زلزله سياسي ـ امنيتي در اسلام آباد
فاروق نائك، وزير دادگستري پاكستان، انفجار در برابر هتل «ماريوت» در اسلام آباد را همچون «۱۱ سپتامبر پاكستان» توصيف كرده است. بيلان انفجار چنين است: دست كم ۵۲ كشته و ۲۶۰ زخمي. بيشتر كشته شدگان كارمندان هتل «ماريوت» هستند، هتل پنج ستارهاي كه هدف حمله روز ۲۰ سپتامبر بود.
ابعاد حمله
حمله با كاميوني صورت گرفت كه برآورد ميشود حاوي يك تن ماده انفجاري بوده است. كاميون با عبور از موانع ايست بازرسي به نزديكي هتل رسيد، اما در اثر تيراندازي افراد مسلح منحرف گرديد و به ناگهان منفجر شد. بر اثر انفجار گودالي بزرگ به عمق ۶ متر ايجاد شد، شيشههاي ساختمانهاي اطراف به شعاع چند كيلومتر شكستند. محتملا يك لوله گاز تركيده و باعث آتش سوزي شده است. ساختمان هتل به شدت آسيب ديده و هر آن بخشي از آن فرو ميريزد.
به گزارش دويچه وله تا كنون دوبار به هتل «ماريوت» اسلام آباد، كه به يك مجموعه زنجيرهاي آمريكايي تعلق دارد، حمله شده است. در اين هتل، كه در منطقهاي زير حفاظت شديد واقع است، معمولا مهمانان خارجي، از جمله خبرنگاران و ديپلماتها اقامت ميكنند. سفير جمهوري چك در پاكستان جزو كشته شدگان است. يك ديپلمات دانماركي مفقود شده است.
وزارت خارجه آلمان اعلام كرده است كه هفت آلماني در ميان زخمي شدگان هستند. خبر رسانههاي پاكستاني در مورد كشته شدن يك آلماني در حادثه «ماريوت» تأييد نشده است. در رسانههاي ايران خبري در مورد اينكه آيا ايرانياني در ميان مهمانان هتل بودهاند، منتشر نشده است.
نطق زرداري
آصف زرداري، رئيس جمهور پاكستان، در نطقي كه از تلويزيون پاكستان پخش شد، گفت كه براي ريشه كن كردن «غده سرطاني تروريسم» تلاش خواهد كرد. او تروريستها را افرادي بزدل ناميد، خواهان قاطعيت در برابر آنان شد و نيروهاي دموكرات كشور را فرا خواند با هم متحد شوند و به فكر نجات كشور باشند. رئيس جمهور پاكستان اندكي پيش از حمله تروريستي روز شنبه در پارلمان پاكستان نطقي ايراد كرده بود كه عمدتا به مبارزه عليه تروريسم اختصاص داشت.
پاكستان، آموزشگاه تروريستها
زرداري در نطق حود در برابر پارلمان به موضوع حمله ور شدن آمريكا به مراكز تروريستي در مرز شمالي پاكستان اشاره كرد و گفت كه با دخالت خارجي مخالف است. آمريكاييان دخالت خود را از اين طريق توجيه ميكنند كه ميگويند پاكستان، به آموزشگاه تروريستها تبديل شده و ارتش پاكستان از خود قاطعيت لازم را براي مبارزه با تروريسم نشان نميدهد. دولت افغانستان نيز همين نظر را دارد و معتقد است با طالبان در درجه اول بايستي در پاكستان جنگيد. خطي از ترور، حوادث سالهاي اخير پاكستان را به هم پيوند ميدهد.
