عوامل کم شنوايي و ناشنوايي کودکان

ناشنوايي يا کم شنوايي از اختلالات شنوايي است که باعث کاهش توانايي يا ناتواني کامل در شنيدن مي شود، اغلب ناشنوايي به ۳ گروه دسته بندي مي شود يکي ناشنوايي انتقالي که در آن استخوان هاي کوچک گوش مياني تخريب مي شود و صدا انتقال نمي يابد و ديگر ناشنوايي حسي- عصبي که در آن عصب هشتم مغزي(عصب شنوايي) اغلب به دلايل ناشناخته آسيب مي بيند و نوع ديگر آن ناشنوايي مختلط شامل هر دو نوع ناشنوايي انتقالي و حسي- عصبي است. به دليل اهميت موضوع اختلال شنوايي کودکان با يکي از متخصصان گوش و حلق و بيني گفت وگويي انجام داده ايم.

دکتر محمدرضا شريفيان متخصص گوش و حلق و بيني در اين باره به خراسان مي گويد: بحث شنوايي کودکان موضوع بسيار مهمي است زيرا در رشد و تکامل جسمي کودک نقش اساسي دارد. کودکي که نتواند بشنود، قدرت تکلم نخواهد داشت و ضرورت تشخيص کم شنوايي يا ناشنوايي کودک از همين جا مشخص مي شود.

خوشبختانه با امکانات امروزي و به علت پيشرفت علم پزشکي در اين زمينه، هم اکنون از بدو تولد غربالگري کودکان کم شنوا يا ناشنوا صورت مي گيرد و با يک آزمايش ساده اديومتري يا OAE سطح شنوايي کودک سنجيده مي شود تا کودکاني که در مظان کم شنوايي متوسط يا شديد هستند، شناسايي و جداسازي شوند. براي اين دسته از کودکان تست هاي تکميلي انجام مي شود تا سطح ناشنوايي کودک به طور دقيق آشکار شود. طبق آمارها در هر ۲ هزار تولد يک کودک ممکن است به کم شنوايي يا ناشنوايي مبتلا باشد.

توصيه اکيد به والدين اين است که کودکي را که دچار کم شنوايي است تا ۶ ماهگي به وسيله ابزارهاي کمکي مثل سمعک بازتواني کنند. کارکردن با اين سمعک ها در مورد بچه هاي کوچک دشوار است اما تاکيد ما اين است که اين سمعک ها به طور حتم بايد استفاده شود زيرا در صورت استفاده نکردن، روند رشد و تکامل کودک به تاخير مي افتد. اگر سيگنال هاي شنوايي و صوتي به مراکز حساس مغز در فاصله ۶ ماه تا يک سال نرسد، معلوليت کودک تشديد مي شود و علاوه بر شنوايي، تکلم کودک دچار اختلال خواهد شد. اگر کودکي دچار کم شنوايي بيش از ۹۰ يا ۹۵ دسي بل باشد، ناشنوا محسوب مي شود و کودک به کاشت حلزون نياز پيدا مي کند. اين دسته از کودکان علاوه بر کاشت حلزون به وسيله تيم هاي کمک شنوايي، گفتار درماني و اديولوژي در طول زمان خواهند توانست مهارت هاي لازم براي شنيدن و سپس تکلم را کسب کنند.
عوامل کم شنوايي و ناشنوايي کودکان

وي با اشاره به اين که ژنتيک يکي از مهم ترين عوامل کم شنوايي در کودکان است تصريح مي کند: بعضي از ژن ها به عنوان عامل نقص در شنوايي و عامل ايجاد اختلال در اعصاب شنوايي، اختلالات حلزون شنوايي و مسيرهاي شنوايي شناخته شده اند و از همين رو مشاوره ژنتيک و بررسي سابقه خانوادگي افراد مي تواند در پيشگيري از اين عوارض نقش به سزايي داشته باشد. اجتناب از ازدواج با بستگان درجه يک به ويژه در صورت وجود معلوليت ناشنوايي در آن ها به عنوان يکي از راهکارهاي موثر در پيشگيري از تولد نوزاد کم شنوا يا ناشنوا محسوب مي شود. از سوي ديگر جنين در طول دوران بارداري ممکن است تحت تاثير مصرف بعضي داروها توسط مادر يا بيماري ها که براي او رخ مي دهد دچار نقص در شنوايي شود. از مهم ترين اين عوامل عفونت هاي دوران بارداري، ابتلا به سرخک، سرخجه در اثر تماس با فرد آلوده، توکسو پلاسموز، سفليس و هپاتيت است که از طريق جفت، سلامت جنين را تحت تاثير قرار مي دهد.

