ريزگردهاي عربي نفس غرب كشور را بريد

جنگل‌هاي نيمه مرده ايلام هم نتوانست افق برنامه‌هاي سازمان‌هاي مختلف براي حل معضل ريزگردهاي عربي را پيدا كند. استان‌هاي درگير با اين مسئله از كمبود اعتبار رنج مي‌برند از سوي ديگر سازمان‌هاي درگير قصد دارند تا در طول پنج‌سال پنج‌ميليارد خرج ترويج مبارزه با ريزگردها ميان كشاورزان عراقي كنند. دو سازمان متولي در حالي اعتبار پنج‌ميلياردي را وسط گذاشته‌اند كه اصلا مطمئن نيستند كه ريزگردها از سمت زمين‌هاي باير به ايران هجوم مي‌آورد.

كارشناسان آشنا با حوزه محيط زيست در ايلام اعتقاد دارند با ايجاد بادشكن و تغيير جهت باد در كانون بحراني ريزدگردها مي‌تواند كشور را از ريزگردهاي عربي نجات بدهند. با اين وجود سازمان جنگل‌ها،مراتع وآبخيزداري و سازمان حفاظت محيط زيست كشور قصد دارند با صرف 5 ميليارد تومان به ترويج مبارزه در ميان كشاورزان عراقي براي مقابله با ريزگردهاي عربي كه 18 استان كشور را درگير كرده‌است بپردازند. اما «رضا احمدي» رئيس اداره جنگلداري و جنگلكاري استان ايلام اعتقاد دارد كه اگر اين اعتبار صرف تغيير جهت بادها شود تا دو سال ديگر پرونده ريزگردهاي عربي براي هميشه بسته مي‌شود.

«پرويز گرشاسبي» معاون مناطق‌خشک و نيمه‌خشک سازمان جنگل‌ها در جمع خبرنگاران روزنامه‌ها سراسري در ايلام در حالي از تصميم براي صرف پنج ميلياردتومان براي آشناسازي كشاورزان عراقي براي مقابله با ريزگردها سخن به ميان مي‌آورد كه مي‌گويد:كارشناسان هنوز نمي‌داند كه منشأ ريزگردها زمين‌هاي باير كشاورزي است يا بيابان‌هاي عراق. همچنين «گرشاسبي» درحالي از پرداخت هزينه از سوي ايران براي حل بحران ريزگردها در عراق سخن به ميان مي‌آورد كه پيش از او «محمدجواد محمدي‌زاده» سازمان حفاظت محيط‌زيست از برنامه بيابان زدايي يك ميليون هكتاري در عراق و 500 هزار هكتار در سوريه خبر د اده بود و جمع خبرنگاران حاضر در ساختمان پرديسان تاكيد كردكه هزینه اجرای طرح بیابان زدایی، به عهده خود عراقی هاست.

تغيير جهت باد

احمدي در گفت‌وگو با تهران امروز ايجاد بادشكن زنده يا غيرزنده را از جمله موثرترين روش‌هاي مقابله با ريزگردهاي عربي مي‌داند.به گفته او كارشناسان با توجه به نوع و سرعت باد و همچنين اندازه ريزگردها و شن‌هاي روان از بادشكن‌هاي غيرزنده براي تغيير جهت باد استفاده مي‌كنند. به گفته او با اين روش لازم نيست تمام وسعت بيابان را مالچ مالي كرد يا درخت كاشت. به گفته احمدي با اين روش زبري خاك را بالا مي‌بريم يا اصل «ونتوري» ايجاد نشود. او اعتقاد دارد كه مسئولان ايراني بايد فعاليت خود را در بين النهرين به ايجاد بادشكن‌ها اختصاص دهند.با بادشكن، زبري خاك را بالا ببريم كه بايد جهت و سرعت و شدت بالا مي‌رود يك اصل «ونتوري»ايجاد نشود.

مرگ بلوط‌ها، نه مرگ اكوسيستم

گردو غبارها تنها سلامتي ايلامي‌ها و 17 استان ديگر را تهديد نمي‌كنند. ايلامي‌ها كه به گفته نماينده آنها در مجلس به دنبال شهري براي فرار از گردو غبارها مي‌گردند علاوه بر سلامتي خود نگران مرگ بلوط‌هاي زاگرس هستند. بلوط‌هايي كه 200هزار هكتار آنها در حال خشك شدن و به گفته كارشناسان منابع طبيعي كسي هنوز نمي‌داند كه دليل اصلي خشك شدن يك‌باره آنها چيست. 200هزار هكتاري كه به‌رغم اصرار خبرنگاران اعزامي از تهران براي بازديد از آنها از ديد اصحاب رسانه پنهان ماند. «فریبرز غیبی»، مدیر کل جنگل های خارج از شمال سازمان جنگل‌ها عدم مطالعه روي درختان منطقه زاگرس را دليل اين مسئله مي‌‌داند و مي‌گويد: تمام مطالعات دانشگاهي درايران روي جنگل‌هاي شمال انجام گرفته است و بنابراين كسي شناختي روي درخت‌هاي غرب كشور ندارد. همچنين «قنبري» نماينده مردم ايلام، ايوان، مهران، شيروان و چرداول در مجلس درختان بلوط را بخشي از هويت ايلام مي‌داند و هشدار مي‌دهد:گردوغبار يکي از دلايل مهم از بين رفتن درختان بلوط است.به گفته او هزار هکتار از انبوه جنگل‌هاي زيباي بلوط رشته کوه غربي زاگرس در استان ايلام قرار دارد که اکنون به دليل خشکسالي و نفوذ ريزگردهاي عربي در حال نابودي و تخريب گسترده زيست محيطي هستند.