حادثه تروريستي ۲۰ سپتامبر يك اقدام بي همتا نيست. ابعاد آن اما تا حدي است كه فاروق نائك وزير دادگستري پاكستان آن را، «۱۱ سپتامبر پاكستاني ها» خوانده است. برنامه ريزان و مجريان اين عمل را طالبان پاكستاني ميدانند. اردوگاههاي آنان در جوار مرز افغانستان است. آنان در آنجا نيرو تربيت ميكنند و از آموز ش ديدگان براي عمليات هم در خود پاكستان و هم در افغانستان بهره ميگيرند. ناظران قدرت و منبع انعطاف آنان را در ارتباطهايي ميبينند كه با دستگاه نظامي و دولتي پاكستان دارند. به اين جهت كارشناسان شرط مبازه با تروريسم را در پاكستان اصلاحات عميق در دولت و ارتش آن ميدانند.
تحليل واقعه
سايت ديپلماسي ايران درباره اين حادثه نوشته است: مرگبارترين حمله انتحاري تاريخ اسلام آباد، آيينهاي تمام قد از وضعيت جديد پاكستان و منطقه و تغييرات راهبردي در محيط پيراموني و مجاور مرزهاي شرقي ايران است. انفجار هتل ماريوت زلزلهاي قابل پيش بيني بر روي گسلهاي متعدد جامعه پاكستان بود كه فقط زمان و مكان دقيق آن نامعلوم بود.
بررسي دقيق ابعاد پيچيده انفجار هتل ماريوت نشان ميدهد تغيير و تحولات سياسي- امنيتي در همسايههاي شرقي ايران (پاكستان و افغانستان) با حضور بازيگران متعددي كه داراي اختلاف و تعارض منافع هستند در جريان است و پيامدهاي متعدد اين تحولات و جنگ منافع بر امنيت ملي ما به گونهاي است كه ما ايرانيها نميتوانيم در شرايطي كه ساير بازيگران در حال نظاره دقيق اوضاع، يارگيري واتخاذ راهبردها و تاكتيكهاي جديد براي دفاع از منافع و امنيت خويش هستند فقط نظاره گري صرف باشيم.
حيوان افراطگرايي كه به ظاهر در كنج خانهگير افتاده، شروع به چنگ انداختن كرده است و آمريكاييها به بهانه مبارزه جدي تر با افراط گرايي براي انتقال تدريجي نيروها از عراق به افغانستان آماده ميشوند. مناطق مجاور و پيراموني مرزهاي شرقي ايران در ماههاي آينده شاهد اوج گيري نبرد بازيگران متعددي خواهد بود كه نبرد نظامي آمريكا باطالبان و القاعده فقط بخشي از اين نبرد بزرگ خواهد بود. در پاكستاني كه افراط گرايي مذهبي آن شهره عام و خاص است، طالبان و القاعده فقط قله بيرون آمده از آب يك كوه يخي بزرگ هستند.
بنياد گرايان افراطي كه تصور ميشد بين قيچي زرداري و آمريكا قطعه قطعه ميشوند، با عبور دادن كاميون حامل صدها كيلو مواد منفجره از چهار گيت امنيتي يكي از معروفترين هتلهاي اسلام آباد و انفجاري كه آن را ۱۱ سپتامبر پاكستان ناميدهاند قدرت خود را به رخ كشيدهاند. آمريكاييها اميدوار بودن كه با جوش دادن محبوبيت مردمي حزب مردم به اقتدار نظامي مشرف، تيمي نظامي سياسي براي مهار بنيادگرايي پاكستاني مهيا سازند و با تكيه بر اين استراتژي دو ستوني با مهار طالبان پاكستان به مهار طالبان افغانستان برسنداما فشار نواز شريف براي انتقام گيري شخصي از مشرف و حس قدرت طلبي زرداري باعث شد تا مشرف از قدرت كنار گذاشته شود و ارتش زخم ديده از سياسيون، به ظاهر در برابر تحولات تمكين كند وتبديل به نظاره گري رنجيده شود.
