5 اختلال بزرگ در کم‌خوابی‌های ناشی از تغییر فصل

اختلال در تنظیم ساعت بیولوژیک بدن در فصل بهار و به دنبال آن کم‌خوابی و بی‌خوابی عوارض متعددی به همراه دارد. کمبود خواب حتی به میزان ناچیز سلامت روان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و عملکرد مغز را مختل می‌کند.

به گزارش شبکه ایران، به عقیده پزشکان افراد همان‌طور که مراقب رژیم غذایی و تعادل وزن خود هستند باید مراقب بهداشت خواب خود نیز باشند.

هنگام خواب بخشی از مغز به نام کورتکس شروع به بازسازی کرده و برای فعالیت‌های روز بعد انرژی ذخیره می کند اما اگر خواب به میزان کافی صورت نگیرد کورتکس مغز نمی‌تواند خود را بازسازی کرده و هنگام بیداری و انجام فعالیت‌های روزانه فرد با تمرکز پائین و اختلال در عملکرد مغز مواجه می‌شود.

فراموش کردن مسائل در طول روز، نداشتن تمرکز هنگام فعالیت‌های روزانه، نداشتن توانایی مغز برای اندیشیدن و تفکر و احساسات بد مانند دلسردی و ناامیدی همگی از نتایج کمبود خواب هستند. علاوه بر این کمبود مفرط خواب به‌طور آشکار بر روابط اجتماعی و خانوادگی فرد تأثیر بد خواهد گذاشت و باعث می‌شود فرد همیشه با عصبانیت و یا افسردگی با دیگران مواجه شود.

خواب خوب سلامت ذهن و ادراک و بهبود حافظه و یادگیری و همین‌طور بهبود عملکرد اندام‌های حیاتی را به همراه خواهد داشت. هنگام خواب بدن انرژی کافی برای فعالیت‌های خود را ذخیره می‌کند. سطح بافت سلولی بدن نیز هنگام خواب به ترمیم و ذخیره‌سازی می‌پردازد که بدون آن تحرک و تفکر امکان‌پذیر نخواهد بود.

بسیاری از مردم تصور می‌کنند کمبود خواب خود را با تعطیلات آخر هفته جبران می‌کنند اما این کار نه تنها کم‌خوابی در طول هفته را جبران نمی‌کند بلکه ساعت بیولوژیکی بدن را نیز مختل و نامنظم می‌کند.

3 تهدید بزرگ

افرادی که از خواب خوب بویژه در تغییرات فصلی بی‌بهره‌اند از بدخلقی و احساس افسردگی شکایت دارند، پزشکان سه دلیل برای این مشکل برشمرده‌اند.

اختلال تمرکز

دانشمندان با مطالعه اثرات بی‌خوابی در افرادی که کم می‌خوابند دریافتند که کم‌خوابی سطح هوشیاری و تمرکز آنها را بشدت کاهش می‌دهد، بنابراین توجه و تمرکز سخت شده و فرد احساس سردرگمی می‌کند. این مسئله توانایی انجام وظایف را که به تفکر و تمرکز کامل نیاز دارد، کاهش می‌دهد.

کم‌خوابی حتی داوری و قضاوت را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، زیرا فرد نمی‌تواند درست تصمیم بگیرد، موقعیت‌ها را به خوبی تشخیص دهد و رفتار مناسب داشته باشد.

مشکلات حافظه‌ای

به عقیده محققان ارتباط و اتصال عصب‌های حافظه در طول خواب قوی می‌شود. خواب مسائل و مهارت‌های فراگرفته شده در طول روز را در کنار هم و در حافظه کوتاه‌مدت می‌چیند و جایگزینی می‌کند. به وضوح آشکار است هر مرحله از خواب نقش متفاوتی در ایجاد اتصال محکم اطلاعات در حافظه ایفا می‌کند و اگر خواب عمیق نباشد و قطع شود عملکرد طبیعی این چرخه مختل می‌شود. به همین جهت است که پیامبر اکرم اسلام(ص) بیدار کردن افراد را هنگامی که خواب هستند، نهی می‌کنند.

هنگامی که فرد خواب‌آلوده است مسائل را فراموش می‌کند و اغلب وسایل خود را گم می‌کند، همچنین کاهش توانایی تمرکز و توجه به مرور زمان و به علت کم‌خوابی حافظه را نیز تضعیف می‌کند. هنگامی که توانایی تمرکز فرد کاهش پیدا می‌کند سپردن مسائل به حافظه کوتاه‌مدت و سپس به حافظه بلندمدت صورت نمی‌گیرد.

فرآیند یادگیری

اثر کم خوابیدن بر توانایی یادگیری از دو راه صورت می‌گیرد: یکی به دلیل نداشتن توجه کامل است که دریافت اطلاعات را با مشکل مواجه می‌کند و علت دیگر آن اثری است که بر حافظه دارد، که برای یادگیری ضروری است.

