مفهوم تورم از نگاه بانك انگلستان

سرويس اقتصادي- موضوع تورم را در چند مطلب قبل به زبان ساده از يك وبلاگ اقتصادي نقل كرديم كه مي توانيد در ستون وبلاگ صفحه اقتصادي ببينيد.

اما اين بار  ترجمه مقاله علمي بانك انگستان در شرح مفهوم تورم را از وبلاگ ققنوس آورده ايم:


تورم- بخش نخست: تورم چیست؟

*      تورم چیست؟

تورم افزایش عمومی قیمت ها در کل اقتصاد است. این افزایش قیمت، از افزایش قیمت یک کالا و یا خدمت خاص متمایز می باشد. افزایش و کاهش قیمت های خاص در بازار، منعکس کننده ترجیحات و انتخاب های مصرف کننده و نیز تغییرات در هزینه ها می باشد.

*      تورم، افزایش در سطح عمومی قیمت ها در کل اقتصاد است.

اگر قیمت یک کالای خاص – مانند خاصی از یک خودرو- به دلیل افزایش تقاضا برای آن کالا افزایش یابد، نمی توان آنرا تورم نامید. تورم زمانی اتفاق می افتد که قیمت اکثر کالاها در کل اقتصاد رو به افزایش باشند.

*      نرخ تورم

ما اغلب درباره این موضوع که نرخ تورم 2% یا 2.7% و یا سایر اعدادی مانند اینها می باشد را شنیده ایم. نرخ تورم، معیاری است از میانگین تغییرات در قیمت ها در کل اقتصاد برای یک دوره خاص که عموماً 12 ماه می باشد و به آن نرخ تورم سالانه گفته می شود. همچنین ما درباره نرخ تورم سالانه برای یک ماه خاص نیز شنیده ایم. اگر گفته شود که نرخ تورم سالانه برای ماه ژانویه امسال 3% بوده است، بدان معنی است که قیمت ها به طور کلی 3% نسبت به ژانویه گذشته بالاتر می باشد. بنابراین یک سبد نوعی از کالاها و خدمات که در ژانویه گذشته 100£ قیمت داشته است، در ژانویه امسال 103£ قیمت خواهد داشت.

*      شاخص های قیمت

امروزه از معیارهای مختلفی برای تورم مورد استفاده است. شاخص معروفتری که در انگلستان مورد استفاده می باشد، شاخص قیمت خرده فروشی[1] (RPI) می باشد. ولی سیاست های پولی بر اساس شاخص قیمت مصرف کننده[2] (CPI) می باشد. هر دو معیار فوق، قیمت کالاها و خدماتی که مصرف کنندگان خریداری می کنند را اندازه گیری می نماید. یک شاخص قیمت، شامل قیمت های صدها قلم از کالاها و خدمات می باشد، از اساسی ترین اقلام مانند نان گرفته تا محصولات جدید مانند رایانه های شخصی. قیمت ها در سوپرمارکت ها، پمپ های بنزین، آژانس های مسافرتی، شرکت های بیمه و بسیاری مکانهای دیگر به صورت ماهیانه از همه نقاط کشور نمونه برداری می شوند. کلیه قیمت ها با همدیگر ترکیب می گردند تا شاخص های قیمت کلی را تشکیل دهند.

کالاها و خدماتی که در ساخت شاخص مورد استفاده قرار می گیرند، بر اساس الگوی هزینه ای خانوارهای انگلستانی انتخاب و وزن دهی می شوند. به عنوان مثال، اگر صورت حساب گاز در حدود 1% کل مخارج مصرف کنندگان را تشکیل می دهد، درنتیجه قیمت گاز حدود 1% در محاسبه شاخص محاسبه می شود. درصد های وزن دهی شده به صورت سالانه مورد تجدید نظر واقع می شوند تا منعکس کننده تغییرات در الگوی مخارج خانوارها باشند. گاهی اوقات نیز کالاها و خدمات جدیدی به شاخص اضافه می شود و یا گاهی نیز حذف می شوند. چند سال قبل، ژاکت های کش باف پشمی مردانه از لیست قیمت های شاخص حذف گردید. چرا که این روزها بسیاری از مردان از این لباس استفاده نمی کنند.

