اجازهندهیمتحولاتمنطقهتهدیدیعلیهکشورمانباشد
"محمد مهدی شهریاری" نماینده مردم بجنورد مانه و سملقان در مجلس شورای اسلامی سالها بهعنوان رایزن سیاسی وزارت امور خارجه کشورمان بوده و همین سابقه بهترین بهانه بود تا با این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس به بحث درباره امور منطقه پس از تحولات اخیر بنشینیم.
این نماینده ۴۷ ساله مجلس شورای اسلامی معتقد است: بهنظر میرسد دولت ما برنامهریزی جامعی در برابر این تحولات نداشته است و اگر به همین صورت سیاست خارجیمان را ادامه بدهیم این تغییر و تحولات به تهدیدی علیه ایران تبدیل میشوند در حال حاضر سیاست خارجی این کشورها به نوعی علیه ما موضع گرفتهاند چون خیلی از مسائل را ناشی از انقلاب اسلامی میدانند.
مشروح گفتوگوی وی با نشریه ارمغان را در ذیل بخوانید:
شما علاوه بر آنکه کارشناس وزارت امور خارجه بودهاید اینک در کمیسیون امنیت ملی و سیاستخارجی فعال هستید. به جزآنچه این روزها بهعنوان تحولات کشورهای عربی در همسایگی ما یا در کشورهای همپیمان با ما نظیر سوریه شاهد آن هستیم اتفاقاتی هم در مورد القاعده و کشتهشدن بنلادن میتواند بر مسائل منطقه تاثیرگذار باشد. این موارد را چگونه تحلیل میکنید؟
دستگیری اسامه بن لادن به هر حال از جمله اتفاقاتی نبود که غیرقابل پیشبینی نبود هر چند که بن لادن چند سالی بود که به شکل محسوس رهبری گروه القاعده را بر عهده نداشت و مستقیما فرمانهایی برای هدایت و رهبری این گروه صادر نمیکرد و میتوان گفت که طی سالهای گذشته در واقع وجودی نداشت و به نوعی بهعنوان یک مترسک نگه داشته شده بود تا برخی قدرتهای بزرگ دنیا از حضورش به نفع خودشان استفاده کنند و میتوان گفت که برخی دولتها برای استفاده خودشان رهبر القاعده را تاکنون نگه داشته بودند تا مسائل داخلی خودشان را تحتتأثیر حضور این فرد قرار دهند.
بهطور مشخص منظورتان از مسائل داخلی کشورها اشاره به چه نکتهای دارد؟
ما طی این چند سال بارها دیدهایم که برخی دولتةا وقتی در مسائل داخلیشان کم میآورند رو به خارج از مرزهایشان میکنند. با توجه به اینکه حزب دمکراتها وقتی در داخل کشور آمریکا دچار برخی مشکلات میشوند با تاکید بر مسائل خارجی تلاش میکنند که مشکلاتشان را به نوعی حل کنند و به نظرم وقتش رسیده بود که با انجام یک عملیات در خارج از کشور اقتدارشان را به مردم کشورشان ثابت کنند.
به نظر شما وضعیت داخلی آمریکا به شکلی بوده که نیازمند انجام یک عملیات برون مرزی بوده؟
با توجه به اینکه زمان انتخابات ریاستجمهوری در آمریکا نزدیک است به هر حال من فکر میکنم دولت کنونی برای اینکه بتواند محبوبیتش را میان مردم حفظ کند لازم بود تا با انجام یک عملیات به مردم این اعتماد را بدهد که همچنان توانایی انجام کارهای بزرگ را دارد و به نوعی بتواند با انجام این عملیات توانایی و لیاقتش را برای به دست آوردن اعتماد عمومی در مرزهای کشورش به اثبات برساند.
برگردیم به خاورمیانه، پیشبینی میکنید کشته شدن بن لادن تاثیری در منطقه داشته باشد؟
به نظرم این سازمان دچار ازهم پاشیدگی شده بود و واقعیت این است که رهبری نداشت اما نکته مهمی که نباید نادیده گرفته شود این است که القاعده هوادار دارد هر چند در سالهای گذشته موقعیتهای پیش آمده که گروه القاعده کارایی خودش را بهطور کامل از دست داده است اما هوادارانش همچنان بر عقاید خود پافشاری میکنند.
در جغرافیای منطقه چه تاثیری داشته؟
ببینید چند نوع نگاه به این مسئله وجود دارد یک دسته معتقدند که انجام این کار در واقع بخشی از طرح آمریکا برای شکل دادن به خاورمیانه جدید بوده است.
