پشت پرده ديپلماسي تركيه در بحران ليبي
روزنامه تهران امروز نوشت:
سيل اعتراضات ضد تركيهاي بخشهايي از مناطق تحت كنترل انقلابيون در ليبي را فراگرفته است.در بنغازي صدها ليبيايي هيجانزده بعد از نماز جمعه شعارهايي عليه تركيه سر دادند و روي يكي از پلاكاردهايشان اين عبارت نوشته شده بود: «قذافي عزيزتان را ببريد و اجازه دهيد ما مسلح شويم.»
در 6 آوريل صدها نفر از مردم با تجمع در بيرون كنسولگري تركيه در بنغازي خواهان پايين كشيده شدن پرچم اين كشور شدند. آنها فرياد ميكشيدند كه انقلابيون ميخواهند مسلح شوند.
اين اعتراضات كه ناشي از سرخوردگي و نااميدي است شامل ديگر متحدين تركيه در ناتو نيز ميشود.
دولت اسلامگرا و ميانه رو عدالت و توسعه تركيه بهشدت مخالف تسليح انقلابيون و بر كناري احتمالي سرهنگ قذافي از قدرت است.داوود اوغلو حتي زماني كه حرف از استعفاي سرهنگ و امكان تشكيل دولت انتقالي ميزند در تلاش براي ميانجيگري و به نتيجه رساندن آتشبس است.با آنكه هنوز معاملهاي در نگرفته اما وي سرسختانه به مواضع خود پايبند است.
از همان شروع اعتراضات در ليبي، تركيه نسبت به مداخله خارجي در اين كشور حساس بوده و اردوغان نخست وزير تركيه حتي اعلام نمود كه مداخله در ليبي پوچ و بيهوده است و دلخوري خودرا از دعوت به كنفرانس پاريس براي بحث در باره ليبي نشان داد.
سنگ اندازي تركيه اين پرسش قديمي را پيش كشيده است كه آيا اين كشور در حال پشت كردن به غرب است.تركيه تنها پس از شروع حملات فرانسه و انگليس براي ضربه زدن به نيروي هوايي قذافي با تاخير زياد حاضر به حمايت از برنامههاي ناتو در ايجاد منطقه پرواز ممنوع در ليبي گرديد.
تركها اكنون چهار ناو جنگي، يك زيردريايي و اين هفته نيز يك كشتي بيمارستاني براي انتقال صدها انقلابي زخمي براي مداوا در تركيه به منطقه اعزام كردهاند.
تغيير موضع 180 درجهاي و نشان دادن چهرهاي شجاع از تركيه در نبرد ليبي تاكيد اين مطلب است كه اين كشور ميخواهد خود را پيشاهنگ نيروهاي ناتو نشان بدهد و نيز حكايت از هراس تركها از ناديده گرفته شدن در تحولات بعدي و آسيب به وجهه و ادعاي ابر قدرتي آن در منطقه دارد. تركيه اكنون مخالف گسترش نقش ناتو در ليبي يا محدود شدن آن بهمنظور حفاظت ازجان شهروندان است.
انفعال تركيه بيشتر از آنكه ناشي از ادعاي ضد يت با غرب اردوغان باشد بهخاطر سياست عملگرايانه و برداشتن لقمههاي بزرگتر در آينده است. بيش از بيست هزار كارگر ترك در ليبي مشغول به كار بوده اند كه اكنون بهخاطر جنگ به كشور خود بازگشتهاند.
تركيه قراردادهايي به ارزش 15 ميليارد دلار با ليبي دارد كه در صورت پيروزي انقلابيون بسياري از آنها ممكن است فسخ شود.
هنگامي كه اردوغان مكررا هشدار ميدهد كه ليبي در آستانه يك جنگ داخلي تمام عيار است و فرو رفتن هر چه بيشتر ناتو در اين جنگ بهمعناي خطر گسترش تلفات انساني در عملياتها خواهد بود بيانگر آن است كه دولت آنكارا ترديدهاي جدي در باره احتمالات آينده دارد و نيز با توجه به انتخابات عمومي 12 ژوئن در تركيه اردوغان خيال ندارد از طريق ائتلاف با غرب مسئوليت كشتار در ليبي را بر عهده بگيرد اما اين مقدس مآبيها انتخاباتي معمولا دو گانه و متناقض است اسناد منتشر شده از تلگرافهاي ديپلماتيك آمريكا در ويكي ليكس نشان دهنده حمايت تركيه از عمليات غرب در عراق و افغانستان است و اينكه چگونه زيرچشم آقاي اردوغان از پايگاه هوايي اينجرليك تركيه براي انتقال مسلمانان بازداشتي استفاده شده است اما در اين ميان بحرانهاي ديگري نيز در حال شكل گيري است.
اردوغان بارها به بشار اسد در باره تحولات سوريه هشدار داده است چرا كه با ملحق شدن كردهاي تركيه به ناآراميها در سوريه مردان اسد مستقيما هدف تيراندازيها خواهند بود. احتمال عبور هزاران كرد عضو حزب پ. ك. ك.از مرز و ملحق شدن به كردهاي سوريه ميتواند مشكل اساسي تري روياروي سياست خارجي تركيه باشد.
منبع:اكونوميست آوريل 2011
