زنگ وزرش، زنگ تفریح نیست

مفهومی به نام «زنگ ورزش» در مدرسه‌ها، از دیرباز با تصویری از یک زنگ اضافه تصور می‌شد و در خوش‌بینانه‌ترین حالت، جست‌وخیزی در حیاط مدرسه و گاه انجام تکالیف باقی مانده بود. این همه در حالی است که سنگ‌بنای ورزش، سلامتی، تحرک و شادابی از همین سال‌های پایه آموزشی تا بالا ادامه می‌یابد.

به گزارش خانه ملت، از ۸۴ سال پیش که زنگ ورزش در برنامه نظام آموزشی کشور گنجانده شد، این درس به یکی از خاطرات شیرین دانش آموزان در مدارس تبدیل شد، شاید مهمترین دل مشغولی‌های اوایل سال تحصیلی دانش آموزان بخصوص در مقطع ابتدایی، ساعت زنگ ورزش در برنامه هفتگی باشد. رسم مرسوم زنگ‌های ورزش مدارس کشور رویه‌ای ثابت و تکراری دارد، بچه‌ها با به همراه داشتن شلوار گرمکن و یک کفش ورزشی به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شدند به ورزش مورد علاقه خود می‌پردازند و پس از دوساعت با جمع کردن توپ‌ها زنگ ورزش به پایان می‌رسید.

واقعیت آن است علیرغم تمام برنامه‌ها، گفته‌ها و شعارها که در وصف اهمیت ورزش مدارس بیان شده در عرصه اجرایی شدن نتوانسته‌ایم به هدف مورد نظر خود برسیم و متاسفانه زنگ ورزش در مدارس کشور جدی گرفته نمی‌شود، زنگ ورزش در ابتدای سال تحصیلی تنها در برنامه درسی دانش آموزان گنجانده می‌شود، بدون آن‌که برنامه خاصی برای این «زنگ» از سوی معلمان و مدیران تبیین شود، در حالی که مطالعات انجام شده روی دانش آموزان کشور نشان می‌دهد که نسل آتی کشور دچار صدمات جبران ناپذیری ناشی از کم تحرکی می‌شوند، اما زنگ ورزش همچنان زنگ تفریح دانش آموزان و استراحت مطلق آنها تلقی می شود.

از معلم  ورزش خبری نسیت

اکنون در وزارت آموزش و پرورش دومجموعه کارهای ورزشی را پیگیری می‌کنند؛ معاونت پرورشی و تربیت بدنی و قائم‌مقام وزیر در امور تربیت بدنی. براساس استانداردی که در ایران وجود دارد باید به ازای هر۲۵۰دانش‌آموز یک معلم ورزش فعالیت کند که متأسفانه اغلب مدارس معلم ورزش ندارند.

اهمیت ندادن به زنگ ورزش در مدارس ابتدایی و سپردن آن به معلمان غیر ورزش به دلیل مشکلات مالی خود نشان دهنده بی‌توجه مسئولان وزارت آمورش و پرورش به مقوله تربیت بدنی و سلامت دانش آموزان است.

فرهاد بشیری عضو کمیسیون آموز ش و تحقیقات نیز در این باره به خبرنگار خانه ملت گفت: با اهمیت ندادن به زنگ ورزش در مقطع ابتدایی، به دانش‌آموزان از لحاظ آمادگى جسمانى صدمات جبران‌ ناپذیرى وارد خواهد شد. با ادامه این رویه، دانش‌آموزان مهارت‌هاى اولیه درست راه رفتن، دویدن، نشستن و خوابیدن را فرا نمى‌گیرند و از لحاظ آمادگى جسمانى هم در سطح پایینى باقى خواهند ماند.

در عین حال کمبود اعتبارات و نداشتن منابع مالی کافی توسط مدارس برای ایجاد امکانات ورزشی از جمله مواردی است که اهمیت درس ورزش را زیر سوال برده و مسئولان آموزشی کشور مدام بر روی آن تاکید دارند؛ این در حالی است که سال گذشته نیز برای نخستین بار مجلس شورای اسلامی در قانون بودجه ردیفی را مشخص کرد که براساس آن ۴۰ میلیارد تومان جهت ساخت سالن‌های ورزشی در استان‌های کشور اختصاص یافته است. در گذشته چنین اعتبار جداگانه‌ای وجود نداشت و سالن‌های ورزشی در قالب ساخت و ساز مدارس انجام می‌شد، اما در حال حاضر علاوه بر ادامه روند گذشته، ردیف جدیدی نیز برای ساخت و ساز فضاهای ورزشی در آموزش و پرورش اختصاص یافته است در عین حال با این وجود نیز شاهد بی‌توجه به درس ورزش در کشور هستیم.

طرح‌هایی که بی‌نتیجه، رها شد

در حالی که بسیاری از مدارس از تامین حداقل امکانات ورزشی دانش‌آموزان در ساعات ورزش ناتوانند گاه و بیگاه اخباری مبنی بر آموزش رشته‌های مختلف ورزشی در مدارس به گوش می‌رسد. ۴ سال قبل، طرحی به نام طرح آشنا از سوی کارشناسان دفتر تربیت بدنی آموزش و پرورش اعلام شد که براساس آن، دانش‌آموزان دوره ابتدایی تحت آموزش شنا قرار می‌گرفتند و هدف آن،‌ آموزش نکات اولیه شنا و غوطه‌وری در آب به دانش‌آموزان ابتدایی بود.این طرح در ابتدا ۴۰ هزار دانش‌آموز را تحت پوشش گرفت اما نبود امکانات و بودجه،‌ آن را به بن‌بست کشاند، در سال گذشته نیز از سوی برخی از مدارس اجرایی شد.

