مقصر مرگ كوهنوردانمان كيست؟
طي دو ماه پيش و در دو صعود برون مرزي كوهنوردان ايران به قلههاي نانگاپاربات و لنين، سه تن از هموطنان به نامهاي "سامان نعمتي"، "مصطفي شفيعي" و "حسين كبكستاني" جان خود را از دست دادند. مرگ جزيي جداناپذير از اين رشته است اما، از بين رفتن هموطنانمان زماني بيشتر ناراحتمان ميكند كه بدانيم چرا اين اتفاقات بيشتر براي كوهنوردان ايراني رخ ميدهند.
به گزارش ايسنا، پس از كنجكاوي در دلايل مرگ اين كوهنوردان سوالهاي زيادي به ذهن خطور ميكند. اينكه آيا بر اعزامهاي برون مرزي كوهنوردي نظارتي وجود دارد يا نه؟ نقش متولي اين رشته در كشور (فدراسيون كوهنوردي) در اين اعزامها چقدر است؟ چگونه ميشود اين تلفات را به حداقل رساند؟ و چندين سوال ديگر.
دانستن برخي قوانين و اطلاعات درمورد صعودها ميتواند براي يافتن دلايل اصلي اين حوادث كمك زيادي به ما كند.
طبق آييننامهي فدراسيون كوهنوردي و صعودهاي ورزشي در تمام صعودهاي بالاي 6 هزار متر حضور سه نفر با شرايطي خاص الزامي است و اگر صعودي هر يك از اين موارد را رعايت نكند فاقد اعتبار است.
سرپرست، مسوول فني و پزشك تيم اين سه ركن هستند.
سرپرست بايد فردي باشد كه تجربهي هدايت تيم در ارتفاع را داشته باشد. او همچنين بايد اطلاعات دقيقي از سرمازدگي، يخزدگي، ادم مغزي در ارتفاع، فاصلهي كمپها از يكديگر، هدايت تيم در شرايط بحراني و موارد ديگر را در اختيار داشته باشد تا در موقع لزوم از آنها براي نجات جان افراد استفاده كند.
مسوول فني دومين ركن اصلي در صعودهاست. هر فردي كه مسوول فني ميشود بايد شرايط هيماليا نوردي را به خوبي بداند. شناخت كافي از ظرفيت فني نفرات داشته باشد و شرايط اضطراري و انتخاب راه حل درست را به خوبي بداند.
پزشك آخرين حلقهي هرصعود با اطمينان بيشتر است چرا كه هر پزشكي را نميتوان همراه تيم برد. پزشك تيم كوهنوردي بايد شناخت دقيقي از شرايط ارتفاع و ارتفاعزدگي، يخ و سرمازدگي، بيماريهاي پنهان و آشكار اعضاي تيم و موقعيت نفرات داشته باشد.
"اقبال افلاكي" دبير فدراسيون كوهنوردي در اين رابطه به خبرنگار ايسنا گفت: تمام اعزامهاي برون مرزي بايد طبق آييننامه صعودهاي برون مرزي فدراسيون كوهنوردي انجام شود. به طور كلي هر هيات، اداره كل تربيت بدني يا باشگاهي كه خواهان رفتن به خارج است بايد اين آييننامه را بخواند و فرمهاي داخل آن را پر كند.
وي افزود: حدود 15 فرم از نتايج نخستين اردو گرفته تا آزمايشهاي پزشكي مرحلهي آخر در اين فرمها وجود دارد كه حتما بايد پر شوند. پس از پر كردن اين فرمها، مسالهي خروج از كشور اين تيم در كميتهي هيماليانوردي فدراسيون كوهنوردي مطرح و بررسي ميشود. نفرات و تمام شرايط تيم در اين جلسه بررسي شده و اگر هيچ يك از اعضاي كميته نسبت به اعزام اعتراضي نداشته باشند. اين اعزام از سوي فدراسيون تاييد و به شوراي برون مرزي سازمان تربيت بدني ارجاع ميشود.
