري شخصيت فرد موثر دانست و گفت: جامعه در بروز تضادها و تعارضات، نقش مهمي بر عهده دارد.

وي خاطرنشان کرد: ‌همچنين برخي مطالب چاپ شده توسط نشريات و روزنامه‌ها که مورد مطالعه دختران قرار مي‌گيرد، باعث به وجود آمدن تعارض و تضاد در آنها مي‌شود.

مطهري جايگاه دختران در جامعه امروز را بسيار خوب خواند و افزود: طي 10 تا 15 سال اخير به زنان و دختران توجه بسيار بيشتري در جامعه ما صورت گرفته است ضمن اينكه حضور زنان و دختران در اجتماع بعد از انقلاب بيشتر شده است.

عضو هيات علمي دانشگاه پيام نور نيشابور در گفت‌وگو با ايسنا، افزود: بايد براي زنان و دختران مشاغلي را در نظر گرفت که برايشان مناسب بوده و قادرند در آن‌ زمينه فعاليت کنند.

وي خاطرنشان کرد: برخي خانواده‌ها در چند دهه اخير آزادي‌هاي فراواني به دخترانشان داده و موجب ايجاد شخصيت کاذب در آنها شده‌اند به گونه‌اي که دخترانشان با وضعيت نامناسب وارد اجتماع مي‌شوند که اين امر به ضرر دختران، خانواده‌ها و نسل آينده است.

مطهري گفت: دخترانمان بايد با پوشش مناسب وارد جامعه شوند، به گونه‌اي که به آنها به عنوان يک زن و نه جنس مخالف نگاه شود و مورد سوءاستفاده قرار نگيرند.

وي بحران‌هاي روحي و رواني را که بر اثر بروز تعارضات و تضادها شکل مي‌گيرد، از عوامل فرار دختران از خانه عنوان کرد و افزود: جامعه با دختران فراري برخورد مناسبي ندارد.
وي نقش خانواده در فرار دختران را بسيار مهم ارزيابي کرد و افزود: بعد از خانواده مهمترين نقش را دوستان دختران بر عهده دارند.

اين روانشناس سن به وجود آمدن تضادها و تعارضات دختران با والدينشان را، 12 تا 18 سالگي خواند و گفت: اگر اين تعارضات به شکل صحيحي حل نشود، تا سنين بزرگسالي ادامه خواهد يافت.