طرح دوم یا بهسا که طرح افزایش بهره‌وری ساعات درس تربیت‌بدنی با هدف استفاده بهتر از فضا و امکانات و تجهیزات مدارس است که کمبود امکانات و مربی این روزها آموزش و پرورش را واداشته تا نه‌تنها از تخصص‌گرایی در جذب نیرو بپرهیزد که به استفاده از معلمان پایه به عنوان مربی ورزش اقدام کند.

حتی طرح ۳ ساعته شدن زنگ ورزش در برخی مدارس هم به دلیل کمبود ۳۰ هزار مربی وزارت آموزش و پرورش را با تنگناهای جدیدی روبه‌رو کرده است.

بر اساس تحقیقات انجام شده درمرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، وجود معلم تربیت بدنی درمقطع ابتدایی برای مدارس کشور ضروری است. ناهنجاری های جسمانی درمیان دانش آموزان ایرانی و به خصوص دختران محسوس است. این واقعیت علاوه بر اهمیت تربیت بدنی و ورزش در مدارس کشور، ضرورت پرداختن به ورزش در دوره ابتدایی به خصوص درسال‌های اول تا سوم ابتدایی که استخوان بندی دانش آموزان در حال رشد است را، بیشتر نمایان می کند.

بر اساس نتایج تحقیقات صورت گرفته وطبق گزارش این مرکز، بروز ناهنجاری‌های مختلف جسمی ـ‌ اسکلتی در دانش‌آموزان دختر و پسر از جمله؛ کف‌پای صاف، پای پرانتزی و شانه‌های افتاده به شکل حاد وجود دارد که این امر توجه جدی مسئولان آموزش و پرورش به زنگ ورزش را می طلبد.

 ۸۰ درصد دانش‌آموزان دارای مشکلات ساختاری و ناهنجاری‌های قامتی‌اند

به نظر می‌رسد بیش از مسئولان آموزش و پرورش، متصدیان تربیت بدنی کل کشور باید از حجم اعتبارات خود مایه بگذارند و آموزش و پرورش را در اشاعه ورزش در مدارس یاری رسانند. چرا که در بسیاری از کشورهای پیشرفته، شناسایی استعدادها در رشته های مختلف و ارتقای سطح ورزش حرفه‌ای در کشور از دوران مدرسه بویژه مقاطع ابتدایی و راهنمایی انجام می‌شود.

به گفته علی‌رضا سلیمی دبیر کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس دود بی توجهی به ورزش در مدارس، نه فقط به چشم دانش‌آموزان که به چشم ورزش قهرمانی خواهد رفت.

علی کریمی فیروزجانی رئیس کمیته آموزش و پرورش مجلس اهمیت ندادن به زنگ ورزش را نبود مربی متخصص تربیت‌بدنی در مدارس می‌داند. به عقیده او اگر به همین صورت پیش برود، سلامت جامعه با تهدید جدی روبه‌رو خواهد شد.

اما آنچه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس نیز بارها نسبت به آن انتقاد کرده تنها اختصاص زنگی به عنوان ورزش نیست؛ چرا که براساس گزارش‌ این کمیسیون وقتی ۸۰ درصد دانش‌آموزان دارای مشکلات ساختاری و ناهنجاری‌های قامتی‌اند، این امر نشان می‌دهد که بد ورزش کردن نه به عنوان تنها عامل بلکه نقش مهمی در بروز این اختلالات فیزیکی داشته است.

توفیق اجباری برای دبیران ورزش

در همین راستا، آموزش و پرورش از سال گذشته با اداره کل تربیت‌بدنی هر استان همکاری خود را شروع کرد تا،‌ آموزگاران پایه‌های ابتدایی را آموزش دهد. اما این که آموزش ضمن خدمت چند هفته‌ای می‌تواند از یک معلم که نه علاقه‌ای به ورزش دارد و نه در سن و سالی است که خود ورزش کند و از همه مهم‌تر مجبور است در کنار ریاضی، علوم، دینی و ... ورزش را هم آموزش دهد، مفید باشد.

باتوجه به تمام ضعف‌های اشاره شده در حوزه ورزش مدارس، این‌گونه به ذهن متبادر می‌شود که این وزارتخانه نسبت به ورزش دانش‌آموزی بی‌اعتناست؛ در حالی که معاونان پرورشی و مدیران تربیت‌بدنی در این وزارتخانه همواره تلاش کرده‌اند که مشکل ورزش مدارس را به گونه‌ای حل کنند؛ اما کمبود تسهیلات مالی و اعتباری و تجهیزات برنامه‌های این مدیران را بی‌اثر گذاشته است. به نظر می‌رسد بیش از مسئولان آموزش و پرورش، متصدیان تربیت‌بدنی کل کشور یا این وزارتخانه تازه تاسیس وزارت ورزش و جوانان باید از حجم اعتبارات خود مایه بگذارند و آموزش و پرورش را در اشاعه ورزش در مدارس یاری رسانند.