دبير فدراسيون كوهنوردي گفت: سپس شوراي برون مرزي، فدراسيون را دعوت ميكند تا با بيان دلايل از اين اعزام برون مرزي خود دفاع كند. در صورت تاييديه شوراي برون مرزي براي اعزام، تمام مشكلات و مسايل اين صعود به سازمان تربيت بدني و فدراسيون كوهنوردي مربوط خواهد شد،از هماهنگي اوليه گرفته تا گم شدن پاسپورتها، تهيه غذا و غيره.
وي درمورد مرگ "سامان نعمتي" در صعود به قلهي نانگاپاربات يادآور شد: براي اين صعود هيچ مكاتبهي رسمي براي گرفتن مجوزاز سوي باشگاه دماوند انجام نشد و تنها نامهاي كه وجود دارد به آذرماه سال 86 بازميگردد. اين نامه، تنها معرفي تيم و اعلام زمان اعزام تيم بود. فدراسيون اين نامه را به هيات كوهنوردي استان تهران ارجاع داد تا آنها بررسي كنند و اگر درست باشد از روال اداري و مرسوم عمل شود.
افلاكي با تاكيد بر اينكه فدراسيون كوهنوردي و سازمان تربيت بدني براي صعود به نانگاپاربات هيچ مجوزي را صادر نكردند، خاطرنشان كرد: در ايران برخي شركتها هستند كه در صعودهاي داخلي فعاليت ميكنند ولي برخي از اين شركتها با شركتهاي كوهنوردي درجه سه و چهار در كشورهاي قرقيزستان، پاكستان، تاجيكستان و چند كشور ديگر مستقيما وارد مذاكره شده و قرارداد ميبندند و كاري هم به مسايل فني و ايمني صعودها ندارند.
وي ادامه داد: متاسفانه اين تيمها كه خارج از سيستم طبيعي فدراسيون كوهنوردي اعزام ميشوند اطلاعات اندكي دارند به نحوي كه حتي برخي از آنها نميدانند در ارتفاعات بايد چه چيزي بخورند. اين گروهها به نحوي متكبر هستند كه حتي از دورههاي آموزشي فدراسيون كوهنوردي كه به صورت رايگان برگزار ميشود، استفاده نميكنند.
دبير فدراسيون كوهنوردي درمورد فوت دو تن از هموطنانمان ديگرمان در قلهي لنين نيز گفت: جلوي بروز اين حادثه را براحتي با استفاده از كپسولهاي اكسيژن مي توانستيم بگيريم اما، متاسفانه تيمهاي داخلي كه بدون مجوز فدراسيون براي صعود ميروند ميخواهند با كمترين هزينه به اين مقصود برسند. آنها حتي حاضر نيستند پول بدهند تا كپسول اكسيژن و ماسك بخرند و زنده بمانند.
وي افزود: در ارتفاع 5400 متري نبايد يك كوهنورد به خاطر نداشتن اكسيژن جان خود را از دست دهد. در اين صعود هيچ پزشكي همراه تيم نبود تا در اين شرايط اقدامات لازم را انجام دهد.
اين در حالي است كه همايون نعمتي پدر مرحوم سامان نعمتي (كه در صعود به قلهي نانگاپاربات جان خود را از دست داد) معتقد است مسوولان باشگاه دماوند با رها كردن فرزندش در كوه كاري مشابه قتل عمد را انجام دادهاند.
وي افزود: به گزارش سايت اين باشگاه، سامان ارتفاع زده شده بود. او كلاه كاسكت، كولهپشتي و تجهيزات فني كه وسايل اصلي كوهنوردي هستند را در كوه جا گذاشته بود كه اين نشان دهنده ارتفاع زدگي اوست. كسي كه ارتفاع زده ميشود فكرش درست كار نميكند و قدرت تصميمگيري ندارد.
پدر مرحوم نعمتي گفت: گروه دماوند 300 متر مانده به قله پسرم را رها كرد. آنها افتخار رسيدن به قلهاي خاكي و سنگي را به افتخار انسانيت، انسان بودن و نجات جان يك انسان ترجيح دادند. اين كوهنوردان كسي را در كوه جا گذاشتند كه پيش از آن بارها دستشان را گرفته بود.
