از چاله تا چاه نزاع دولت و مجلس!

محمد علی جمال زاده در شاهکار خود " یکی بود یکی نبود" که موجب تحولی شگرف در نگارش ادبیات داستانی کشور شد، داستانی را بسان مثنوی مولانا مد نظر قرار داده و از آن نتایج ناگفته ولی تکان دهنده ای را برداشت کرده که بسیار حائز اهمیت و شایسته مداقه است.

این داستان که با نام "فارسی شکر است" شناخته می شود داستان جوانی کلاه نمدی است که در محبسی تنگ و تاریک و در معرکه بزرگترین نزاع فلسفی و جامعه شناختی معاصر، یعنی تضاد سنت و مدرنیته گرفتار می آید. این جوان که همراه سه نفر دیگر در زندانی گرفتار شده است، به دلیل دل تنگی و ناخوش احوالی خود قصد مصاحبت با دو تن از هم بندی های خود را می کند که از قضا یکی از آنها به شدت فرورفته در عوالم سنتی و به دور از هر گونه موانست و هم زیستی با زبان فارسی عامیانه که زبان جوانک کلاه نمدی است می باشد و دیگری نیز که چند صباحی را در فرنگ گذرانیده، ردای روشن فکری در بر کشیده، کمترین لفظش، معادل ده ها صفحه معنی فلسفی و سیاسی را که در زیر شاخ و برگ ایسم های مکتبی پنهان مانده، به همراه دارد.

جوانک درمانده که از پرت و پلا گفتن مدعیان روشنفکری و سنت، که به عقیده او جن زده اند خسته شده به هر زحمتی قصد دارد تا خود را از شر زندانی بودن با کسانی که نه زبانش را می فهمند و نه به زبان او تکلم می کنند راحت شود، که در آخر نیز همین گونه می شود.

الغرض، برخی اقدامات سیاسی که در جامعه سیاست زده فعلی مشاهده می شود، برای مردم و افکار عمومی حکم همان جوانی را دارد که از رفتن مانده و از ماندن رانده شده اند.
چندی پیش در بی سابقه ترین اقدام چند دوره اخیر مجلس شورای اسلامی، تیتر اول تمامی مطبوعات و رسانه های کشور به خبری اختصاص یافت که در آن از آماده شدن طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش با نزدیک به 80 امضا که در لحظه تحویل به هیات رئیسه نیز اعلام وصول شده بود، خبر می دادند و شگرف تر آنکه به همان سرعتی که این امضاها جمع آوری و سپس اعلام وصول شده بود، نمایندگان خواستار استیضاح، امضای خود را پس گرفته و منحنی امضاهای نمایندگان، به عددی تک رقمی که بنابر آئین نامه مجلس، استیضاح را منتفی می کرد، رسید.

هر چند استیضاح حق قانونی نمايندگان و از لوازم نظارتي مجلس است اما مروری بر سخنان نمایندگان و تحلیل هایی که در رابطه با استیضاح وزیر آموزش و پرورش صورت گرفته نشان می دهد که هدف طراحان استیضاح، پیش از آنکه ایفای نقش قانونی و بهره بردن از اهرم فشار خود برای مطیع کردن وزارت و وزیر آموزش و پرورش باشد، اقدامی سیاسی و با هدف متقاعد کردن رئیس جمهور به متابعت از مجلس در برخی موارد اختلافی بود.

اما داستان سردرگمی مردم، با طرح استیضاح صوری وزیر آموزش و پرورش شروع، ولی با آن خاتمه نیافت. چرا که ساعاتی از پس گرفتن امضاها و انصراف از به خانه ملت کشاندن علی احمدی، نگذشته بود که خبری بسان بمب تمامی اخبار داخلی سیاسی را تحت الشعاع داد. جمع آوری امضا برای طرح سوال از رئیس دولت که در سالهای پس از انقلاب اقدامی بی سابقه به شمار می آمد، از سوی برخی نمایندگان نزدیک به دولت که در راس آنها علی مطهری قرار داشت شروع شده بود. طرحی که در صورت انجام، نسخه ای را که از سوی مجالس مختلف و در دوره‌های گوناگون برای هیچ رئیس جمهوری پیچیده نشده بود، در زمان حاکمیت کابینه اصولگرای احمدی نژاد از سوی مجلس شورای اسلامی با اکثریت اصولگرایان، به معرض اجرا می‌ گذاشت.

