پرسش هاشمی درباره حكم تقلب در انتخابات

آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در ادامه سفر خود به مشهد و یك روز پس از آنكه بحث‌های صریح و انتقادهای شدید خود را از عملكرد دولت نهم در بخش اقتصاد به زبان آورد، این‌بار به سراغ حوزه‌های علمیه رفت و از «كوتاهی» آنها در پاسخگویی به پرسش‌های گوناگونی كه اینك از لحاظ فقهی و تئوریك متوجه نظام جمهوری اسلامی است، انتقاد كرد.

به نوشته «كارگزاران»، وی در سخنان خود با بیان اینكه «در موارد سیاسی بسیار كم فتوا داریم»، به موردی مهم در این میان اشاره كرد و آن ابهامات و شبهات مختلفی است كه هر بار در جریان انتخابات پیش می‌آید و بخش مهمی از آن هم، به حیطه اختیارات شورای نگهبان به‌عنوان نهادی فقهی ـ حكومتی بازمی‌گردد. هاشمی رفسنجانی كه سه‌شنبه شب در دیدار علما و روحانیون حوزه علمیه مشهد سخن می‌گفت، از حوزه‌های علمیه خواست تا در این زمینه وارد شوند و به پرسش صریح او پاسخ دهند. پرسش رئیس مجلس خبرگان رهبری از حوزویان چنین بود: «در مسائلی همچون انتخابات باید پرسید اگر كسی بی‌جهت ردصلاحیت شود و اگر به فرض مثال در انتخابات تقلب و تخلفی صورت گیرد، چه حكم شرعی‌ای دارد؟». پرسش هاشمی رفسنجانی از آن‌رو مهم است كه در ادوار اخیر انتخابات ـ به‌ویژه انتخابات مجالس هفتم و هشتم ـ بسیاری از چهره‌های باسابقه، نمایندگان ادوار مجلس، منصوبان و یاران نزدیك امام، چهره‌های دارای سابقه عضویت در كابینه‌های جمهوری اسلامی، استادان دانشگاه و حتی روحانیون و طلاب شناخته شده حوزه‌های علمیه به نظر اعضای شورای نگهبان و حتی اعضای فاقد دانش فقهی كه در هیات‌های نظارت عضویت دارند، رد صلاحیت شده‌اند و در بسیاری از این موارد هم، رد صلاحیت با دلیل كلی «عدم التزام به اسلام و نظام جمهوری اسلامی» صورت گرفته است.

در این شرایط، هاشمی رفسنجانی امیدوار است با فعال ساختن حوزه‌های علمیه در مباحث سیاسی باب بحث و گفت‌وگو‌های جدی در مورد میزان تطابق این رفتارها را با شرع و موازین اسلامی شكل دهد و گامی به سمت تغییر وضع موجود ‌بردارد.

در این سخنرانی، هاشمی رفسنجانی با انتقاد از كوتاهی حوزه‌های علمیه در امور مرتبط با حكومت نظام جمهوری اسلامی بر ایفای نقش فعال‌تر حوزه‌های علمیه در پاسخگویی به نیازهای به روز تاكید كرد. وی افزود: از آنجا كه از گذشته حكومت‌های محلی وجود داشته‌اند، مدل حكومت و نظام، مدل جدیدی است كه براساس مكتب اهل بیت‌(ع) تدوین شده است. بحث ولایت فقیه که حضرت امام(ره) در نجف آن را تدریس می‌کردند، مبدا حکومت قرار گرفت که در تشکیل حکومت بی‌سابقه است.

رئیس مجلس خبرگان رهبری این روش کاری را «روشی هوشمندانه» دانست و ادامه داد: من که هم سیاست می‌دانم و هم مدیریت را تجربه کرده‌ام، معتقدم این کار طراحی نبود، بلکه مشیت الهی بود که هیچ آلترناتیوی هم ندارد. وی با بیان اینکه «اکنون رسالت بزرگی برعهده روحانیت و حوزه‌های علمیه است»، گفت: ما در گذشته چنین مسئله‌ای نداشتیم، چون مردم از ما احکام حکومتی و فقه سیاسی نمی‌خواستند.

