خط لوله اسلامی ، رقیب جدی ناباکو و ساوث استریم

جمهوری اسلامی ایران با دارا بودن ذخائر عظیم گازی یکی از تاثیرگذارترین کشورهای جهان در عرصه انرژی است .
 
به گزارش واحد مرکزی خبر ، در این میان میدان گازی پارس جنوبی با دارا بودن بیش از 14 تریلیون متر مکعب ذخیره گازی قابل برداشت ایران را پس از روسیه در رده دومین کشور جهان از نظر داشتن ذخائر گازی قرار داده است .

همین مـوضوع سبب شده است کـه کشورهای خاورمیانه ایران را بهترین گزینه و آسانترین راه دسترسی به انرژی و از جمله گاز بدانند .

امضای توافقنامه سه جانبه انتقال گاز از عظیم ترین میدان گازی جهان به اروپا از مسیر مـدیترانـه نشان داد کـه ایران همچنان مقتدر در عرصه بین المللی و بـازارهای جهانی ایستاده است و تحریم های آمریکا و برخی کشورهای اروپایی تاثیری در جلوگیری از حضور کشورمان در عرصه های اقتصادی جهان ندارد .

این تفاهم نامه را عبدالکریم لعیبی باهض وزیر نفت عراق ، سفیان العلاو وزیر نفت سوریه و محمد علی آبادی سرپرست وزارت نفت ایران در عسلویه استان بوشهر دیروز امضاء کردند .

همین مـوضوع سبب شده است کـه کشورهای خاورمیانه، ایران را بهترین گزینه و آسانترین راه دسترسی به انرژی و از جمله گاز بدانند .

مذاکرات گازی ایران ، عـراق و سوریه از سال 1388 برای صادرات و ترانزیت گاز طبیعی به طور جـدی و بـا برگزاری نشست‌های سه جانبه در تهران، دمشق و بغداد آغاز شده بود و سه کشور در آخرین نشست خود بر روی کلیات پیش نویس توافق نامه به منظور انتقال، ترانزیت و صادرات گاز طبیعی به توافق رسیده بودند .

مقامات ایرانی گفته اند با امضای این قرارداد که «بزرگترین قرارداد جهان اسلام» است، در کمتر از یک ماه ، سه کار گروه مشترک حقوقی و قراردادی، مالی وفنی برای توافق نهایی و امضای قرارداد نهایی میان سه کشور تشکیل می‌شود .

مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران می گوید: بر اساس تـوافق صورت گرفته خط لوله ای با قطر 56 اینچ و طول 5 هـزار کیلومتر 110 میلیون متر مکعب گاز ایران را به مسیر عراق ، سوریه ، لبنان منتقل و مـازاد آنـرا و از طریق مدیترانه به کشورهای اروپایی منتقل می کند که 750 کیلومتر از این خط از عسلویه تا مرز ایلام در ایران ساخته می شود .

آقای اوجی، داشتن منابع مطمئن تامین کننده گاز مانند پارس جنوبی را مهمترین ویژگی این خط لوله صادراتی در مقایسه با خط لوله گازی ناباکو می داند .

در حال حاضر سه خط لوله ناباکو ، ساوث استریم و آی . تی . جی . آی سه خط لوله در دست اجرا بـرای تامین گاز طبیعی مورد نیاز کشورهـای عضو اتحادیه اروپا بوده که به استثنای ساوث استریم 2 گـزینه دیگر فـاقـد منابع قابل توجه تامین کننده گاز است .

توافقنامه خط لوله نـاباکو را روسای کشورهـای ترکیه ، بلغارستان ، رومانی ، مجارستان و اتریش در آنکار امضاء کردند .

این خـط لـوله سه هزار و 300 کیلومتری که با حمایت آمریکا برای کاهش وابستگی کشورهای اروپایی به گاز روسیه ساختـه می شود پیش بینی شد سال 2013 آغاز شود و احتـمالا در سال 2017 ترانزیت گاز با یک چهارم ظرفیت خط لوله یعنی 8 میلیارد متر مکعب در سال به بهره برداری برسد .

