عملکر صنعت نفت ایران در دو محور فوق کلیدی

سرویس اقتصادی- مساله نفت در ایران همواره دغدغه اقتصادی بوده است هم آنزمان که مایه مباهات و تامین بی دردسرمان بود و هم اکنون که تداوم رشدش به دلایل طبیعی مخاطره آمیز شده است.

به گزارش «تابناک»، شاید در مطالعه مساله پیچیده ای چون صنعت نفت ایران به فاکتور های بیشماری بر خوریم ولی از میان هزارن عامل مهم غالب متخصصان پیشی گرفتن در میادین مشترک و افزایش سرمایه گذاری های بالادستی از طریق جذب سرمایه را دو عنصر کلیدی بلکه فوق العاده کلیدی می دانند.


تمرکز 40 درصد از فعاليت هاي اكتشافي در مناطق مشترك

با توجه به اهمیت اکتشاف در بالندگی صنعت نفت، برنامه ريزي براي تمركز 40 درصد از فعاليت هاي اكتشافي شركت ملي نفت ايران در مناطق مرزي و مشترك انجام شده و تمام مسائل مربوط به ميادين مشترك، خارج از سيستم متداول اداري و با قيد فوريت انجام و پيگيري مي شوند.

فعاليت هاي اكتشافي در نواحي و ميادين مشترك غرب، خليج فارس و شمال شرق كشور شامل مطالعات و عمليات زمين شناسي، لرزه نگاري 2 بعدي و 3 بعدي، ثقل سنجي، مغناطيس سنجي، جاده و سلرسازي، حفاري و نهايتا تهيه مدل هاي استاتيك و ديناميك و برآوردهاي حجمي ميادين با سرعت در حال انجام است.

بر اساس برنامه ريزي مديريت اكتشاف، كشورمان به 96 بلوك اكتشافي تقسيم شده است كه تاكنون قرارداد 15 بلوك منعقد شده است و با جدیت نیز پیگیری می شود. كشف ميادين بند كرخه، آذر، فرزاد B و بينالود ماحصل همين فعاليت هاي اكتشافي است.

در این میان نگاهی به عملکرد فرآیند اکتشاف نفت در کشورمان از اکتشاف 4 ميدان گازي با حجم ذخايرقابل توجه گاز و ميعانات گازي طی سال گذشته حکایت می کند. در عین حال ارزش اقتصادی این میادین که در حدود 178.8 ميليارد دلار تخمین زده شده است، فصلی نو در صنایع نفت و گاز کشورمان را نوید می دهد.

اکتشاف يك ميدان گازي در شرق عسلويه موسوم به ميدان گازي "مدار" با حجم ذخاير گازی 495 ميليارد مترمكعب، دستاورد دیگری برای مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران به شمار می رود.
کشف این میدان در کمتر از 5 ماه اول سال جاری محقق شده است، از آن جهت حائز اهمیت است که حجم گاز درجاي آن معادل 2 فاز پارس جنوبي است و علاوه بر آن نزدیک به 80 درصد از ذخایر گازی آن نیز قابل استحصال است.

حجم ذخاير ميعانات گازي اين ميدان بالغ بر 1573 ميليون بشكه تخمین زده شده است و با احتساب نفت بشكه اي 80 دلار و گاز 20 سنت در هر متر مكعب، ارزش اين ميدان افزون بر 133 ميليارد دلار برآورد مي شود.

طي برنامه پنجساله چهارم توسعه، هر سال 6 دكل به موضوع اكتشاف اختصاص مي يافت كه با تمهيدات انديشيده شده، طي برنامه پنجم توسعه 8 دكل در سال به فعاليت اكتشافي خواهند پرداخت و حدود 40 درصد از فعاليت هاي اكتشافي در مناطق مرزي و مشترك متمركز خواهد شد.

این در حالی است که شركت ملي نفت ايران در حال حاضر طرح هاي توسعه اي فراواني از جمله 14 طرح اكتشاف وتوسعه، توسعه 30 ميدان نفتي خشكي و دريايي، توسعه 11 ميدان گازي خشكي و دريايي و توسعه 9 سازند گازي را در دستور كار دارد. همچنين پروژه جمع آوري گازهاي همراه، پروژه هاي احداث كارخانجات گاز و گاز مايع و طرح ها و پروژه هاي مرتبط با بهبود و افزايش ضريب بازيافت از ديگر پروژه هاي مهمي است كه مد نظر شركت ملي نفت ايران است.

تمرکز شرکت نفت بر جذب سرمایه گذاری

ارزش تولید نفت و گاز ایران تنها در سال گذشته بالغ بر ۲۱۷ میلیارد دلار بوده است و پیش بینی می شود در صورت جذب منابع مالی، ارزش تولیدات نفت، گاز و میعانات گازی ایران به ۳۵۰ میلیارد دلار تا پایان برنامه پنجم توسعه افزایش یابد.

علاوه بر آن در صورت تحقق برنامه های سرمایه گذاری و جذب منابع مالی مورد نظر، ظرفیت تولید نفت خام، گاز طبیعی و میعانات گازی ایران تا سال ۱۳۹۴ افزایش قابل توجه ای می یابد. بر این اساس برای دستیابی به متوسط تولید روزانه ۴٫۴ میلیون بشکه نفت خام، یک میلیارد و ۴۷۰ میلیون متر مکعب گاز طبیعی و یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه میعانات گازی تا پایان برنامه پنجم توسعه هدف گذاری شده است.

