رسانه و سیاست بینالمللی ارتباط مستقیم دارند
با هدف بررسی نقش رسانهها در انقلابهای عربی، خبرنگار ما گفتوگویی را با دکتر حسین رحال، مدیرمسئول روزنامه «الانقاد» ـ که در گذشته مسئول روابط عمومی حزبالله لبنان بوده ـ انجام داده است.
این گفتوگو در غرفه سایت «تابناک» در هجدهمین دوره جشنواره مطبوعات و خبرگزاریها انجام شده که متن کامل آن به شرح زیر است:
حسین رحال در آغاز این گفتوگو درباره نقش رسانههای گوناگون در تحریک افکار عمومی و برانگیختن انقلابهای عربی گفت: رسانههای گوناگون خبری، نقش مهم و فعالی در تحریک افکار عمومی جهان عرب و برانگیختن احساسات مردم برای انقلاب علیه رژیمهای دیکتاتوری داشتند؛ البته نقش این رسانهها دو دسته بود:
یک دسته، نقش مثبت و دستهای دیگر، نقش منفی داشتند.
آن دسته از رسانهها که اخبار درست و دقیقی از رخدادهای گوناگون جاری در جهان عرب و یا در کشور خاصی منتشر میکردند، رسانههای مثبت بودند، ولی دستهای دیگر از رسانهها با دروغپردازی و جوسازی خبری، افکار عمومی را منحرف کرده و به راه نادرست هدایت میکردند، عملکرد منفی داشتند و باعث بر هم ریختن اوضاع درونی کشورها میشدند.
این رسانهها همچنین ایجاد فتنه میکردند؛ چه فتنه طایفهای و چه فتنه مذهبی و ... و این کار، تنها به کشته شدن شمار بیشتری از مردم و ریخته شدن خون بیگناهان میشد. این کار حتی مخالف منشور بینالمللی اطلاعرسانی است.
مسئول سابق روابط عمومی حزبالله لبنان همچنین درباره عملکرد شبکههای ماهوارهای وابسته به جمهوری اسلامی ایران همچون شبکه «العالم»، «پرستیوی» و «آیفیلم» و ... گفت: در مجموع، میتوان گفت که شبکههای ماهوارهای وابسته به جمهوری اسلامی ایران، عملکرد مثبت و قابل قبولی داشتهاند، ولی برای پی بردن به حجم تأثیرگذاری این شبکه، باید ساعتها آنها را رصد کرده، نتایج آن را بحث و بررسی کنیم.
در مجموع باید گفت، هر شبکهای ـ چه سیاسی، غیرسیاسی، سینمایی، و اجتماعی ـ هر کدام به نوبه خود و به گونهای تأثیر خود را بر مخاطب خواهند گذاشت.
مدیر مسئول روزنامه الانقاد لبنان در ادامه درباره موفقیت و شکست عملکرد شبکهها و رسانههای گوناگون جهان گفت: به نظر بنده، افزون بر عملکرد رسانهها، وضعیت سیاسی و بینالملل جهان نیز بر شکست یا موفقیت شبکهها و رسانهها تأثیر میگذارند؛ برای نمونه، شبکه ماهوارهای «الحره» که به ایالات متحده آمریکا تعلق دارد، به رغم این که از بهترین تکنولوژی و بیشترین امکانات و هزینه برخوردار بوده، در مجموع شکست خورده و به هدف خود دست نیافت، زیرا رفتار و سیاست آمریکا نیز در شکست خوردن این شبکه تأثیر داشته است. رسانه و سیاست بینالمللی ارتباط مستقیم با یکدیگر دارند.
الرحال در ادامه درباره تأثیر شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک و توییتر و ... بر افکار عمومی جهان عرب و تأثیر آن بر انقلابها گفت: نمیتوان آغاز انقلابهای عربی و قیام ملتها را تنها مربوط به شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک و توییتر و ... دانست، بلکه مشکلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی که در چند دهه گذشته در کشورهای گوناگون عربی روی هم انباشته شده، هنگامی که در کنار شبکههای اجتمای قرار گرفت و ملتهای عرب توانستند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، موجب برافروخته شدن قیامها در کشورهای عربی شد.
به هیچ وجه نمیتوان گفت که این شبکههای اجتماعی، تنها عامل قیامها بودند، زیرا در بسیاری از کشورهای عربی، این شبکهها فیلتر بودهاند؛ مثلا در تونس، شاید 10 تا 20 درصد مردم و یا حتی کمتر از این شبکههای اجتماعی استفاده میکردهاند، در حالی که بیشتر مردم علیه رژیم سابق قیام کردند.
در مصر نیز آمار مشابه با کمی تفاوت وجود داشت. اشتباه است که بگوییم اینترنت و یا رسانههای خبری و یا شبکههای اجتماعی، پدید آورنده قیامهای عربی بودهاند، بلکه باید گفت که مردم انقلابهای عربی از اینترنت و سایتهای گوناگون به عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف خود بهره بردند.
دکتر حسین رحال در ادامه افزود: هنگامی که انقلاب اسلامی ایران رخ داد، دارای رهبری واحد و قدرتمند بود که آن را هدایت میکرد تا این که به ثمر نشست و پیروز شد؛ اما انقلابهای عربی، هیچ کدام دارای رهبر نیستند. از همین روی، میبینیم که رسانهها و شبکههای اجتماعی به عنوان وسیلهای جایگزین در حال جریان دادن به انقلابها و هدایت انقلابیون عمل میکنند.
این رسانهها همچنین توانستند آگاهی مردم را بالا ببرند و به آنان بفهمانند که میتوانند رژیمهای دیکتاتور را از سر راه بردارند و به سمت تغییر، تحول و اصلاحات پیش روند.
مسئول سابق روابط عمومی حزبالله لبنان همچنین گفت: عوامل دیگری همچون ضعیف شدن آمریکا که حامی دیکتاتورهای عربی بود نیز در رخ دادن این انقلابها تأثیر داشت، زیرا با ضعیف شدن دولت آمریکا، حکام عربی نیز ضعیفتر شدند و سرانجام سقوط کردند.
الرحال در ادامه درباره نقش رسانهها در هدایت راه انقلابها پس از سقوط دیکتاتورهای عرب گفت: بیگمان، رسانهها میتوانند نقش مهمی داشته باشند؛ مثلا نقش روشنگری و نظارت. برای نمونه این رسانهها میتوانند نسبت به دخالت آمریکا و کشورهای غربی در کشورهایی که در آن انقلاب رخ داده، پس از پیروزی انقلابها هشدار دهند و مردم را آگاه کنند که در مقابل این دخالت بایستند.
این رسانهها همچنین میتوانند با تنوعی که دارند، صدای مردم و گروهها و احزاب و جنبشهای گوناگون را به یکدیگر برساند تا کشورهای عربی پس از انقلابها از تکحزبی بیرون آمده و به دست اقشار مردم و همه گروهها و احزاب و متحد اداره شوند.