کارشناسان اقتصادی از غیبت ایران در خط لوله نـاباکو با عنوان پاشنه آشیل این خط لوله گاز یاد می کننـد و معتقدند در صورت ساخت خط لوله گاز اسلامی، 33 تریلیون مترمکعب ذخایر گـاز طبیعی ایران می تواند بـه مهمترین رقیب خط لوله ناباکو تا سال 2030 میلادی تبدیل شود .

قرارداد خط لوله گازی ساوث استریم هم 4 اردیبهشت 89 به امضای مقامات روسیه و اتریش رسید . روسیه همچنین به منظور اجرای خط لوله ساوث استریم، قراردادهایی با کشورهای صربستان ، مجارستان ، بلغارستان، یونان، ایتالیا و کرواسی امضا کرده است .

ارزیابی ها فنی و اقتصادی پروژه گازی ساوث استریم در فـوریه 2011 آماده می شود . این خط لوله گازی در پایان سال 2015 میلادی به بهره‌ برداری خواهد رسید .

خط لوله 25 میلیارد یورویی انتقال گاز ساوث استریم کـه دو شرکت گازپروم و انی ایتالیا در اجرای آن حضور فعال دارند ، گاز روسیه را از طریق یونان، صربستان و مجارستان به کشورهای بلغارستان یا رومانی و در مراحل بعدی به ایتالیا و اتریش انتقال می‌دهد .

هدف از احداث این خط لوله ، انتقال گاز سالانه 31 میلیارد متر مکعب گاز روسیه و کشورهای آسیای مرکزی بدون عبور از اوکراین است. پیش ‌بینی می ‌شود این خـط لـوله در مراحل بعـدی ، ظرفیت انتقال سالانه 63 میلیارد متر مکعب گاز را داشته باشد .

روسیه سالانه حدود 100 میلیارد مترمکعب گاز خود را از مسیر اوکراین به کشورهای اروپایی صادر می‌کند و تامین کننده 80 درصد از گاز مورد نیاز کشورهای اروپایی است .

مقام‌های اوکراینی بارها از روسیه خواسته‌اند که اجرای طرح احداث خط لوله گازی ساوث استریم را متوقف و به جای آن با اوکراین در نوسازی شبکه ترانزیت گاز این کشور همکاری کند .

خط لوله آی . تی . جی . آی برای انتقال 12 میلیارد متر مکعب گاز آذربایجان به ایتالیا از مسیر ترکیه و یونان طراحی شده و قـرار است در سال 2015 به بهره برداری برسد؛ در همین حال، هدف از ساخت خط لوله ترنس آدریاتیک، انتقال گاز میدان شاه دنیز آذربایجان از مسیر ترکیه، یونان، آلبانی و دریای آدریاتیک به ایتالیاست.

پس از چنین اقداماتی برای محروم کردن ایران از بازار گاز اروپـا ، مسئولان کشورمـان خـط لوله ای را برای انتقال گـاز خود بـه کشورهای دیگر و از جمله اروپا طراحی کردند که بـه خط لوله گـاز اسلامی شهرت یافت ، همان طرحی که پس از ماه ها مذاکره دیروز توافقنامه آن در عسلویه بین وزاری نفت عراق و سوریه و سرپرست وزارت نفت ایران امضاء شد .

براساس برآوردهای انجام شده میزان نیاز گازی کشورهای در مسیر خط لوله اسلامی تا افق 2020 میلادی در عـراق روزانه 10 تا 15 میلیون متر مکعب، سوریه روزانه 15 تا 20 میلیون متر مکعب و لبنـان بین پنج تـا هفت میلیون متر مکعب است .