اقدامات صورت گرفته از سوی شرکت ملی نفت ایران در جذب منابع مالی ریالی و ارزی به شیوه های مختلف در سال گذشته و در راس آن ها انتشار اوراق مشارکت برای اولین بار در گستره صنعت نفت، که باعث جذب بخش قابل ملاحظه ای از سرمایه های سرگردان در بدنه صنعت نفت شد، از مهم ترین دستاوردهای شرکت ملی نفت ایران در این خصوص به شمار می رود.
در همین راستا کسب مقام اول در جذب سرمایه خارجی در سطح کشور توسط شرکت ملی نفت ایران محقق شده است.

این شركت همچنین توانسته با جذب 17.6 ميليارد دلار سرمايه در سال گذشته، حدود 73 درصد از مجموع سرمايه گذاري هاي انجام شده در صنعت نفت را به خود اختصاص دهد و هم اکنون نیز برنامه ریزی برای تخصیص بیش از 50 درصد از منابع مالی صنعت نفت در شرکت ملی نفت ایران صورت گرفته است.

در عین حال از میان 500 میلیارد دلار سرمایه مورد نیاز صنعت نفت در افق 1404، سهم بخش بالا دستی صنعت نفت در برنامه پنجم توسعه چیزی در حدود 125 میلیارد دلار پیش بینی شده است .
از سوی دیگر قرار است بسیاری از پروژه های نفتی و گازی از طریق راه اندازی صندوق های انرژی تامین اعتبار شوند. در همین راستا بانک های ملت و ملی با مشارکت شرکت های داخلی نسبت به راه اندازی صندوق هاي انرژی اقدام کرده اند.

انتشار اوراق مشارکت ریالی در سال 1389 مبلغ قابل توجهي را به خود اختصاص داده كه قطعا در بودجه سال 90 نیز تداوم خواهد داشت.

حفظ ظرفیت و افزایش تولید نفت وگاز، اجرای طرح‌های توسعه موجود براساس برنامه‌های از قبل تعیین شده وزارت نفت و افزایش تولید گاز به 700 میلیون متر مکعب در روز از برنامه‌های مهم سال 90 در وزارت نفت خواهد بود.

علاوه بر آن توسعه 45 میدان نفتی وگازی در دستور کار برنامه پنجم قرار دارد که الزامات اجرایی این طرح‌ها نقدینگی مستمر منابع مالی در کشور است؛ به این منظور از تمام امکانات موجود در کشور از جمله توان متخصصان داخلی، ایجاد فرآیند کارهای پیمانکاران به شکل کنسرسیوم و همچنین ازکالا و تجهیزات ساخت داخل بهره‌برداری خواهد شد.

در همين راستا بسته هاي سرمايه گذاري براي توسعه ميادين كوچك و ميادين مستقل نفت و گاز در شرکت ملی نفت ایران تدوین شده و طی آن از تمامی شركت هاي خصوصي كه تمايل به سرمايه گذاري در بخش بالادستي صنعت نفت دارند، دعوت شده تا به صورت مستقل يا در قالب كنسرسيوم در اين طرح ملي شركت كنند.

گستردگی پروژه های نفت و گاز به حدی است که اعتبارات تخصیص یافته، به نحو موثری در کوتاهترین زمان ممکن جذب می شود و علاوه بر آن روند جذب سرمایه در سال های اخیر با شتاب بیشتری در حال انجام است.

 و در همين راستا شركت ملي نفت ايران موفق شد  طي 4 ماهه اول سال جاريجذب 8.5 ميليارد دلار سرمايه را جذب نمايد.

در عین حال رقم جذب سرمايه در سال گذشته در بخش بالادستي صنعت نفت نيز به تنهایی بيش از 90 درصد از متوسط رقم جذب سرمایه در سالهاي 86 تا 88 بيشتر بوده است.

با این وجود پیش بینی می شود که با اجراي برنامه هاي جذب سرمايه گذار، اين رقم تا پايان امسال نیز از این عدد فراتر رود.

سرمایه گذاری 54 میلیارد دلاری در پارس جنوبی

اعداد و ارقام سرمايه جذب شده براي توسعه 14 فاز باقيمانده پارس جنوبي طي سالهاي 1388 و 1389 روند افزايشي داشته و نشان دهنده اقتدار و عزم ملي جهت توسعه اين ميدان به ويژه از طريق سرمايه گذاران داخلي مي باشد.

روند جذب سرمایه گذاری در میدان مشترک پارس جنوبی در حالی صورت می گیرد که ارزش ميدان گازي پارس جنوبي 2/1 برابر کل درامد صنعت نفت ایران در 100 سال گذشته است.

در واقع اگر امروز به طور متوسط بهاي هر بشكه نفت فروخته شده طي 100 سال گذشته را 50 دلار در نظر بگيريم، با توجه به حجم فروش نفت ايران طي اين دوران، مي توان گفت كه با ارقام امروزي حدود 3600 ميليارد دلار از صنعت نفت درآمد بدست آمده است و اين رقم در قياس با مقدار ارزش توليدات قابل استحصال از ميدان گازي پارس جنوبي كه پس از راه اندازي تمامي فازهاي آن به دست خواهد آمد، گوياي اين واقعيت است كه ارزش توليدات قابل استحصال از ميدان گازي پارس جنوبي، 2/1 برابر درآمد نفت در صد سال گذشته است.