طراحان اصلی سوال که تمامی هم و غم خود را به میدان آوردن نیروهای اصولگرا و تا حد توان، استفاده نکردن از اقلیت اصلاح طلب اعلام می کردند، بدون هیچ واهمه خواسته ای را سرلوحه اقدام غیر منتظره خود معرفی می کردند؛ عذر خواهی رئیس سازمان میراث فرهنگی که روز به روز بر تیرگی روابطش با ارگان ها، شخصیت ها و مقامات مذهبی و سیاسی کشور افزوده می شود، یا عزل وی از جانب رئیس جمهور. هر چند در کنار این خواسته، طرح فوریت دار خروج سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از زیر مجموعه ریاست جمهوری و الحاق آن به وزارت ارشاد برای پاسخگو بودن به مجلس هم مطرح می شد، اما چارچوب و خواستگاه اصلی درخواست طراحان سوال از رئیس جمهور همان بود که گذشت.

نکته جالب توجه در این میان اینست که به همان اندازه که قاموس سیاسی ایران در سال های پس از انقلاب با سوال از رئیس جمهور بیگانه است به همان اندازه علت و یا عللی که برای به مجلس کشاندن عالی ترین مقام اجرایی کشور ذکر شده غریب و غیر قابل هضم است.

و در این میان به نظر می رسد، سخن راندن بی واهمه از دلایل ضعیف سوال و تاکید بر پس نگرفتن امضاها – ادعایی که در مراحل جمع آوری امضا برای تمای استیضاح ها که اغلب نیز با شکست روبرو بوده بر زبان رانده می شود – با وجود دلایلی چون نارضایتی مردم از گرانی ها، عملکرد دیپلماسی خارجی دولت، کیفیت تعامل با بزرگان نظام، وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم، از نشانه هایی است که نمایندگان ملت نیز با در نظر داشتن آنها، چندان از اعلام سیاسی بودن این اقدام و رو کردن برگه ای جدید در کیفیت مواجهه خود با دولت واهمه نداشته و از باب اینکه "کنایه بلیغ تر از صراحت است" بالکنایه بر این موضوع که قصد اتخاذ رویکردی جدید و قاطع در مقابل دولت را دارند، تصریح می کنند.

باید در نظر داشت که این گونه استفاده مجلس از اهرم های فشار خود برای تحت فرمان در آوردن دولت، که در اولی، رکورد جمع آوری و وصول امضاهای استیضاح با رکورد پس گرفتن آنها، برخورد دوگانه و عجیبی را شکل داده و ثبت می کند و در دیگری نیز نیت سوال از رئیس جمهور و دلایل ارائه شده برای این اقدام که همگان را به حیرت وادشته، سبب شده تا افکار عمومی و تحلیل گران به مانند جوان کلاه نمدی داستان، نه کلمه ای از دلایل رد استیضاح را بفهمند و نه برای لحظه ای در برابر دلایل سوال از رئیس جمهور قانع شوند.

فارغ از امکان به انجام رسیدن طرح سوال، که به احتمال قریب به یقین سر سالم به صحن علنی و هیات رئیسه و پایداری در کشاندن رئیس جمهور به مجلس نمی رساند، ملاحظاتی چند را باید نمایندگان عزیز و بزرگوار، در باب آتش تهیه نامرغوبی که تدارک دیده اند مد نظر داشته باشند تا خدای ناکرده از زیر باران سیاست زدگی تفریط آلود به زیر ناودان عمل گرایی مفرط نلغرند:

1- در صورتی که به هر دلیل این طرح، اثرات پنهانی و آشکار خود را بر روی کابینه نگذارد و رئیس جمهور به خواسته های نمایندگان تمکین نکند آیا عزیزان ساکن در ساختمان بهارستان به پس لرزه های طرح پیشنهادی خود برای الحاق سازمان میراث فرهنگی به وزارت ارشاد اندیشیده اند؟ کافی است نیم نگاهی به مشکلات عدیده کشور در موضوعاتی چون نگهداری میراث کهن و نمادهای فرهنگی کشور، توسعه و تبلیغ میراث فرهنگی به مردم و جهانیان، مشکلات فعالان حوزه صنایع دستی و هزاران معضل دیگر بیندازند تا متوجه شوند که هم اکنون که این سازمان به عنوان معاونت ریاست جمهوری مشغول فعالیت است نتوانسته حتی اندکی گلیم خود را از آب بیرون بکشد، زنهار از روزی که سازمان میراث فرهنگی وگردشگری، تبدیل به زیر مجموعه یک وزارت خانه ای که چندان سمبه پر زوری از لحاظ مالی و معنوی در هیات دولت و مجلس ندارد، بشود.