از این رو با توجه به ظرفیت 110 میلیون متر مکعبی روزانه انتقال گاز این خط لوله در صورت تامین گاز مورد نیاز تمامی کشورهای مسیر هنوز 65 تا 70 میلیون متر مکعب در روز ظرفیت مازاد برای صادرات گاز به سایر کشورهای متقاضی و به ویژه کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای تحویل در سواحل دریای مدیترانه وجود دارد.

آقای علی آبادی سرپرست وزارت نفت بـا تاکید بـر اینکه ، یک تیم مشترک تا یک ماه آینده کار کارشناسی ، فنی واقتصادی را روی جزئیات مربوط به مسیر خط لوله سرمایه گذار و مسائل فنی را بررسی خواهد کرد افزود: بـراساس توافقات صورت گرفته بین 3 کشور ،یک شرکت بین المللی ساخت خط لوله صادرات گاز ایران به عراق و سوریه را به عهده می گیرد ، همچنین کشورهـا قـرار است بخشی از نیاز گاز خود را از طریق این خط لوله تامین کنند .

تاکنون 5 تا 6 سرمایه‌گذار بین‌المللی برای ساخت یا مشارکت در ساخت این خط لوله اعلام آمادگی کرده‌اند .

سفیان العلاو وزیر نفت و منابع معدنی سوریه نیز امضای تفاهم نامه صادرات گاز ایران به عراق و سوریه را یکی از بزرگترین طرح های تاریخ روابط بین سه کشور خواند .

وزیر نفت و منابع معدنی سوریـه بـا اشاره به اینکه گاز ایران می تواند تاثیر زیادی بر اقتصاد کشورش داشته باشد تصریح کرد خط ترانزیت گاز ایران به کشور سوریـه مـوجب ارتقاء سرمایه گذاری های بیشماری در این کشور خواهد شد .

عبدالکریم لعیبی وزیر نفت عراق هم امضاء این تفاهم نامه را یکی از بزرگترین اتفاقات تاریخ روابط سه کشور دانست وگفت: این طرح می تواند علاوه بر تامین انرژی 3 کشور تاثیر زیادی بر تامین انرژی کشورهای جهان داشته باشد .

وزیر نفت عراق ، خط لوله اسلامی را شریان حیاتی انـرژی جهان دانست کـه از طریق عراق گاز به کشورهای لبنان ، اردن ، مصر ، ترکیه و اروپا صادر می شود .

در حال حاضر یکی از مسیرهای ایران برای صادرات گاز میدان پارس جنوبی به اروپا خط لوله ششم سراسری به طول تقریبی هزار و 300 کیلومتر است کـه تاکنون ساخت قطعه اول و دوم این خط لوله گاز از عسلویه تا اهواز به طول 611 کیلومتر به پایان رسیده است .

هم اکنون مذاکرات شـرکت ملی گاز ایران و قرارگاه خاتم الانبیا برای ساخت قطعه سوم این خط لوله به طول تقریبی 600 کیلومتر از اهواز تا دهگلان کردستان به صورت ترک تشریفات در حال انجام است.

تا 2 سال آینده این خـط لوله 56 اینچی با ظرفیت انتقال روزانه 110 میلیون متر مکعب گاز طبیعی در مدار بهره برداری قرار می گیرد .

عضو هیئت مدیره شرکت ملی گاز با اعلام اینکه 60 میلیون متر مکعب از ظـرفیت انتقال خـط لـوله ششم سراسری برای صادرات به کشورهای همسایه اختصاص یافته است تاکید کرد: با تکمیل و راه اندازی فـازهای باقیمانده میدان مشترک پارس جنوبی علاوه بر افزایش دو برابری ظرفیت تولید گاز ایران ، ظـرفیتی بـرای صادرات روزانه 200 تا 250 میلیون متر مکعب گاز به کشورهای مختلف فراهم می شود .