هاشمی رفسنجانی خاطرنشان کرد: زمانی که امام‌خمینی(ره) مسئله ولایت فقیه را مطرح كرد، عده‌ای نگران بودند که باید ائمه معصومین(ع) را همان طوری که هستند به مردم معرفی کرد که آن زمان در این زمینه تحقیقاتی انجام داده بودم، اما بازداشت شدم؛ ولی پس از آزادی از زندان و پیروزی انقلاب اسلامی، تحقیقات خود را ادامه دادم و آن را در اختیار سازمان تبلیغات اسلامی قم قرار دادم. وی افزود: این شروع کار بود؛ اما به نظر می‌رسد در ساماندهی، جمع‌آوری و جمع‌بندی مسائل مربوط به امامت کوتاهی شده است.

وی تصریح کرد: مهدویت‌های دروغین که امروز باب شده و میلیون‌ها نفر را گمراه کرده، از زمان غیبت در طول تاریخ بوده است. رئیس مجلس خبرگان رهبری گفت: اکنون مصوبات دولت، مجلس و شوراهای عالی حکم قانون را دارد ولی کاملا فقهی نیستند که این امر به دلیل کوتاهی حوزه‌های علمیه بوده است. هاشمی رفسنجانی با بیان اینکه «در موارد سیاسی بسیار کم فتوا داریم»، تصریح كرد: مثلا چقدر می‌توان در مورد مسئله تورم حکم شرعی داد یا راجع به مسئله محیط زیست که همه زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده است، حکم داد. مگر می‌شود اسلام حاکم و جهانی باشد اما احکام فقهی نداشته باشیم؟

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینكه «مبانی مسئله حقوق بشر در اسلام وجود دارد»، افزود: بالاترین حقوق بشر متعلق به اسلام است که اکثر حوزه‌های علمیه باید روی آن کار کنند تا کتابی بزرگ شود، حتی حوزه‌ها می‌توانند متخصص حقوق بشر اسلامی تربیت کنند. وی خاطرنشان کرد: حوزه‌های علمیه باید در حوزه‌های فرهنگ، هنر و تخیلات که تا این حد فرهنگ بشر را تحت تاثیر قرار داده است، وارد شوند. رئیس مجلس خبرگان رهبری همچنین با بیان اینکه «حوزه علمیه پایه اساسی نظام اسلامی است»، یادآور شد: اگر حوزه آسیب ببیند، دوباره به همان جاهلیت قبل از انقلاب باز‌می‌گردیم.

وی افزود: در حالی که امروز نیازهای جدید وارد شده است اما رساله مراجع ما هنوز با صد سال گذشته تفاوتی ندارد. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: تشکیل نهادهای اسلامی، حاکمیت ولایت فقیه و تدریس علما در دانشگاه‌ها نمونه‌هایی است که از دستاوردهای نظام بوده است. هاشمی رفسنجانی افزود: حوزه‌های علمیه باید پاسخگوی این مسئله باشند كه فقهی که امروز نیاز است، ده برابر فقهی است که قبل از انقلاب داشتیم. مثلا اگر شورای نگهبان بالای سر مجلس است، تدبیر نظام و نه حوزه بوده است. هاشمی با بیان اینکه «در مجموع روحانیت باید به خیلی از مسائل برسد»، افزود: اگر خلافی یا سوءمدیریتی صورت گیرد، تنها به عامل آن برنمی‌گردد، بلکه به مدیر مجموعه نیز برمی‌گردد.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد: عده‌ای می‌گویند حکومت ما حکومت آخوندی است که درست هم می‌گویند، چرا که هم اکنون در دستگاه‌های مختلف روحانیت نقش پررنگی دارد، البته کار اجرایی دست دیگران است كه حق هم است؛ چون آنها متخصص هستند؛ اما امروز اگر کار ناشایستی صورت گیرد، مردم به روحانیت و اسلام بدبین می‌شوند.