خشونت و خيانت مهمترين علت همسركشي
تحقيقات غير قطعي نشان ميدهد كه در فصل بهار و تابستان ميزان قتلهاي خانوادگي بيشتر ميشود.
اگرچه قتل وجنایت از دیرباز در تاریخ بشر وجودداشته، اما هنوز هم این پدیده به عنوان یكی از عوامل برهم زننده افكارعمومی جامعه شناخته میشود. یكی از انواع قتل كه درسال های اخیر نمود بیشتری پیداكرده، پدیده همسركشی است. همسركشي براساس ديدگاه متخصصان امر، جرمشناسان، قضات، حقوقدانان و حتي روانشناسان علل مختلفي دارد كه شايد مهمترين آنها را بتوان در چند گروه عمده مانند: حذف روابط عاطفي، بروز اختلافات بزرگ مانند خيانت، قتلهاي آني بدون سبق تصميم و در حين درگيري و انتقامگيري تقسيمبندي كرد. به گزارش خبرگزاري پليس بررسيها نشان ميدهد،پديده همسركشي در مردان و زنان متفاوت است؛ مردها به خاطر عدم كنترل تكانههاي پرخاشگرانه با كوچكترين نارضايتي نسبت به همسر مرتكب خشونت ميشوند و گاهي هم اين خشونتها بدون اينكه عمدي در كار باشد منجر به قتل همسر ميشود اما زنان به علت محدوديتها و ناتواني در احقاق حقوقشان از راههاي قانوني، دست به كارمي شوند و اقدام به قتل همسر ميكنند. همچنین به گزارش ايسنا، دكتر محمد آشوري، رئيس موسسه تحقيقاتي علوم جزا و جرمشناسي دانشگاه تهران ميگويد: بررسي يك پژوهش نشان ميدهد كه اگرچه پيش از اين تصور ميشد داشتن فرزند، عامل بازدارنده در اين جرم است، اما واقعيت اينگونه نيست. براساس آمار ارائه شده در این تحقیق99 درصد زنان و 89 درصد مردان متهم گفتهاند به هنگام ارتكاب جرم داراي فرزند يا در انتظار فرزند بودهاند.
عوامل طبیعی موثربر همسركشی
به گفته علی راشدی استاد دانشگاه و روانشناس اجتماعي، مطالعات وبررسی پرونده های همسركشی نشان می دهد كه در اغلب قتلهايي كه زن براي كشتن همسرش نقشهاي از پيش طراحي كرده است و طبق نقشه و به طرز ماهرانه همسر خود را كشته است؛ در نيمه دوم سال و قتلهايي كه مرد در يك لحظه و بر اثر شدت عصبانيت همسرش را كشته است در نيمه اول سال بخصوص تيرماه صورت گرفته است. به نظر این روانشناس اجتماعی، اگرچه این موضوع قطعیت ندارد اما عوامل طبیعی وغیرطبیعیای مانند محيطهاي مسكوني و شهرهاي بزرگ كه محل سكونت افراد، فاقد استاندارد طبيعي است و رابطه فرد با طبيعت ضعيف شده است، صداهاي گوشخراش و گرماي شديد هوا در فصلهاي بهار و تابستان باعث واكنش های ناگهانی سیستم عصبی می شود كه درنتیجه آن فرد به سرعت عصبي شده و سريع واكنش نشان ميدهد. همچنین به نظر دكتر محمدعلي نجفي توانا، جرمشناس: «معمولا زناني دست به قتل همسرانشان ميزنند كه با آنان احساس خوشبختي و رضايت نميكنند و در تداوم يك نارضايتي مزمن دست به اين اقدام ميزنند.» وي درگفتوگو با فارس، با اشاره به نارضايتي ای كه خود معلول عوامل مختلف است افزود: «نخستين عامل، خشونت مرد عليه همسرش است. زني كه خود را قرباني خشونت مدام همسر ميبيند و پس از گذشت چند سال همسرش رويه خود را عوض نميكند به تدريج او را به عنوان فردي ظالم و شكنجهگر تلقي كرده و آرزوي مرگ او را ميكند. در چنین شرايطي وجود شرط اضافي مانند آشنايي با مرد ديگري كه شنونده خوبي براي صحبتهاي زن است و با او به مهرباني رفتار ميكند ميتواند زمينه قتل همسر را فراهم كند. زن پس از مدتي به شخص سوم وابسته شده و حاضر است هر اقدامي را براي رسيدن به او انجام دهد. در مواردي كه مرد حاضر به طلاق همسرش نميشود، زن با همدستي شخص سوم نقشه قتل شوهر را طراحي ميكند و با قتل شوهر سعي ميكند اين سد را از ميان راه بردارد، پس در بسياري از موارد قتل شوهر خشونتي در پاسخ به خشونت همسراست.»
