آپارتاید آموزشی در آموزش‌وپرورش

سیستم آموزش از راه دور این مژده را به داده است که بتواند هماهنگ با رشد توسعه علمی، اقتصادی واجتماعی مکمل مناسبی برای آموزش سنتی برای جامعه به منظور توزیع عادلانه آموزشی داده و منطبق بر ویژگی فراگیران نقش و رسالت خود را در رشد و تعالی افراد در جامعه ایفا کند.

در تحقیقات متعدد نشان  می دهدکه کشور های که دارای آموزش وپرورش پویا هستند از آموزش از راه دور به منظورتقویت آموزش های مدرسه ای سود برده اند حال آنکه کشور های درحال توسعه از این ابزار برای گریز از بن بست های آموزشی استفاده کرده اند(آقازاده ،1371)

آموزش از راه دور می تواند رشد و تعالی شخصیتی یادگیرندگان موثر باشد ومطالعه بر روی نرخ ماندگاری در دوره راهنمایی خصوصاً متوسطه نشان می دهددرصد قابل توجهی (بالای37%) تحصیلات خود را رها می کنند این عده در بسیاری موارد دچار افسردگی _تزلزل روحیه وسرخوردگی می شوند وادامه تحصیل از طریق آموزش از راه دور می تواند در افزایش اعتماد به نفس ورشد شخصیتی آنها موثر باشد در ایران باتوجه به تعداد قابل توجهی ترک تحصیلی در دوره راهنمایی بویژه متوسطه که طبق آمار اعلام شده از وزارت آموزش وپرورش سال تحصیلی جدید با 12 میلیون 300 هزار نفر دانش آموز سال91 -90 را آغاز کردند در حالی که با گزارش  مرکز آمار ایران جمعیت کشور در سنین 7 تا 19 سال 19 میلیون 435 هزار نفر می باشندکه باید آموزش خود را در مدارس ادامه دهند بیش از 7 میلیون 135 هزار نفر به دلایل مختلف قادر به ادامه تحصیل نیستند ودر حقیقت بیش از 37٪ دانش آموزان مجبور به ترک تحصیل هستند وبرای کشوری که در آن داعیه انقلاب فرهنگی دارد خوشایند نمی باشد آموزش از راه دور می تواند بخش اعظمی از این افراد را جذب وتحت آموزش های نیمه حضوری وغیر حضوری نماید با عنایت به اینکه بر اساس مفاد نقشه جامع علمی کشور که پس از تصویب نهایی آن در تاریخ 24/2/1390 با بلاغ ریاست محترم جمهوری برای کلیه دستگاهها لازم الاجرا شده است وبه همین جهت شاخص پوشش تحصیلی در سال 1404 بر اساس نقشه جامع باید 100 % تحت پوشش دادن آموزش عمومی و 95% در متوسطه باشدآیا با این سیستم فعلی که خود باعث  فرار دانش آموزان از مدرسه شده وامکانات موجود اعم از فضا ، معلم  قوانین سخت و.... می تواند به آن اهداف دست یافت یا نیاز به سیستم جامع ومناسبی که فرا خورحال تارکین تحصیلی باشد آیا آموزشی بهتر از آموزش از راه دور نیست که با  شیوه ای متنوع آموزشی  بتواند شاغلین، معلولین ، سربازها، کارگران کارخانجات و....را به صورت مکاتبه ای ، نیمه حضوری ،غیرحضوری ،مجازی، دیداری وشنیداری و... را جذب نماید بنابراین با توسعه آموزش از راه دور به صورت دقیق ومناسب از حیث محتوای آموزشی ،راهنمایی، هدایت وموکداً نظارت مستمر بر بهبود کیفیت آموزش می تواند بخش قابل توجهی باحداقل هزینه از این ماموریت را به عهده گیرد.

در طی چند سال اخیر سیستم آموزش از راه دور که متمایز از سیستم آموزشی سنتی مدار است مورد توجه روز افزون قرار گرفته وهدف نهایی آموزش از راه دور ایجاد تحول  در برنامه های آموزشی وایجاد عدالت آموزشی وفراهم نمودن فرصتهای در آموزش های سنتی محسوس نمی باشد ، است آموزش از راه دور برای دانش آموزانی که مایل به جبران عقب ماندگی درسی بوده یا افرادی که به سبب بیماری طولانی (خاص) ویا معلولیت (که آمار قابل توجهی می باشد) ویا بعد مسافت قادر به حضور در یک سیستم آموزشی سنتی نیستند وبرای آن دسته از فراگیرانی (بزرگسالان) که در حین دنبال کردن فعالیت های شغلی خود مایل به تکمیل ویا ادامه تحصیل خود هستند شیوه ای مطلوب وقابل قبول می باشد.