قنبري در تشريح عوامل نابودي بلوط ايلام، اظهار داشت: برگ‌هاي بلوط حالت کرکي دارند و مي‌توانند گرد و غبار را جذب کنند و بسته شدن روزنه برگ‌هاي کرکي بلوط به دليل شدت بالاي گرد و غبار در زاگرس، موجب شده که اين درختان ديگر توانايي جذب اين همه غبار را نداشته باشند و از بين بروند.

درخت بلوط نقش بسياري در تثبيت خاک و جذب آب‌هاي زير‌سطحي و زيبايي دره‌ها دارد و از بين رفتن اين درخت نابودي تمام مراتع ايلام را در پي دارد. بنابراين كارشناسان حاضر در پارك جنگلي ايلام اعتقاد دارند كه خشكسالي‌ها و ريزگردهاي عربي تنها به مرگ بلوط‌ها ختم نمي‌شود بلكه مرگ بلوط مرگ اكوسيستم منطقه زاگرس را به دنبال دارد.

جنگل‌ها در تنور گراني

هرچند گرشاسبي با گذشت چهار ماه از هدفمندي يارانه‌ها هنوز وعده تحقق برنامه‌هايي براي كاهش اثرات هدفمندي يارانه‌ها روي جنگل تراشي‌ها سخن به ميان مي‌آورد اما قطع درختان جنگل‌ها پس از هدفمندي يارانه‌ها به روستانشينان و طرح‌هاي صيانت از جنگل محدودنشده است. كافي است چرخي در شهر ايلام بزنيد تا كپه شاخه‌هاي درخت را روي پشت بام مردم به نظاره بنشينيد.

گرشاسبي مي‌گويد با برنامه تغيير سوخت و ايجاد نمايندگي توزيع گاز مايع از جنگل‌تراشي‌ها جلوگيري مي‌كنيم اما عملكرد مردم شهر ايلام در انبار كردن چوب درختان نشان مي‌دهد كه برنامه‌هاي سازمان براي حفاظت از جنگل به ثمر ننشسته است. ايلام تنها شهر از استان ايلام است كه از دو سال گذشته صاحب گاز شهري شده است.با اينكه استان ايلام 11 درصد منابع گازي كشور را در خود دارد اما گاز شهري هنوز به ساير شهرهاي آن نرسيده است.

بنابراين جنگل‌تراشي‌ها در ساير شهرها و روستاهاي اين استان به مراتب بيشتر است. به گفته يكي از شهروندان ايلامي مردم در ماه يك كپسول گاز را تهيه مي‌كنند و درساير موارد از چوب‌هاي جنگلي استفاده مي‌كنند. اين وضعيت در مناطق جنگلي نزديك به طرح صيانت جنگل‌ها به‌وقوع مي‌پيوندد كه با توجه به حمايت سازمان جنگل‌ها، گاز را با قيمت پايين‌تري از ساير نقاط خريداري مي‌كنند. البته تهديد جنگل‌ها كه در نهايت به بياباني شدن يكي از زيباترين استان‌هاي غربي كشور و بحراني‌تر شدن ريزگردها مي‌انجامد به همين مسئله محدود نمي‌شود. ساخت هتل و زندان در عرصه جنگلي و همچنين وجود هفت سد در حال ساخت در ايلام وضعيت جنگل‌هاي اين منطقه از كشور را در هاله‌اي از ابهام برده‌است.

افق برنامه‌ها در عراق

سفر مطبوعاتي گروهي از خبرنگاران به جنگل‌هاي نيمه مرده ايلام هم نتوانست افق برنامه‌هاي سازمان‌هاي مختلف براي حل معضل مرگبار ريزگردهاي عربي را پيدا كند. استان‌هاي درگير با اين مسئله از كمبود اعتبار رنج مي‌برند از سوي ديگر سازمان‌هاي درگير قصد دارند تا در طول پنج‌سال پنج‌ميليارد خرج ترويج مبارزه با ريزگردها ميان كشاورزان عراقي كنند.

دو سازمان متولي در حالي اعتبار پنج‌ميلياردي را وسط گذاشته‌اند كه اصلا مطمئن نيستند كه ريزگردها از سمت زمين‌هاي باير به ايران هجوم مي‌آورد. از طرف ديگر از مقامات كشورهاي مختلف مثل عراق و سوريه اميد همكاري نمي‌رود. هيات عراقي سال گذشته كه به ايران آمد آب پاكي را روي دستان همگان ريخت و اعلام كرد كه با توجه به شرايط حال حاضر كشور مبارزه با ريزگردها در اولويت كاري اين كشور نيست. پاكستان حاضر نيست تا حق آبه هامون را به سيستان و بلوچستان بدهد. بنابراين مسئولان دو سازمان متولي محيط زيست و جنگل‌ها خود آستين‌ها را بالا زده‌اند تا با فرهنگسازي در ميان كشاورزان عراقي معضل گرد و غبار را حل كنند.

سازمان حفاظت محيط زيست متولي اصلي برنامه مبارزه با ريزگردها، سال گذشته براي حل معضل آلودگي‌ها ناشي از سوخت و نقص فني در تهران پنج فروند سمپاش را بر فراز پايخت فرستاد تا 150متر از 750 هكتار را خيس كند. حالا با توجه به اينكه كارشناسان اعتقاد دارند تنها ايجاد بادشكن كليد رهايي از ريزگردهاي كشنده عربي است آيا پنج سال ديگر فرصتي براي استفاده از نظرات كارشناسي باقي مي‌ماند.

منبع: تهران امروز