آيا شركت ملي نفت در بورس كارشكني مي كند؟

افتتاح بورس نفت کیش در تیرماه سال جاری پس از پیگیری های مستمر رییس جمهور  و با سه ماه تأخیر نسبت به زمان وعده داده شده- 12 فروردین- رخداد مبارکی است که می توان آن را سرآغاز تحولاتی نوین در عرصه اقتصادی کشور دانست.

به گزارش پايگاه تحليلي سخن آشنا در سالیکه توسط رهبر معظم انقلاب سال جهاد اقتصادی نام گرفت افتتاح بورس نفت اقدامی در جهت ورود جمهوری اسلامی ایران به بازار انحصاری انرژی جهان است. بازاری که برای مدت های طولانی در انحصار قدرت های بزرگی همچون آمریکا و انگلیس بوده است.

این رخداد به قدری واجد اهمیت است که کارشناسان انرژی غرب با وسواس و نگرانی روند شکل گیری و تأسیس بورس نفت ایران را دنبال می کنند. برای نمونه John C.K. Daly نویسنده و تحلیل گر برجسته سایت OilPrice در یادداشتی افتتاح بورس نفت ایران را زمینه به چالش کشیدن جایگاه دو بورس مهم نفتی دنیا شامل بورس لندن و بورس نیویورک ارزیابی می کند. وی در این یادداشت می نویسد:« با گذشت سه سال از بحران اقتصادی ... بسیاری از ایده هایی که پیش از این به دلیل سلطه اقتصادی آمریکا نامحتمل بود، امروزه جلب توجه می کند. عجیب نیست که بیشتر این ایده ها از کشورهایی نشأت می گیرد که تحت تأثیر اقتصاد آمریکا نیستند.

بیشتر از همه یکی از اعضای « محور شرارت » یعنی ایران که اقتصادش بیش از 30 سال توسط تحریم های آمریکایی سرکوب شده. حال ایران به دنبال برنامه ای است که اگر در اجرای آن موفق باشد، چیرگی دلار به عنوان واحد پول رایج جهان را از بین می برد. سلاح شیطنت آمیز ایران علیه واحد پول شیطان بزرگ چیست؟ یک بورس نفت در جزیره کیش در خلیج فارس که شروع به فروش نفت درجه بالای ایران کرده است..»( OilPrice.com، 18 جولای 2011)

این تحلیلگر غربی در مقاله خود به نکته ای ظریف اشاره می کند. وی به درستی کارکرد اصلی بورس نفت ایران را فقط شکسته شدن تحریم های نفتی ایالات متحده نمی داند بلکه آن را ابزاری کارا برای واردسازی ضربه به سلطه دلار بر معاملات نفتی و سپس اقتصاد جهانی ارزیابی می کند.

درصورتیکه جمهوری اسلامی و یا سایر کشورهای نفتی همچون روسیه و ونزوئلا بتوانند بخشی از نفت صادراتی خود را به واحد پولی غیر از دلار به فروش رسانند ضربه جدی به حاکمیت دلار بر معاملات نفتی جهان وارد خواهد شد. بویژه اگر بستر سخت افزاری و نرم افزاری مناسب جهت فروش ریالی نفت به کشورهای خریدار نفت ایران در بورس نفت کیش از سوی بانک مرکزی و وزارت اقتصاد مهیا شود، آنگاه علاوه بر واردساختن ضربه به جایگاه دلار، اعتبار بین المللی مناسبی هم برای پول ملی کشور فراهم خواهد شد.

متاسفانه با نگاهی به عرضه ناموفق نفت خام ایران طی هفته های جاری در بورس نفت به نظر می رسد نوعی کارشکنی برای ناموفق جلوه دادن بورس نفت جمهوری اسلامی ایران در جریان است. سهم اصلی این کارشکنی گویا بنا بر گفته رییس سازمان بورس متوجه شرکت ملی نفت است.

علي صالح‌آبادي در حاشيه توديع و معارفه مديرعامل بورس كالا با اشاره به اينكه شركت ملي نفت ايران بايد در فرمول قيمت‌گذاري نفت براساس سليقه بازار و در نظر گرفتن اين مساله تجديدنظر كند، تصريح كرد:« اگر در خارج از بورس خريداراني وجود دارند كه با قيمت پيشنهادي شركت ملي نفت موافق و حاضر به خريد هستند مي‌توانند آنها را به سمت بورس و خريد محموله‌هاي عرضه شده در بورس نفت هدايت كرد.  » ( خبرگزاری فارس، 90/05/14)

درواقع اگر شرکت ملی نفت مدعی است که در خارج از بورس خریدارانی وجود دارند که حاضرند نفت عرضه شده توسط این شرکت را به قیمتی بالاتر از متقاضیان حاضر در بورس خریداری کنند چرا این خریداران را برای خرید نفت درخواستی خود به سمت بورس نفت هدایت نمی کند تا از طریق یک ساز و کار رقابتی و شفاف نفت خام جمهوری اسلامی به فروش رسد؟

بایستی توجه داشت که یکی از دستاوردهای بورس نفت شفاف سازی حداکثری و محدودسازی هرگونه فساد و رانت در تمامی معاملات نفتی است که طی سالیان گذشته پشت درب های بسته و از طریق دلالان و واسطه های بین المللی به فروش رسیده است. مسلما عرضه نفت خام کشور در بورس موجب از دست رفتن منافع این دلالان و واسطه ها خواهد شد اما در مقابل منافع بسیاری را عاید کشور و مردم خواهد ساخت. 

درصورتیکه مسئولان محترم شرکت ملی نفت به جای بهانه ساختن بحث کسب درآمد بیشتر، همراهی بیشتری با بورس نفت کیش داشته باشند، امید است این بورس نفت بتواند در آینده نزدیک از جایگاه معتبر بین المللی برخوردار گردد. هدفی که از جمله استراتژی های اصلی نظام برای مقابله با تحریم هاست.

                                                                                                                     رضا حسینی