میراث بوعزیزی در دستان کیست؟

سرویس بین‌الملل ـ یک سال از آتشی که دست‌فروش تونسی به خود و به خواب خاورمیانه زد، می‌گذرد.

به گزارش «تابناک»، طارق طیب محمد بن بوعزیزی، دست‌فروش تونسی بود که در هفدهم دسامبر ۲۰۱۰ در اعتراض به توقیف کالاهایش و تحقیری که یک مأمور شهرداری به او روا داشته بود، خود را جلوی ساختمان شهرداری به آتش کشید. این کار وی، آغازگر انقلابی در تونس شد که به حکومت ۲۳ سالهٔ زین‌العابدین بن علی بر این کشور پایان بخشید.

بنا بر این گزارش، پس از خودسوزی بوعزیزی، چندین مرد دیگر در کشورهای عربی چون مصر، الجزایر و موریتانی به تقلید از وی خودسوزی کردند، ولی به ظاهر اینان پیام او را اشتباه دریافت کرده بودند؛ اما در عوض، جوانان تونس و سپس دیگر شهروندان خاورمیانه را به اصل خود برگرداند و آنان با اعتماد به نفسی بی نظیر به خیابان‌ها ریختند.

شعله‌ای که بوعزیزی برافروخت، با سرعتی غیر معمول در خاورمیانه گسترش یافت و گویا نه حاکمان لائیک این منطقه و نه دوستان آنان در جهان برای این رویداد، ذره‌ای آمادگی نداشتند؛ بنابراین، واکنش طبیعی همه آنان، مقاومت کوتاه و سپس عقب نشینی بود.

از دیگر سو، انقلابیون یا معترضان هم که نه سازماندهی داشتند، نه پیشینه کار جمعی، سیل آسا حریف را از میدان بیرون رانده بودند، ولی برای پس از آن، طرح و تدبیر روشنی نداشتند. به واقع، نه میدان نبرد و نه نتیجه آن، هیچ یک برای معترضان جوان معلوم نبود. اینان می‌دانستند چه «نباید» باشد، اما نمی‌دانستند چه «باید» باشد.

اما هنگامی شخص یا رژیمی می‌رود، شخص یا رژیمی دیگر جای آن را می‌گیرد و گرفت. جوانان، پادشاهان و روسای جمهور مادام العمر را بر انداختند، ولی نه خود به جای آنان نشستند و نه آن که در این خلأ به قدرت رسیدند، نماینده تام و تمام خواسته‌های این جوانان هستند و برای همین است که برای نمونه در مصر انتخابات برگزار شد، ولی میدان التحریر هنوز از معترضان خالی نشده و این یعنی این که معترضان تنها می‌توانند فعل نخواستن را
درست صرف کنند.

بنا بر این گزارش، در کوتاه مدت، معترضان خاورمیانه نتوانسته‌اند خواسته‌های خود را نهادینه کنند و برای همین، نتوانستند به عرصه قدرت گام بگذارند و وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی دلخواه خود را پدید آورند.

میراث بوعزیزی اینک نه در دست کسانی است که آن را در خاورمیانه گسترش دادند و این نه خواسته او بود و نه خواسته هم سن و سالانش. پیران که یا مثل راشد الغنوشی، شخصا اعتبار اجتماعی داشتند یا همچون اخوان المسلمین که تجربه انباشته حزبی داشت، اینک بر خوانی نشسته‌اند که هرگز در خواب هم نمی‌دیدند و این دور است که در میان مدت، چیزی تغییر کند!