آموزش از راه دور در ایران

در مورخ 6/9/75 شورای عالی انقلاب فرهنگی با هدف اجرای آموزش های غیر حضوری ونیمه حضوری وبر اساس برنامه های مصوب آموزش وپرورش برای آموزش تمام یا بخشی از موضوعات درسی دوره متوسطه وسپس در 537 جلسه مورخ 15/2/83 دوره راهنمایی را هم به آن اضافه نمود مصوب کرد

بر همین اساس در 700 جلسه شورای عالی آموزش وپرورش مورخ 20/12/82 اجازه تاسیس وراه اندازی این مراکز صادر گردید در حال حاضر بر اساس آمار موجود در موسسه آموزش از راه دور در سال تحصیلی 90 -89 تعداد 395311 نفر دانش آموز در سراسر کشور در بیش از 1868 مرکز اشتغال به تحصیل دارند.

موانع و مشکلات

وزارت آموزش وپرورش بجای تقویت این سیستم آموزش نوین ومحول کردن بخشی از ماموریت های خود به این سیستم جهت تحت پوشش قرار دادن تارکین تحصیلی که باسیستم فعلی امکان ادامه تحصیل آنها میسر نمی باشد هر روز شاهد ایجاد موانع ومحدودیت های غیرکارشناسی وبعضاً عجولانه  در راه این نظام نوپای آموزشی می باشیم هنوز برخی از مسئولین مربوطه نمی دانند این آموزش غیر قابل انکار است زیرا کشورها مهم دنیا این نوع آموزش را مکمل آموزش سنتی خود قلمدادکرده اند نه مثل ما به مثابه رقیب ، باآن برخورد نمایند نمونه های ازموانع ایجاد شده توسط مسئولین امر:

1 - عدم امکان جذب دانش آموزان در رشه های فنی وحرفه ای

2 -  عدم امکان ارایه رشته مهارتی  کار ودانش در مراکز مستعد ومتقاضی در حالی که با توجه به توافقنامه  مورخ 1/12/86/به شماره 29/5516/160 بین موسسه ودفتر کار ودانش امکان ارایه مهارت با شرایط خاص وجود داشت که با بخشنامه جدید مورخ 1/6/90 منتفی گردیده است

3 -  محدود کردن مراکز به صدور وفعالیت فقط در دو رشته ، با توجه به اینکه غالب دانش آموزان بزرگسال این مراکز شاغل بوده وامکان حضور مستمر درکلاس های درس را ندارند وهرکدام دررشته ها ومهارتهای خاصی اشتغال دارند متاسفانه با توجه به بخشنامه 42/117736/410 مورخ 1/6/90 دفترکار ودانش وفنی وحرفه ای هر مرکز فقط  وفقط در دورشته وآن هم صرفاً صدور مدرک تحصیلی دیپلم مجوز دارند که این محدویت بزرگ بااصل تاسیس وفلسفه آموزش از راه دور منافات دارد.

4 - اخیرا بر اساس رای 849 جلسه شورای عالی آموزش وپرورش< برنامه امتحانات پاياني نيمسال هاي اول ودوم تحصيلي ودوره ي تابستاني ويا شهريور دانش آموزان مدارس آموزش از راه دور در مدارس بزرگسال اجرا شود> متاسفانه بیشترین هجمه وضربه مهلک به مراکز آموزش از راه دور وآن هم به جهت عدم نظارت مسئولین مربوطه نسبت به برخی از این مراکز به سبب تخلف تعداد بسیار اندکی که ازتعداد انگشتان دست هم تجاوز نمی کنند  واردکردند آیا بیش از 1868مرکز موجود تخلف کرده اند آیا اگر تعداد محدودی متخلف که در همه جا وجود دارد بایدباکل مراکز برخورد شودآیا بامدارس متخلف بزرگسال دولتی هم چنین برخوردکرده اند آیا این رای که بنظر می رسد بدون کارشناسی وعجولانه مصوب و اعلام شد توهین آشکار به بیش از 27000 شاغل در این مراکز نیست آیا می دانید موسسین ومدیران ودبیران وکارکنان  مراکز هم شاغلین فعلی ویا بازنشستگان آموزش وپرورش می باشدآیا می دانید بسیاری از موسسین ومدیران مراکز از خانواده های شهدای گرانقدر ویا خود؛ از جانبازان وایثارگران می باشند شکستن حرمت اینها را به چه قیممتی معاوضه نموده ایدآیا اگرتخلفی صورت گرفته بخش اعظم آن مقصر مسئولین مربوطه نمی باشند که توان نظارت رانداشته اند .آیا اصل 44 قانون اساسی در بخش آموزش تعطیل است وآقایان فقط به دنبال دولتی کردن آن هستند یا اینکه چون توان نظارت را ندارند توجه نمی کنندآیا این خلاف اهداف وسیاست های نظام ونظرات مقام معظم رهبری نیست.