2- شک و شبهه ای در کیفیت تعامل مجلس با دولت و اثرات مخرب به جای مانده از نوع مواجهه مجلس هفتم با دولت نهم وجود ندارد، اما تساهل و تسامح تفریط گونه که با هر قصد و غرضی انجام شده است، نباید امروزه چون دملی چرکین با افراطی نابخشودنی، اصلاح تمامی امور و مشکلات را که در وهله اول وظیفه مجلس و نمایندگان است، موکول به زیر سوال بردن دومین شخص عالی رتبه کشور کند که با این اقدام، اولین بهره را مخالفان نظام و کسانی که سعی در القای لجام گسیختگی و عدم استواری برنامه های نظام دارند، خواهند برد.

بایستی از مدتها پیش و با بروز کوچک ترین خطا و اجحافی، مجلس به وظیفه خود عمل می کرد تا فکر قطع دست و پا برای زنده ماندن جسم، در این زمانه بحرانی به ذهن ها خطور نکند.
وکلای ملت می توانستند به راحتی از حق خود برای استیضاح وزیر آموزش و پرورش استفاده کنند تا هم از اهرم فشار خود بهره وافی و کافی را برده باشند و هم دولت مردانی که به هر دلیل از در تعامل و رفع اختلافات وارد نمی شوند، حساب کار خود را کرده و در مسائل آتی دقیق تر و حساب شده تر عمل کنند.

مشکل کار دقیقا زمانی اوج پیدا می کند که طراحان اصلی طرح گفته اند که سعی دارند رئیس جمهور بدون آرای اقلیت به مجلس کشانده شود و با این مدعا رسما حوزه مرافعه را میدان اصولگرایی تعریف کرده اند، ولی به نظر می رسد در صورت چنین اقدامی با پاسخ هاي رييس جمهور و اظهارات نمايندگان سوال كننده و اعلام قانع شدن يا نشدن كه فرجام آن نا مشخص است، عملکرد خود را نیز در بوته نقد و ابهام قرار می دهند که اگر تعامل بود چرا این گونه؟ و اگر نزاعی بود و ختم به خیر نشد چرا نهایتش اينگونه ختم شد؟

3- نگارنده به هیچ وجه در صدد رتق و قتق کم کاری ها و نارسایی های معاون رئیس جمهور و برخی اقدامات دولت نیست اما علی رغم انتقادات اساسی که به مجموعه اقدامات دولت دارد، انگیزه سوال از رئیس کابینه نهم را سیاستی احساسی که می بایستی بسیاری پیش از این، نواقص موجِد آن شناسایی و رفع می شدند، می داند و از همین رو در برهه فعلی که مهمترین حربه دشمنان، شکستن هیمنه اتحاد وانسجامی است که از جانب رهبر فرزانه انقلاب سرلوحه برنامه های مردم و مسئولان قرار گرفته و نتیجه این اقدام را جز غبار آلود کردن بیشتر اوضاع، چیز دیگری ارزیابی نکرده و به سود کشور و ملت نمی بیند.

هر چند قبل از تلاشی که باید ریش سفیدان تاثیر گذار کشور برای ختم این ماجرا از خود نشان داده و باقیات و صالحاتی بر جای بگذارند، این را وظیفه دولت می داند که به نظر مراجع و خبرگان و نمایندگان ملت تمکین کرده، عامل اصلی ایجاد این کدورت ها را به بیرون از کابینه رهنمون شود تا دود سفیدی که چند صباحی است غلظت تیره ای یافته به مدد این اقدام، جای خود را به دود روشن دودکش وحدت و هم دلی اصولگرایان دهد.