این به تحرکات مردمی در کشورها هم مربوط میشود؟
بله همان گروهی که پیش از این درباره آنها حرف زدیم تحولات منطقه را هم بخشی از سناریوی آمریکا برای طرح ریزی خاور میانه جدید میدانند در این طرح حاکمانی که به شکل سنتی حکمرانی میکردند و مانع از رشد دمکراسی در کشورهایشان میشدند یکی یکی محبوبیتشان را از دست داده و ناچار شدند به خواست مردم تن دهند. در برابر این دیدگاه یک گروه دیگر معتقدند که نفوذ انقلاب اسلامی در منطقه سبب ایجاد این تغییرات شده است در واقع تغییری که سیاست خارجی کشورها برای مسلمانان ایجاد کرده بود سبب ناخشنودی آنان شده بود و در واقع مسلمانان از سیاستهای خارجی کشورشان در برابر دیگر کشورها سرافکنده و شرمنده شده بودند بنابراین نارضایتیشان را ابراز کردند که بهترین تعبیر برای این حرکت از سوی رهبرمان ایراد شده فرمودند بیداری اسلامی رخ داده است در میان این دو نظریه من معتقدم که بر اثر عوامل حاکم بر منطقه مردم مسلمان بیدار شده و تلاش کردند تا از حق خود دفاع کنند.
موضع کشورهای غربی در برابر این تحولات چه بود؟
ما شاهد بودیم که ابتدای حرکتها دولتهای غربی نگران بودند و در گامهای نخست از این حرکتهای مردمی حمایت نکردند اما بعد از مدت زمانی نسبتا کوتاه تلاش کردند تا تحولات را مدیریت کنند کشورهای غربی به این تحولات به چشم یک فرصت نگاه کردند و از اینرو تلاش میکنند تا از این فرصت به نفع خودشان بهرهبرداری کنند.
در نهایت این تحولات به سود کشورهای غربی است؟
یادمان باشد که سیاست خارجی کشورها میبایست همزمان با تحولات مناطق مختلف در پی آن باشد که بهترین موقعیت را در شرایط جدید از آن خود کند، تحولات خاور میانه قطعا به ضرر اسرائیل تمام میشود مردم کشورهایی که دست به اعتراض زدند یکی از مشکلاتشان رابطه دولتها با کشور اسرائیل بوده است مردم مسلمان منطقه از اینکه دولتهاشان با اسرائیل روابط دوستان داشتند به خشم آمدند پس آنچه مسلم است اینکه دولتهای بعدی میبایست میان اسرائیل و فلسطین از فلسطین طرفداری کنند.
جایگاه کشور ما بهعنوان یک کشور مسلمان در این تحولات کجا بوده است؟
به نظر میرسد دولت ما برنامهریزی جامعی در برابر این تحولات نداشته است و اگر به همین صورت سیاست خارجیمان را ادامه بدهیم این تغییر و تحولان به تهدیدی علیه ایران تبدیل میشوند در حال حاضر سیاست خارجی این کشورها به نوعی علیه ما موضع گرفتهاند چون خیلی از مسائل را ناشی از انقلاب اسلام میدانند.
شما فکر میکنید ما دچار گیجی در روابط خارجی مان شدهایم؟
در ماجرای مصر ماهیچ موضعگیری مشخصی نداشیتم و دولت و وزارت امور خارجه هیچ اظهار نظر رسمی و قاطعی نداشتند در ماجرای تونس هم همین جریان تکرار شد جنایتهایی که در کشور لیبی انجام شده از سوی مردم محکوم شد اما وزارت خارجه هیچ اظهار نظری در این باره نداشته است هر چند مقامات مذهبی مانند امامان جمعه ظلمهایی را که از سوی این دولتهای خودکامه بر مردم میرفت محکوم کردند اما ما نیازمند اظهار نظر رسمی و قاطع دولت هستیم.
یعنی دولت ما هنوز به یک جمع بندی نرسیده است؟
ببینید به هنگام وقوع این تحولات مهم است که دولت ایران از افکار عمومی عقب نماند الان انتظاری که مردم از دولت جمهوری اسلامی دارند تصاحب یک جایگاه محکم و منطقی است و نکتهای که در این موضعگیری میبایست به آن توجه شود این است که کاری نکنیم که محکوم به دخالت در امور داخلی باشیم در واقع این موضعگیری باید کاملا شفاف و دقیق باشد تا بهانهای به دست دولتهای منطقه ندهد که ایران را به دخالت در امور کشورشان متهم کنند.
الان ما متهم شدهایم؟
متأسفانه برخی دولتهای منطقه علیه جمهوری اسلامی ایران موضع گرفتهاند و بهدنبال برخوردهای مختلف با جمهوری اسلامی هستند هر چند که ما از این مقطع هم به سلامتی عبور خواهیم کرد اما نیازمند دقت بیشتری در این زمینه هستیم.