وي يادآورشد: طبق گزارشهاي باشگاه دماوند اين گروه در صعود سه بيسيم براي ارتباط در اختيار داشت، اما چطور است گروه از اين دستگاهها يكي را هم به كسي كه ارتفاع زده شده و هر لحظه ممكن است حالش بدتر شود، نميدهد؟ چه مدركي بالاتر از اين براي اثبات گناه كار بودن يك گروه؟
پدر مرحوم نعمتي ادامه داد: اعضاي گروه دماوند هنگام بازگشت از قله اذعان كردند كه سامان را در فاصلهي 50 متري ديدند اما، اين كه چرا هيچ كمكي براي پايين آوردن او انجام ندادند، نمي دانم. سامان به شكلي باور نكردني دو شب هم توانست خود را در كوه زنده نگه دارد اما، باز هم مسوولان اين گروه او را نجات ندادند. مسوولان باشگاه در آن هفت، هشت روز صعود و بازگشت از پاكستان تنها دروغ به ما تحويل دادند.
وي يادآور شد: براساس گزارش مسوول شركت APT پاكستان باشگاه دماوند براي صعود به نانگاپاربات هيچ قرارداد امداد و نجاتي نبسته بود. تنها يكبار با ضمانت فدراسيون كوهنوردي هليكوپتري پرواز كرد كه آن هم به جاي آنكه براي نجات پسر من باشد براي نجات اعضاي گروه بود. آنها در كمپ دو گير كرده بودند و نميتوانستند پايين بيايند كه هليكوپتر آنها را بازگرداند. فاكتور اين پرواز هم به نام سامان نعمتي صادر شده است!
همايون نعمتي به ايسنا گفت: پيگيري درمورد مسببان اين حادثه را به قانون و مراجع ذيصلاح سپردهام. هدفم از اين كار اين است كه چهرهي واقعي اين گروه را نشان دهم تا در آينده ديگر شاهد بروز چنين حوادث تلخي نباشيم.
سرپرست هيات كوهنوردي و صعودهاي ورزشي استان تهران نيز گفت: در صعود باشگاه دماوند به قلهي نانگاپاربات هيچ مجوزي از اين هيات اخذ نشده است.
كاوه كاشفي در گفتوگو با ايسنا اظهار كرد: صعودهاي برون مرزي به دو صورت انجام ميشود؛ يكي اينكه خود گروه و مجموعه باشگاه به صورت شخصي و آزاد اقدام به صعود ميكنند. ديگري اينكه از طريق شوراي برون مرزي سازمان تربيت بدني با گرفتن مجوز صعود ميكنند.
وي افزود: براي صعود به قلهي نانگاپاربات مسوولان باشگاه دماوند تنها اوايل زمستان 86 طي نامهاي به هيات تهران اعلام كرده بودند كه قصد دارند در سال 87 فلان قله را فتح كنند. اين نامه به همان صورت به فدراسيون كوهنوردي ارسال شد. در اين نامه هيچ درخواستي براي گرفتن مجوز يا كمك نشده بود.
وحيد بهرامي مدير باشگاه كوهنوردي دماوند نيز در اين رابطه به خبرنگار ورزشي خبرگزاري دانشجويان ايران گفت: در حادثهي به وجود آمده در صعود به قلهي نانگاپاربات قصد پنهان كردن هيچ چيزي را نداريم.
وي افزود: صعود به قلهي نانگاپاربات از شهريور سال 86 اعلام شد و اعضاي تيم تا اواسط خرداد 87 مشغول تمرين بودند. سرانجام تيم بيست و هفت خرداد عازم پاكستان شد و پنجاه روز در منطقه بود كه در نهايت با فتح قله اين صعود به پايان رسيد.
وي درمورد اين كه براي اين صعود هيچ مجوزي از فدراسيون اخذ نشده بود، گفت: معمولا تيمهايي كه به خارج ميروند از دو طريق عمل مي کنند. يك اينكه به صورت آزاد ميروند و دوم اين كه با اخذ مجوز از فدراسيون و سازمان تربيت بدني اين كار را انجام ميدهند. ما سه برنامهي صعود خود را آذر 86 به صورت كتبي به فدراسيون اعلام كرديم و خواستيم كه آنها را در تقويم ورزشي قرار دهند، اما آنها اين كار را انجام ندادند. در نهايت تصميم گرفتيم به صورت آزاد صعود خود را انجام دهيم.