وي ادامه داد: عامل دوم ميتواند خيانت شوهر باشد. ازدواج دائم يا موقت همسر براي برخي از زنان غيرقابل تصور است. اين دسته از افراد شوهر را انحصارا براي خود ميخواهند و علاقه ندارند زندگي و عشق خود را با زن ديگري تقسيم كنند. بنابراين بعد از اقدام شوهر در ازدواج دائم يا موقت چهره دوست داشتني شوهر براي زن تبديل به يك چهره خيانتكار و بيوفا ميشود. در اين وضعيت زن براي انتقام از شوهر خود به جست و جو و يافتن مرد ديگري بر ميآيد كه در وضعيت بحراني زن از اين فرد براي قتل همسرش كمك و همكاري ميگيرد.
البته در مواقعي زنان خويشتن دار به جاي اين اقدام تقاضاي طلاق ميكنند. برخي ديگر نيز دست به خودكشي ميزنند. اعتياد مرد يا زن، مخالفت مرد با طلاق، مشكلات اقتصادي و وجود مشكل در روابط جنسي از ديگر انگيزههای قتل مردان به دست همسرشان است.
نقش عوا مل اجتماعی بر قتل همسر
لیلانظری، كارشناس ارشد مشاوره با بيان اينكه مهمترين مسئله درباره همسركشي به مسائل اجتماعي مربوط است، افزود: «ارتباط افراد با يكديگر در جامعه بر روي نوع نگرش آنها در اجتماع و همچنين نوع ارتباطشان تأثير ميگذارد.» اين مشاوراظهار داشت: «سوءتفاهمها، سازههاي ذهني و باورهاي غلط به همراه تفكرات غيرمنطقي ميتواند در ايجاد انگيزه ارتكاب به همسركشي در بين زوجين موثر واقع شود.» نظری با بيان اين مطلب كه انگيزه همسركشي در بين زن و مرد متفاوت است، گفت: «عدم درك صحيح از ازدواج ميتواند منجر به خشونت، پرخاشگري، عدم امنيت، عدم اعتماد و در نتيجه همسركشي شود. اقدام به همسركشي اقدامي آني و بهنگام نيست و بايد با توجه به عوامل متأثر در آن شرايط مورد بررسي قرار گيرد.»
كارشناسان چه راهكاری را برای كاهش این پدیده پیشنهاد می كنند؟
به نظردكترمحمد علی نجفی توانا جرمشناس واستاد دانشگاه شهیدبهشتی، زنان و مردان بايد با وظايف خود آشنا باشند. چگونگي ايجاد رابطه عاطفي، شوهرداري، فرزندداري و رابطه جنسي آموختني است. با توجه به فرهنگ سنتي ماكه برخي از اين آموزهها به زن و شوهر منتقل نميشود، بايد در قالب خدماتي مشاورهاي اين موارد را به زوجهاي جوان آموخت و آستانه تحمل آنها را افزايش داد. اودر ادامه به فارس گفت: «قانون طلاق بايد تغيير كند. همانطور كه براي مرد حق طلاق راحت در نظر گرفته شده است براي زن نيز بايد اين حق در نظر گرفته شود. آسانتر كردن پروسه طلاق ميتواند يكي از روشهايي باشد كه زنان با استفاده از آن از قتل خودداري كنند.»
وي در پايان گفت: «از ديگر راهحلها، تصويب قوانين حمايتي است. ما بايد اشكال مختلف قوانين عليه زنان را اصلاح كنيم. بخشي از رفتارهاي غيرمتعارف زنان ناشي از تبعيض است.» به گفته وي در جامعه ما تحمل در زنان و مردان از بين رفته است و در خانوادهها به جاي رفاقت نوعي رقابت به وجود آمده است.
