رونق تورهاي خارجي، كسادي تورهاي داخلي
حكايت «هر سال دريغ از پارسال» را شنيدهايد؟ اين اصطلاحي است كه در روزهاي اخير، برخي كارشناسان حوزه گردشگري براي توصيف اوضاع و احوال حوزه گردشگري در آستانه نوروز به كار ميبرند، وقتي ميشنوند كه امسال هم مانند سالهاي گذشته، بازار گردشگران خروجي از كشور پررونق است و بازار گردشگران ورودي سوت و كور!
اين ماجرا فقط مربوط به امسال نيست، در سالهاي گذشته نيز، وضع به همين منوال بود؛ براي مثال از ابتداي فروردين سال 88 تا پايان دي آن سال، براساس آمار گمرك، بيش از 5 ميليون نفر ايراني به قصد سفر و تفريح به خارج از كشور سفر كرده بودند كه اين رقم نسبت به سال 87 افزايشي تقريبا 9 درصدي نشان ميداد، در حالي كه شمار گردشگران ورودي به كشور با كاهشي 8 درصدي مواجه بود.
اردشير اروجي كه پيشتر مديركل دفتر برنامهريزي و آمار سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري بود، در آن سال اعلام كرد آمار گردشگران ورودي به كشور يكششم گردشگران خروجي بوده است و اين يعني به ازاي هر 6 گردشگري كه از كشور خارج ميشدند، يك نفر گردشگر به كشور ميآمد و مهمتر اين است كه شماري از رسانهها، همين آمار گردشگر ورودي را نيز قبول نداشتند و ميگفتند هركس به كشور وارد شود، گردشگر ورودي نيست و بنابراين دانشجويان، كارگران خارجي و... كه به قصدي بجز گردشگري به كشور ميآمدند نبايد در اين آمار گنجانده ميشدند.
امسال نيز خبرگزاري مهر در گزارشي اعلام كرد بررسيها از وضعيت فروش تورهاي ورودي و خروجي آژانسهاي مسافرتي تهران حاكي از آن است كه در ماههاي پاياني سال هنوز مسافرت ايرانيان به خارج از كشور با استقبال بيشتري نسبت به گرايش آنها به سفرهاي داخلي روبهروست و از سويي ديگر شمار تورهاي ورودي به كشور نيز كاهشي چشمگير داشته است.
سفر دل خوش ميخواهد؟
اميرحسين اربابانغفوري، راهنماي تور و رئيس هياتمديره جامعه راهنمايان تور در اين باره به «جامجم» ميگويد: يكي از دلايل گرايش ايرانيها به سفرهاي خارجي، گران بودن تورهاي داخلي و در نگاهي كليتر سفرهاي داخلي است.
با تحليلي كه او ارائه ميدهد تفاوت قيمت چنداني ميان مسافرت خانوادگي با تورهاي داخلي و خارجي وجود ندارد؛ براي مثال اگر هزينه سفر يك خانواده 4 نفري به جزيره كيش تقريبا 2 ميليون تومان باشد، براي سفر به دبي نيز بايد تقريبا 3 تا 5/3 ميليون تومان بپردازد و اين اختلاف قيمت كم در برابر خدمات فراوان ارائه شده به گردشگران در كشورهاي همسايه باعث ميشود وقتي خانوادهها در مرحله انتخاب قرار ميگيرند تورهاي خارجي را با وجود تفاوت قيمتي اندك به تورهاي داخلي ترجيح بدهند.
اما اربابان غفوري فقط گراني را دليل اين انتخاب مردم نميداند و معتقد است اگر در استانهاي مختلف كشور برنامههايي مفرح نيز تدارك ديده شوند، گردشگران اشتياق بيشتري براي سفر به آنها خواهند داشت و اين تجربهاي است كه كيش پيشتر آن را پشت سر گذاشته و نتيجه خوبي هم از آن گرفته است.
رئيس هياتمديره جامعه راهنمايان تور ميگويد: در كشورهاي مقصد خدمات قابل توجهي به گردشگران ارائه ميشود و اين خدمات با خدماتي كه در كشور ما به مسافران داده ميشود حتي قابل مقايسه نيست!
به عقيده برخي كارشناسان، نبود برنامههايي براي جذب گردشگران در كنار خدمات ناقص و ناكافي كه به آنها ارائه ميشود نه تنها ايرانيها را از سفرهاي داخلي پشيمان كرده است بلكه خارجيها را نيز از كشورمان رانده و سبب شده است با وجود مهاجرت خيل عظيمي از ايرانيها به ارمنستان و دبي و تركيه و باكو در ايام نوروز، تورهاي ورودي به كشورمان به شدت كاهش پيدا كنند.
افزايش سطح رفاه در جامعه
از سوي ديگر، برخي از دستاندركاران دولتي گردشگري، رونق سفرهاي ايرانيان به خارج را ناشي از افزايش سطح رفاه در جامعه ميدانند كه بطور طبيعي، به ترغيب آنان به سفرهاي خارجي منجر ميشود. آنان در اين زمينه به كشورهاي ديگر اشاره ميكنند كه هرچه سطح رفاه در آنها بالاتر رفته و رفت و آمد مردم به ديگر كشورها راحتتر شده است، سفرهاي خارجي آنها نيز بيشتر شده است.
در اين زمينه، آمارها نشان ميدهد بيشترين ميزان سفرهاي خارجي ايرانيان در طول سال به مقاصد زيارتي همچون سوريه، عراق و عربستان است، اما در ايام تعطيلات نوروزي، آنها ترجيح ميدهند بيشتر به اماكن تفريحي و كشورهايي مانند تركيه و مالزي سفر كنند.
يكي از دلايل انتخاب اين كشورها علاوه بر اسلامي بودن آنها ، آسان بودن ورود به اين كشور و صدور سهل رواديد آنهاست.
از سوي ديگر، تعطيلات نوروزي فقط براي ايران و كشورهايي مانند افغانستان و تاجيكستان است كه سال نو و نوروز را گرامي ميدارند و براي آن تعطيلات دارند. حال آن كه گردشگران خارجي به دليل نداشتن تعطيلات نوروزي بيشتر ترجيح ميدهند از اواخر فروردين سفرهاي خود را به ايران آغاز كنند.
يك كارشناس در سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در اين باره از سفر حدود 5/2 ميليون نفر گردشگر خارجي به ايران در سالجاري خبر داد و ابراز اميدواري كرد اين روند در سال جديد هم ادامه يابد.
در هر حال، امسال هم به روال سالهاي قبل، نرسيده به سال جديد، ستاد تسهيلات سفرهاي نوروزي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در نشستي خبري اعلام كرد امكانات اقامتي براي مسافران نوروزي افزايش يافته است و حتي برخي مسوولان افزايش شمار مسافران نوروزي را پيشبيني كردند و درباره آن آمارهايي نيز ارائه دادند، اما حتي اگر شمار مسافران افزايش يابد، به نظر ميرسد اين مقايسه وقتي مي تواند منطقي و عادلانه باشد كه شمار ايرانيان خارج شده از كشور براي تعطيلات و گردشگران ورودي به كشور را نيز كنار اين آمار بگذاريم و با مقايسه آنها از خودمان بپرسيم وضع گردشگري در كشورمان چگونه است؟
«جامجم» براي تهيه اين گزارش تلاش كرد با مسوولان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري نيز گفتوگويي داشته باشد، اما اين تلاش به نتيجهاي نرسيد.
