«نگاه شما»: حمل‌ونقل شهري ازشعار تا واقعيت

فرهنگ امیدوار در پیامی برای «تابناک» نوشته است:

سالهاست در كلان شهرهاي كشور بحث استفاده از حمل و نقل عمومي و به حداقل رساندن استفاده از وسایل نقليه شخصي تبليغ مي‌گردد.

اما بنده به عنوان يك دانشگاهي سياست‌هاي كلان اتخاذ شده در اين امر را صرفاً شعاري و بي سرانجام مي‌دانم.

اين موضوع نه بر اساس بحث‌هاي نظري كه بر اساس مشاهدات و تجارب شخصي اينجانب در مدت 17 سال استفاده از وسایل نقليه براي رفت و آمد به محل كار و دانشگاه است.

نخست: تشويق مردم به خصوص جوانان به خريد اتومبيلهاي ساخت داخل كه عمدتاً آلاينده هستند، از طريق وام و تسهيلات و ...، چه مناسبتي با تشويق مردم به استفاده از حمل و نقل عمومي دارد؟

اكنون نوجوانان ما هر كدام با رسيدن به سن قانوني به دنبال تهيه يك خودرو شخصي حتي دست دوم از نوع پي كي يا پرايد هستند تا هم امورات حمل و نقل خود را انجام دهند و هم با مسافركشي درآمدي بي دردسر داشته باشند و نيز به تفريح سالم خود! در خيابانها بپردازند.

دوم. آيا توسعه ناوگان حمل و نقل شهري متناسب با رشد جمعيت كلان شهرها است؟ و ايا خدمات ارائه شده مسافران را به استفاده بيشتر ترغيب مي‌كند يا اينكه مردمي كه از ناوگان حمل و نقل عمومي استفاده مي‌كنند از سر ناچاري و نداشتن وسيله شخصي است؟

آيا دولت و شهرداري‌ها كه به نوعي نهادهاي حكومتي محسوب مي‌شوند چه تلاشي در زمينه كاهش ميزان آلايندگي اتوبوسهاي درون شهري داشته است. طبق مشاهدات بنده و بسياري از شهروندان آلايندگي اين وسایل بيشتر از وسایط نقليه شخصي است و لذا وقتي وارد پايانه‌هاي اتوبوسراني مي‌شويد حجم آلايندگي انبوهي از اتوبوسها شما را به عمق فاجعه آگاه مي‌سازد
سوم. آيا هيچ نظارتي بر تردد منظم و سر وقت اتوبوسها و خطوط مترو شهري وجود دارد؟

در بيشتر موارد شاهد تأخيرهاي بسيار در حركت اتوبوسها و قطارها هستيم. براي نمونه اتوبوسي كه كل زمان مسير آن تا مقصد 45 دقيقه است گاهي تا 40 دقيقه در مبدأ توقف دارد و اخيراً تأخيرهاي طولاني قطارهاي مترو به ويژه در خط ميدان آزادي ـ شهيد كلاهدوز به روندي عادي تبديل شده و علت آن نقص فني قطارهاي مترو اعلام مي‌شود و بعضي روزها بعد از 30 تا 40 دقيقه انتظار مسافران در سكوي قطار اعلام مي‌شود چنانچه مسافران از سفر با قطار منصرف شده اند با مراجعه به باجه فروش بليط يك قطعه بليت جبراني دريافت و مترو را ترك كنند.

چهارم. با وجود آن كه قرار بود با اجراي برنامه هدفمندي يارانه‌ها در هزينه حمل و نقل عمومي افزايش فاحشي صورت نگيرد. در همه خطوط اتوبوس و مترو شاهد افزايش 200 تا 300 در صدي بليط هستيم.

براي نمونه بليت تك سفره مترو هم اكنون 3000 ريال به فروش مي‌رسد و كرايه اتوبوسهاي خطوط واحد بين 2250 تا 3000 ريال است. با اين حال هيچ تغيير در ارائه خدمات و بهينه سازي اين وسائط حمل و نقل عمومي نشده است.

پنجم. از همه كاستيها، آلايندگي اتوبوسها، افزايش كرايه‌ها و تأخيرها و نابساماني‌ها در خطوط اتوبوسراني و خطوط مترو كه بگذريم تأثيرات مخرب رواني و اخلاقي و اجتماعي است كه استفاده از اين وسائط نقليه عمومي بر زندگي ما و خانواده‌هايمان مي‌گذارد.

روزانه شاهد ازدحام بيش از حد جمعيت مسافر در پايانه‌ها و ايستگاه‌هاي اتوبوس و ايستگاههاي مترو هستيم كه علاوه بر فشار و گاهي ايجاد تنگي نفس و در ايستگاه و داخل اتوبوس و مترو روزانه شاهد درگيري لفظي همشهريان و وارد شدن استرس و اضطراب و خشم و ناراحتي براي مسافران هستيم. به اين اضافه كنيد نا امني اين محيط‌ها را كه افراد فرصت طلب به دنبال ربودن اشياء، پول و كيف و موبايل مسافران و نيز ايجاد مزاحمت براي بانوان و زنان هستند.

نتيجه اين مسائل آن است كه استفاده از وسائط نقليه به تدريج عزت نفس، آرامش، سلامتي و اخلاق شهروندي را در بين شهروندان به شدت كاهش مي‌دهد و علاوه بر ايجاد نارضايتي باعث ظهور برخوردهاي ناصحيح و خشونت آميز مي‌شود.

با اين تفاصيل هر شهروندي حاضر است براي خريد يك خودرو شخصي يا موتور سيكلت با اقساط بلند مدت وسودهاي كلان اقدام كند اما وقت و اعصاب و شخصيت خود را در ازدحام خطوط وسائط نقليه عمومي به حراج نگذارد.

اينجانب به مسؤولين محترم شهري و كشوري توصيه مي‌كنم حتي براي يك بار هم كه شده در طي روزهاي غير تعطيل همراه با خانواده يك سفر درون شهري را با اتوبوس يا مترو تجربه كنند تا معناي كرامت انساني و عزت نفس شهروندان كلان شهرها را به عينه لمس كنند.

مي دانم هرگز چنين نخواهد شد و اين بزرگواران راضي نخواهند شد به همراه خانواده در ازدحام و فشار و هياهوي جمعيت پرشتاب  مردم در ايستگاههاي اتوبوس يا مترو آزادي، انقلاب، ولي عصر، هفت تير، صادقيه، امام خميني (ره) و ... ديگر معابر اصلي شهر از اين وسائط نقليه كه آن را به مردم توصيه مي‌كنند، حتي براي دقايقي بايستند و تماشاگر باشند و ترجيح مي‌دهند با اتومبيل‌هاي شخصي خود كه مجهز به امكانات سرمايشي و گرمايشي و صوتي و تصويري است از خطوط ويژه و يا مسيرهاي قرق شده رفت و آمد نمايند.

سؤال افرادي چون من اين است كه چرا با وجود تصويب بودجه‌هاي كلان، شعارها و تبليغات فراوان از رسانه‌ها براي استفاده از حمل و نقل عمومي از يك سو و افزايش قيمت خدمات از سوي ديگر، هيچ تغيير مطلوبي در حمل و نقل شهري و آسايش و امنيت مسافران و بهبود وضعيت هوا و حمل و نقل حاصل نمي شود؟