کمبود خواب در کودکان آنها را دچار بیش‌فعالی می‌کند و یادگیری آنان را کاهش می‌دهد و در نوجوانان کاهش تمرکز، پشتکار و کاهش گنجایش حافظه و نداشتن توانایی برای انجام فعالیت‌های مدرسه را به همراه دارد.

بزرگ‌ترین خطر اختلال

کم‌خوابی زمان فعالیت‌های فرد و سرعت انجام عکس‌العمل وی را کاهش می‌دهد، هنگام بروز یک مشکل خاص زمانی که فرد به وقت بیشتر و انجام عکس‌العمل سریع‌تر نیاز دارد، ذهن او را از راه‌حل‌های مورد نیازش تخلیه می‌کند. تصادفات رانندگی که ناشی از خستگی رانندگان است یک نمونه است، به‌طوری که نیروی پلیس 20 درصد تصادفات را ناشی از خستگی رانندگان اعلام می‌دارد.

اغلب جوانان و افرادی که شغل آنها به صورت شیفتی است و مجبور هستند تا دیروقت کار کنند و ساعت کار مشخصی ندارند و یا افرادی که دچار اختلالات خواب هستند و درمانی برای بیماری خود انجام نداده‌اند، بیماری‌هایی نظیر وقفه تنفسی هنگام خواب (که خر و پف کردن یک نشانه بارز این بیماری است) و یا آنهایی که از بیماری نارکولپسی (بیماری که فرد میل شدیدی به خواب دارد) رنج می‌برند، از عاملان تصادفات مرگبار به شمار می‌آیند.

کاهش سرعت انجام عکس‌العمل از راه‌های دیگری است که جان انسان‌ها را به خطر می‌اندازد. در تحقیقی که محققان انجام داده‌اند روشن شد کمبود خواب اتحاد و یکپارچگی اطلاعات را مختل می‌کند و این مسئله بر عملکرد ذهن تأثیر گذاشته و سبب می‌شود که انسان تصمیمات آنی بگیرد و اعمالی انجام دهد که بعداً از آنها پشیمان شود.

اثرات کم‌خوابی بر احساسات

کمبود خواب به میزان قابل‌توجهی احساسات را تغییر می‌دهد. این مسئله سبب کج‌خلقی و عصبانیت می‌شود و فرد را در معرض استرس قرار می‌دهد. طبق نظر محققان کمبود خواب پرخاشگری را افزایش می‌دهد.

خواب‌آلودگی سبب می‌شود فرد در فعالیت‌های فیزیکی شرکت نکند، غذاهای متنوع نخورد و ورزش انجام ندهد. اختلال در عملکرد حافظه، احساسات و دیگر اندام‌های بدن راه و روش و سبک زندگی افراد را در حالت بیمارگونه‌ای قرار می‌دهد و در درازمدت بر روابط اجتماعی و خانوادگی و شغلی فرد تأثیر نامطلوب خواهد گذاشت. کم‌خوابی حتی فرد را در معرض ابتلا به افسردگی قرار می‌دهد. طبق تحقیقات محققان افرادی که با کمبود خواب مستمر روبه‌رو هستند 10 مرتبه بیشتر دچار افسردگی و 17 مرتبه بیشتر دچار اضطراب می‌شوند.

ارتباط نزدیک کم‌خوابی و افسردگی به حدی است که حتی متخصصان هم نمی‌توانند تعیین کنند که ابتدا کدامیک فرد را درگیر کرده‌اند.

تشخیص کم‌خوابی

طبق نظر کارشناسان، بهترین روش اندازه‌گیری داشتن خواب خوب به چگونگی احساس افراد برمی‌گردد. هرگاه فرد هنگام بیدار شدن از خواب احساس خواب‌آلودگی نداشت و در سراسر روز سرشار از انرژی بود و هنگامی که زمان خواب وی برسد به آهستگی احساس خواب‌آلودگی و کمبود انرژی کند، همگی نشان‌دهنده داشتن مدت زمان کافی خواب برای یک فرد طبیعی است.

پزشکان معتقدند هر فرد خود مدت زمان کافی خواب را برای خودش تشخیص می‌دهد. تشخیص روزبه‌روز توانایی‌ها و کیفیت زندگی هر فرد، چگونگی انجام کارهای روزمره، توانایی‌ اتخاذ تصمیمات مناسب، داشتن احساس خوب و انرژی بالا، نداشتن مشاجره با دیگران، توجه به توانایی یادگیری، حافظه و تمرکز و از همه مهم‌تر برآیند مفید کارهای انجام شده، همگی از معیارهای سنجش میزان خواب کافی هستند.