به همين دليل واکسيناسيون مادر باردار عليه دسته اي از اين بيماري ها و اجتناب مادر از تماس با مبتلايان به بيماري هاي عفوني توصيه اکيد همه متخصصان است.

اين متخصص گوش و حلق و بيني درباره بالا بودن «بيلي روبين» در کودک به عنوان يکي از عوامل نقص در شنوايي کودک مي گويد: زردي هاي دوران نوزادي براي شنوايي نوزاد بسيار خطرناک است و مي تواند نقص شنوايي به وجود آورد. به همين دليل است که درمان زردي کودک بايد به موقع و کامل انجام شود. يکي ديگر از عوامل بروز نقص شنوايي، داروهاي اتوتوکسيد يا سمي هستند که در صورتي که مادر مصرف کند به شنوايي کودک لطمه مي خورد.

بعضي از آنتي بيوتيک ها مثل جنتامايسين بعضي از مسکن ها مثل آسپرين در جنين ايجاد کم شنوايي مي کند و در اغلب موارد مادراني که از بارداري خود اطلاع ندارند اقدام به مصرف اين داروها مي کنند و به جنين خود ناخواسته لطمه مي زنند.

ابتلا به بعضي بيماري هاي متابوليکي يا عمومي، کم شدن اکسيژن خون و نرسيدن اکسيژن کافي به نوزاد، وضعيت نوزاد در هنگام زايمان، طول کشيدن زمان زايمان و مسائلي از اين قبيل مي تواند در نقص شنوايي نقش چشمگيري داشته باشند. از آن جا که نقص شنوايي مي تواند زندگي يک فرد را تا آخر عمر تحت تاثير قرار دهد، بنابراين در امر پيشگيري بايد دقت نظر لازم صورت گيرد تا فرد دچار مشکلات نقص شنوايي نشود.

دسته زيادي از اين افراد مجبورند تا آخر عمر از سمعک استفاده کنند و در صورت کاشت حلزون مراقبت هاي بسياري نياز خواهند داشت و بايد در کلاس هاي گفتاردرماني و غيره شرکت کنند. بسته به وضعيت اقتصادي و اجتماعي افراد، مشکلات افراد کم شنوا و ناشنوا متغير است.

اگر خانواده برخوردار باشد قادر است وسايل و ابزار کمکي و در صورت لزوم هزينه جراحي را تامين  کند اما در بيشتر موارد خانواده به علت نداشتن بضاعت مالي قادر نيست هزينه ها را پرداخت کند و سعي مي کند از حداقل امکانات استفاده کند در بيشتر موارد اين کودکان دچار مشکلات عاطفي و رواني ناشي از کم شنوايي مي شوند.

نکته اين جاست که بيشتر اين کودکان از هر نظر سالم هستند و نقص شنوايي نبايد باعث ايزوله شدن و طرد شدن آن ها از جامعه شود. تعاملات خانوادگي و اجتماعي حق هر انساني است و اين دسته از کودکان نبايد از خانواده کنار گذاشته شوند. بيشتر اين کودکان متاسفانه منزوي، خجالتي و گوشه گير مي شوند و از نظر روحي لطمه مي خورند.

مدير گروه گوش و حلق و بيني دانشگاه علوم پزشکي مشهد مي افزايد: ابزارهاي کمکي بايد از کودکي در اختيار اين افراد گذاشته و آموزش هاي لازم به آن ها داده شود تا در سن مدرسه به مدارس استثنايي فرستاده نشوند و بتوانند در مدارس عادي و پا به پاي ساير دانش آموزان تحصيل کنند، به دسته زيادي از اين کودکان نبايد انگ معلول زده شود زيرا قادر هستند با آموزش و ابزارهاي کمکي و گفتاردرماني در کنار افراد سالم جامعه زندگي کنند.