مجبور كردن مشرف به كناره گيري از قدرت، وادار كردن ژنرالها به سكوت در برابر جولان دادن حزب مردم و قبضه كردن قدرت در پارلمان، نخست وزيري و رياست جمهوري، از ميدان بدر كردن نواز شريف و حزب مسلم ليگ از دايره قدرت همه و همه در ظاهر و تا قبل از انفجار هتل ماريوت نشانههايي بودند از قدرتمندي زرداري حزب مردم اما بعد از انفجار هتل ماريوت محيط سياسي- امنيتي پاكستان تغييري جدي و اساسي يافته است.
دوران پس ازانفجار هتل ماريوت، قدرت تدبير و سياست ورزي بازيگران متعددي را نشان خواهد داد كه در اين بازي منطقهاي و راهبردي حضور دارند. آمريكاييها ميخواهند با متمركز كردن توجهات بر پرونده افغانستان و افراط گرايي در پاكستان و منطقه، هم خود را در عراق پيروز نشان دهند و آن پرونده را تا حدود زيادي با اعلام پيروزي ببندند و هم جبهه مبارزه با افراط گرايي در دو سوي مرزهاي افغانستان و پاكستان را فعال كنند و آن را جبهه اصلي مبارزه با تروريسم قرار دهند. اگرچه پاشنه آشيل و نگراني عمده آنها برآمدن كودتايي بنياد گرايانه با همكاري افراطيون درون و بيرون ارتش پاكستان و افتادن زمام امور يك كشور اتمي بنيادگرا بدست دشمنان آمريكا است. افغانيها در پي همراه كردن زرداري براي مهار طالبان هستند،
القاعده و طالبان نيرومند تر از گذشته در حال بازسازي ساختارها و راهبردها و تاكتيكهاي خويش هستند و در پاكستان بر موج نيرومند افكار عمومي ضد آمريكايي و در افغانستان بر موج نا كارآمدي اقتصادي امنيتي دولت كرزاي سوار شدهاند. زرداري بين فشارهاي آمريكا براي مهار طالبان و القاعده و فشارهاي بنيادگرايان كه او را عامل آمريكا ميدانند، گير افتاده است. اگر با آمريكا همراه تر شود، افراط گرايان بيش از گذشته آسايش او و ثبات دولت وامنيت پاكستان را به خطر خواهند انداخت و اگر در برابر افراط گرايان مدارا پيش گيرد، حمايتهاي آمريكا را از دست خواهد داد. مهم تر آنكه در اين جنگ زودرس براي رييس جمهور كم تجربهاي چون زرداري، ارتش و حزب مسلم ليگ در كنار او قرار ندارند و براي او نخواهند جنگيد.
ارتش و نواز شريف تروريسم را محكوم خواهند كرد اما هم شريف مايل به زمين خوردن رقيبي چون زرداري و برآمدن حزب مسلم ليگ است و هم ارتش متحدي وفادار براي دولت زرداري و حتي آمريكا در مبارزه با طالبان و افراط گرايان نخواهد بود. ارتش پاكستان تفكري راهبردي را نمايندگي ميكند كه بر اساس آن بايد براي حفظ توازن قوا در برابر تهديدات هند، هميشه دولتي دست نشانده اسلام آباد در كابل بر سر كار باشد.
بنابراين ارتش پاكستان معتقد است هيچگاه نبايد دولتي مستقل و ارتشي نيرومند در افغانستان وجود داشته باشد و ابزار رسيدن به چنين هدفي دفاع هميشگي پاكستان از يك اپوزيسيون مسلح و قدرتمند در مناطق پشتون نشين افغانستان نظير طالبان است و حفظ چنين فشاري بر كابل بدون حفظ كردن عقبههاي لجستيك و پشتيباني كننده طالبان در درون خاك پاكستان ممكن نيست.
ارتش بر اساس اين خط مشي راهبردي نه به دولت زرداري اجازه خواهد داد تا به مهار كامل طالبان مبادرت ورزد، نه همكاري كاملي با آمريكا خواهد داشت و نه به طالبان و افراط گرايان اجازه خواهد داد تا بدون هماهنگي با ارتش، در محيط داخلي پاكستان مانور و عرضهاندام كنند.
منبع: روزنامه ابرار