*      نرخ تورم، معیاری است از تغییر در قیمت ها در طی یک دوره مشخص

تا دسامبر سال 2003، سیاست پولی انگلستان بر مبنای معیاری از تورم بود که RPIX نامیده می شد. تورم RPIX تقریباً همانند تورم RPI می باشد به استثنای یک جزء که پرداخت بهره وام مسکن می باشد. اما از دسامبر 2003 به بعد، رئیس خزانه اعلام کرد که در آینده سیاست پولی بر مبنای معیار جدیدی از تورم خواهد بود که شاخص قیمت مصرف کننده می باشد. این سیاست تحت عنوان «هدف تورم فعلی» در چهارچوب سیاست توضیح داده شد. اطلاعات و داده های بیشتر درباره معیارهای تورم در بخش های دیگر ارائه شده است.

*      تغییر در نرخ تورم

هرگونه تغییر در قیمت کالایی خاص می تواند نرخ اندازه گیری شده تورم را تغییر دهد، به خصوص زمانی که میزان تغییر زیاد باشد و یا اینکه وزن کالا در شاخص وزنی بالا و مشخص باشد. اما بیشتر موضوع افزایش در سطح عمومی قیمت ها نسبت به تغییرات قیمتی کالایی خاص مد نظر و علاقه می باشد. به عنوان مثال افزایش زیادی در قیمت بنزین می تواند نرخ کلی تورم را تحت تأثیر قرار دهد. اما اگر قیمت بنزین به افزایش یافتن ادامه پیدا نکند، نرخ سالانه تورم سرانجام مجدداً سقوط خواهد کرد. (مثال مربوط به این بحث را در ادامه می توان ملاحظه نمود).

همچنین رویدادها و وقایعی که طیفی از قیمت ها را تحت تأثیر قرار می دهد نیز می تواند به تغییر در نرخ تورم منتج شود. به عنوان مثال، افزایش (و یا کاهش) در قیمت نفت ممکن است بر قیمت سایر کالاها تأثیر بگذارد اگر که تولیدکنندگان این افزایش (یا کاهش) را به کالاها انتقال دهند. ولی مجدداً، تا زمانیکه افزایش قیمت نفت مستمر باشد (یا کاهش قیمت مستمر باشد) بر نرخ تورم تأثیر می گذارد و در غیر این صورت اثر آن در نهایت و به تدریج پس از مدت زمانی از بین خواهد رفت.

 

*      تغییر در قیمت

اگر قیمت بنزین در هر لیتر 50 پنی بوده باشد و سپس افزایش یابد تا در فوریه 2011 به 1 پوند در هر لیتر برسد و در حالی که سایر قیمت ها تغییر نکنند، نرخ سالانه تورم قیمتی مصرف کننده افزایش خواهد یافت. اگر قیمت بنزین پس از این تاریخ بدون تغییر باقی بماند، نرخ سالانه تورم مجدداً در فوریه 2012 به عقب برگشته و کاهش می یابد. این مورد به دلیل این است که نرخ سالانه تورمدر فوریه 2012 تغییرات در قیمت ها در فاصله زمانی فوریه 2011 تا 2012 را اندازه گیری می نماید که در خلال این مدت، قیمت بنزین به ازای هر لیتر 1 پوند ثابت مانده است. یعنی اینکه افزایش قیمت بنزین که تا فوریه 2011 ثبت شده است، از محاسبه در تورم جدید حذف شده است. بنابراین اگرچه قیمت بنزین همچنان در سطح بالایی مانده است ولی نرخ تورم سالانه پس از یک سال یا بیشتر، بالاتر نخواهد بود.

به صورت مشابه، اگر ارزش پوند در برابر سایر ارزها کاهش یابد (یعنی نرخ ارز کاهش پیدا کند)، قیمت های کالاهای وارداتی بالاتر خواهد رفت. اما تنها در صورتی تورم افزایش خواهد یافت که نرخ ارز به کاهش پیدا کردن ادامه دهد. تغییرات قیمتی مانند مواردی که توضیح داده شد، می تواند اثرات غیر مستقیم دیگری بر تورم داشته باشد. اما تغییرات قیمتی کالایی خاص به خودی خود اثر ماندگاری بر نرخ تورم نخواهد داشت.

نرخ تورم در یک ماه خاص نیز به تغییرات در تمامی قیمت ها در آن ماه بستگی دارد. با این وجود در اینجا نیاز به تمایز قائل شدن وجود دارد میان تغییرات در قیمت های فردی و خاص – که می تواند نرخ تورم اندازه گیری شده برای آن دوره را تغییر دهد- و نیز مفهوم تورم به عنوان افزایش مداوم سطح عمومی قیمت ها.

---

Source: Bank of England

[1] - Retail Prices Index

[2] - Consumer Price Inde