آقای اوجی با اشاره به توسعه گازهای جدید میدان مشترک گازی پارس جنوبی و میدان های مستقل گازی در کشور خاطر نشان کـرد تـا سه سال آینده ظـرفیت تولید گاز ایران به دو برابر کنونی خواهد رسید و از سوی دیگر بـا بهینه شدن مصرف داخلی گـاز بـا اجرای کـامل طـرح هدفمند سازی یارانه ایران می تواند ظرفیت صادرات روزانه 200 تا 250 میلیون متر مکعب را بدست آورد .

امضای تفاهم نامه خط لوله صادرات گاز به اروپا از طریق کشورهای عراق، سوریه و لبنان که ابتدا گاز مورد نیاز این کشورها را تامین و سپس به کشورهای اروپایی منتقل می کند نشان داد کـه تحریم هـای مختلف بر ضد جمهوری اسلامی ایـران و بـه تبع آن شرکت های سرمایه گذار در پارس جنوبی تاثیر چندانی در جلوگیری از حضور ایران در صحنه های بین المللی ندارد و این مهم زمانی بیشتر آشکار می شود که اوجی معاون وزیر نفت در امور گاز می گوید تاکنون 15 شرکت اروپایی تقاضای خـود را بـرای بازاریابی این گاز در کشورهای خود به ایران اعلام کرده اند .

ظرفیت تـولید گـاز در ایران اکنون روزانه 600 میلیون متر مکعب است . این رقم باید پس از اتمام فازهای پارس جنوبی به حداکثر یک میلیارد و 400 میلیون متر مکعب برسد. اجرای فازهای پارس جنوبی بر اساس آمار واقعی از برنامه‌های از پیش تعیین شده عقب است .»

صاحب نظران انـرژی هـم معتقدند که ایران اگر روزانه یک میلیارد و 200 میلیون متر مکعب گاز صادر کند برای 150 سال دیگر هـم گاز دارد و جمهوری اسلامی ایران در نهایت تامین کننده گاز اروپا خواهد بود . چرا که اروپا تنها 25 درصد از گاز مورد نیاز خود را می تواند از خط لوله ناباکو تامین کند و در بلند مدت ناگزیر به استفاده از منابع سرشار و خدادادی گاز در ایران اسلامی است .

مطالعات موسسات معتبر بین المللی نشان می دهـد کـه به طور تقریبی سالانه یک درصد به مصرف گاز اروپا اضافه می‌شود به طوری که کشورهای قاره سبز هم اکنون سالانه 500 میلیارد مترمکعب مصرف گاز دارند که در سال 2030 این آمار به 700 میلیارد متر مکعب خواهد رسید .

در شرایط فعلی یکی از مسیرهای ایران برای انتقال گاز به خط لوله اسلامی و اروپا، خط لوله ششم سراسری به طول تقریبی یکهزار و 300 کیلومتر بوده که تاکنون ساخت قطعـه اول و دوم این خط لوله گاز از عسلویه تـا اهواز به طول 611 کیلومتربه پایان رسیده است .

هم اکنون مراحل تکمیل خط لوله 56 اینچ ششم سراسری در قطعه سوم و چهارم در حال انجـام بوده که این خط لوله از ظرفیت انتقال روزانه 100 میلیون مترمکعب گاز طبیعی برخوردار است.

ایران در اوج تهدیدها و تحریم های کشورهای غربی نیز مـوفق شد بـا هند و پاکستان برای احداث خط لوله صلح به توافق برسد و تلاش های آمریکا و همپیمانانش برای الغای این توافقنامه هم به نتیجه نرسید .

براساس تفاهم‌ های انجام شده ، ایران متعهد می‌شود که تا مدت 25 سال، گاز خود را با قیمت توافقی به هند و پاکستان بفروشد . این مسیر اقتصادی‎ترین روش تامین انرژی شبه قاره هند است . مذاکراتی پیرامون پیوستن ترکمنستان و قطر به ایران برای تامین گاز طبیعی این پروژه بزرگ مطرح شده است .