مدير باشگاه كوهنوردي دماوند افزود: در تماسي كه با دبير فدراسيون كوهنوردي داشتم، آنها درمورد اعلام رسمي ما براي اين صعود گفتند كه ضوابط اداري فدراسيون را بايد به گونهاي ديگر انجام ميداديد.
وي درمورد اين كه چرا براي اين صعود با سفارت ايران در پاكستان هماهنگي نشده بود، يادآور شد: فدراسيون كوهنوردي براي صعودهاي برون مرزي يك دستورالعمل چهل صفحهاي دارد كه در اين دستورالعمل هيچ چيزي تحت عنوان هماهنگي با سفارت پيش از صعود قيد نشده است. براي صعود به نانگاپاربات با سفارت ايران هماهنگي نكرده بوديم اما، بعد از بروز حادثه براي سامان نعمتي اين سفارت همكاري بسيار خوبي با ما داشت.
بهرامي خاطرنشان كرد: رسالت ما اين است كه با انجام كارهاي درست در صعودها كوچكترين مشكلي براي هيچ يك از اعضاي گروه اتفاق نيفتد. براي رسيدگي به اين موضوع و مشخص شدن تمام زواياي اين حادثه تاكنون سه جلسهي كارشناسي را با حضور خانوادهي آن مرحوم، نمايندهي فدراسيون و كارشناساني كه سابقهي لمس ارتفاع هشت هزار متري را دارند، برگزار كرده ايم. چند جلسهي ديگر نيز خواهيم داشت تا در نهايت به جمع بندي نهايي رسيده و بيانيهاي را صادر كنيم.
وي ادامه داد: نمايندهي فدراسيون كوهنوردي تنها در جلسهي اول حاضر بود و در دو جلسهي ديگر هيچ كس نيامده بود. از لحاظ فني ايراداتي به اين تيم وجود دارد و ميشد تمهيداتي انديشيد كه اين اتفاقات نيفتد. البته مسوول فني صعود در بيس كمپ گفته بود كوهنوردان تا آنجايي بالا بيايند كه توان برگشت داشته باشند.
مدير باشگاه دماوند اظهار كرد: مسوول فني صعود به نعمتي دستور بازگشت داده بود. حتي تمام اعضاي تيم به نعمتي گفته بودند كه اگر تو قصد صعود داشته باشي ما همه با تو برميگرديم. اين حادثه چيزي است كه نميتوان به راحتي از آن گذشت.
وي درمورد اين مطلب فدراسيون كه اعضاي اين صعود از لحاظ فني آماده نبودند، گفت: نميشود چنين چيزي گفت. چرا كه از يك تيم هفت نفره، پنج نفر آنها ميتوانند قله را فتح كنند. خانم اسفندياري سرپرست تيم سابقهي صعود هشت هزار متري را نداشت! اما، فريديان و ابوالحسني چنين تجربهاي را داشتند.
بنابراين گزارش سال 81 در حادثهي غار پرا دو نفر از هموطنان كشورمان جان خود را از دست دادند. در اين غارنوردي "فريديان" سرپرست و مسوول فني بود كه طبق گزارش باشگاه دماوند وي پنجاه درصد مقصر شناخته شد. مدير باشگاه دماوند درمورد جريمه براي وي در آن سال گفت: او در آن زمان مسووليت كميتهي فني باشگاه را بر عهده داشت كه به خاطر همين حادثه از اين پست خلع شد و به مدت دو تا سه سال از سرپرستي تمام صعودهاي اين باشگاه منع شد. در آن زمان تيمي از تمام كارشناسان غارنوردي تشكيل شد و اين حادثه را بررسي كردند. در نهايت بيانيهاي صادر شد و تا آنجايي كه اطلاع دارم، اين پرونده مختومه شده است.
