کمربند سبز تهران، شاید وقتی دیگر
طرح احداث کمربند سبز تهران در بخش معاونت طرح و برنامه شهرداریهای کل کشور سابقهای 50 ساله دارد. بر این اساس از 50 سال پیش قرار است در تهران درختانی کاشته شود که نقش ریههای این شهر را برای شهروندان بازی کنند تا ما تهرانیها بهتر بتوانیم نفس بکشیم.
به گزارش شبکه ایران، نخستین بار کلنگ این اتفاق خجسته با 25 سال تأخیر یعنی در سال 65 به زمین زده شد. در آن سال همشهریهایمان در هاشمآباد و دولتآباد در نقطه جنوب شهر شاهد این ماجرا بودند.
اکنون 25 سال دیگر آمد و رفت، اما هنوز خبری از پایان کامل اجرای این طرح روی خط خبر خبرگزاریهای رسمی و غیررسمی قرار نگرفته است. بنا به آمار و ارقام سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری تهران که مجری طرح نیز هست کمربند سبز تهران در دو فاز اجرا میشود.
فاز نخست آن به مساحت 30 هزار هکتار است که سال گذشته عملیات احداث آن به پایان رسید و از فاز دوم نیز تنها 2 هزار هکتار از 50 هزار هکتار پیشبینی شده برای کمربند در روزهای پایانی سال 89 درختکاری شد. اما اینکه چه زمان در 48 هزار هکتار باقی مانده درختکاری خواهد شد هنوز پاسخ روشنی به آن داده نشده است.
به گفته مدیرعامل سازمان پارکها و فضای سبز شهر تهران فاز 2 طرح کمربند سبز ایمنی در حال حاضر در دستور کار شهرداری است که اقدامات اولیه جادهسازی آن به پایان رسیده است و گونههای گیاهی آن نیز انتخاب شدهاند. در هر هکتار نیز 600 اصله درخت کاشته میشود.
او میگوید: کمربند سبز تهران قرار است شعاعی به قطر 5 کیلومتر را در بربگیرد که در آن انواع مجموعههای فضای سبز تفریحی، ورزشی و گردشگری ایجاد میشود.
اگرچه علیمحمد مختاری این روزها سخت مشغول کار در بوستان ولایت در منطقه 19 شهرداری تهران است و پرسشها را یکی در میان پاسخ میدهد و جواب کامل آنها را به پس از افتتاح این بوستان در سوم خرداد موکول میکند اما در پاسخ به این پرسش که شروع عملیات احداث کمربند در سالجاری از کی آغاز میشود و در کدام مناطق تهران زودتر از همه اجرایی میشود، میگوید: برابر برنامهریزیهای انجام شده این طرح یک فرایند طولانیمدت است.
هر چند امسال هم موضوع توسعه کمربند سبز از دستور کار شهرداری خارج نشده است و در این زمینه در منطقه 22 بخشی از کار به انجام رسیده است. همچنین بخشی نیز در مناطق جنوبی شهر تهران از جمله در منطقه 18 و 19 در حال اجراست.
عبادالله فتحاللهی، شهردار منطقه 19 است. از او درباره اهداف اجرای این طرح و اینکه احداث آن چه اهمیتی برای منطقه دارد، پرسیده میشود: یکی از اهداف اجرای این طرح ایجاد یک فضای حیاتی و تنفسی برای شهر تهران است. ضمن اینکه فضای پیرامونی تهران باید درختکاری، جنگلکاری و به مراکز تفریحی تبدیل شود. کاری که هماکنون ما در بوستان ولایت مشغول آن هستیم. این منطقه زمانی به پادگان قلعهمرغی معروف بود اما پس از خرید آن از ارتش در حال تبدیل شدن به فضای سبز و تفریحی است که بدون شک تأثیر بسیاری بر منطقه 19 و حتی حواشی جنوب تهران خواهد گذاشت.
اینکه بالاخره نهضت درختکاری و کمربند سبز کی به پایان میرسد تا لحظه تنظیم گزارش نتوانستیم پاسخ محکم و استواری به دست بیاوریم. اما آنچه معلوم است تهرانیها همچنان باید در انتظار بمانند. زیرا به گفته یک کارشناس محیطزیست شاید اجرای کامل آن به عمر ما قد ندهد. هرچند امیدوار است این طرح هر چه سریعتر به پایان خوش برسد.
ناهید شرفالاسلام در این گفتوگو ابتدا تهران را مانند دایرهای فرض کرد که در مرکز آن بخشهای مسکونی و صنعت قرار گرفتهاند و دور آن را با فاصله فضای سبز و زمینهای کشاورزی پوشاندهاند. در حالی که او معتقد است در طرحهای آمایش سرزمین معمولاً شهرها در قسمت هسته مرکزی دایره قرار دارند که اطراف آن با شعاعی چند کیلومتری از فضای سبز تشکیل شده است و سپس در فاصلهای دور حلقه سوم دایره یعنی بخش صنعت خودنمایی میکند. در حال حاضر در شهر آلودهای مانند تهران بخش مسکونی و صنعت در بسیاری موارد با هم ادغام نیز شده است.
بنابراین اگر از همین الآن نیز شهرداری اقدام به احداث باقیمانده کمربند سبز بکند و آن را در اولین فرصت نیز به پایان برساند، خیلی دیر شده است و نتیجهاش شاید به عمر ما قد ندهد. عضو یک تشکل طرفدار محیطزیست نیز سرانه فضای سبز تهران را به دلیل بافتهای فشرده مسکونی بسیار پائین میداند.
فرهاد جم کارشناس ارشد این رشته، مهمترین شاخصه توسعهیافتگی یک شهر را ارتقای سلامت و بهبود آبوهوا و توسعه فضای سبز آن میداند و میگوید: هماکنون سرانه فضای سبز در تهران 9/12 مترمربع است که برابر با استانداردهای بینالمللی نیست. زیرا استاندارد جهانی سرانه فضای سبز درختکاری شده به ازای هر نفر 25مترمربع است. تهران هماکنون 1503 پارک دارد. در حالی که برای رسیدن به استانداردهای جهانی راه زیادی در پیش دارد.
یکی از این تدابیر نیز بستن کمربند سبز دور شهر تهران است که معلوم نیست بالاخره کی تمام میشود. کمربند سبز تهران علاوه بر تلطیف کردن هوا، غربال گرد و غبار، تحدید شهر و خاصیت تفرجگاهی و صدها فایده دیگر، خاصیتی دیگر نیز دارد و آن استفاده اقتصادی از درختکاریهای مثمر و غیرمثمر، استفاده از آبهای سطحی و زیرزمینی با ایده پائین آوردن سطح آبهای زیرزمینی جنوب شهر تهران و در پایان ایجاد مناطقی با عملکرد شهری که احتیاج به فضای سبز زیاد دارد، است حتی شیوه مناسبی برای مقابله با زمینخوارانی است که هر جا یک وجب زمین میبینند که خوب مدیریت و مواظبت نشده است آنجا را تصرف کرده و با سندسازی و مدرکسازی جعلی، از دست مردم خارج میکنند.
موضوعی که انگار از چشم مسئولان شهری ما دور مانده است. با درختکاری و توسعه فضای سبز، نهتنها حریم شهر تهران از دست زمینخواران و افراد متجاوز به عرصههای منابع طبیعی محفوظ میماند که شهروندان تهرانی نیز شب با نفسی راحت به خواب میروند. خوابی که تعبیرش شاید رؤیای تهرانی با کمربند سبز است البته شاید طرحی که اجرای آن از 50 سال پیش به تعویق افتاده است.