5 - با توجه به اینکه در مورخ 19اسفند 1390 شورای عالی اداری در یکصدوچهل وپنجمین جلسه خود نام مراکز آموزش از راه دور را به مدارس تغییر داده است آیا تاکنون اعضای محترم شورای عالی ، مدرسه ای رادر سراسرجهان سراغ دارندکه وظیفه ذاتی آن که دوبخش آموزش وارزشیابی (امتحانات)است را ازآن سلب کرده باشندآیامی شود دومدرسه به عنوان مثال مدرسه بزرگسال دولتی وآموزش از راه دور تبعیض قائل شد وبه یکی اجاز امتحان وبه دیگر ممنوعیت دادآیااین تبعیض وبه قول امروزی آپارتاید آموزشی نیست آیا به استناد بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران،تبعیض ناروا و ناعادلانه نفی نشده است. مصوبه مذکور با نادیده گرفتن حقوق یکسان و برابر دانش آموزان، معلمان و مدیران مراکز آموزش از راه دور با مدارس غیر دولتی،بزرگسالان ،در اقدامی تحقیرآمیز و ناعادلانه اقدام به تصویب این مصوبه ننموده است آیا این تبعیض آموزشی نیست آیا دانش آموزان آموزش از راه دور گناهی کرده اند که باید اینگونه با آنها برخورد شود.

آیا موسسی که میلیون ها تومان بابت تهیه فضا ، تجهیزات وهزینه عوامل اجرایی داده باید متضرر شود آیا این رعایت حق الناس است.آیا نمی شود با گذاشتن ناظر ثابت وحتی برگزاری امتحانات با هر روشی که آقایان را مجاب می نماید در خود مرکز آموزشی امتحانات برگزارگردد آیا این همه بی احترامی وتبعیض و ضرر مالی و... به موسسین وعوامل اجرایی وحتی به دانش آموزان این مراکز جایز است .

مدارس بزرگسالان دولتی کم مشکل ندارندکه مقررشده مراکز آموزش ازراه دور دراین مدارس امتحاناتشان برگزارگرددآیامسئولین آموزش وپرورش راهی هم برای مشکلات وتخلفات مدارس بزرگسال دولتی هم پیدا نموده اند آیا مصونیت آنها جز این است که مدیران وعوامل اجرایی مدارس بزرگسال اکثراً از مسئولین وکارکنان اداری مناطق ونواحی می باشندومحلی برای کسب درآمد زایی آنهاشده از هرگونه تخلف عاری هستندآیا بیشترین تخلفات دراین مدارس نمی باشدآیاحساسیتی که به مراکز آموزش از راه دور شده به مدارس بزرگسالی که سالانه هزینه های هنگفتی به دوش بیت المال گذاشته هم شده است.

در پایان لازم به ذکر است آموزش نوین از راه دور روز به روز در دنیا قابل گسترش کمی وکیفی با انوع روشهای متنوع می باشد مسئولین آموزش وپرورش کشور بناچار مجبورند برای برون رفت از این مشکل عظیم تارکین تحصیلی که همه ساله به آمارآنها افزوده می شوند. تن داده وبا توجه به تعهدات جهانی نظام تعلیم وتربیت کشور براساس برنامه "آموزش برای همه" متعهد شده است تاسال2015 میلادی حداکثر توان خود را برای ایجاد فرصتهای آموزشی برای دانش آموزان لازم التعلیم وبزرگسال فراهم نمایدوتامین آموزش یکسان برای فرزندان، جوانان اقدام نماید واز طرفی با توجه به برنامه پنجم توسعه ونقشه جامع علمی کشور تنها راه حل عمل به قانون وتعهدات توسعه وبسط منطقی ومتناسب آموزش از راه دور می باشد.