پزشك محرم بيمار نيست
جوانآنلاین: بعضي سوژهها و موضوعات هرچند از قديم الايام مطرح بودهاند و همگان در نگاه نخست ميپندارند كه اين مسائل قديمي هستند اما هر از چندگاهي و به بهانه اي، همين سوژههاي كهنه تازه ميشوند و جامه اهميت بر تن ميكنند. «علم بهتر است يا ثروت؟»، «مي خواهيد در آينده چه كاره شويد؟»و «پزشك، محرم بيمار است يا نه» از جمله موضوعاتي هستند كه همواره مطرح بوده، هستند و خواهند بود.
همه چيز با يك نوشته آغاز شد
بيست و هشتم ديماه در صفحه اجتماعي روزنامه جوان مطلبي با همين قلم منتشر شد كه عنوانش اين بود:«روانشناس محترم! تو نسخه روانپريشي ميپيچي». اين نوشته هشداري بود در باب تخطي برخي روانشناسان و مشاوران كه به زنان متاهل و دختران مراجعهكننده توصيه ميكنند براي رفع گرههاي عاطفي و رواني خود «دوست پسر» اختيار كنند. در ابتداي اين مطلب آورده بوديم كه «از قديم شنيدهايم و شايد خودمان هم هر از چند گاهي به مناسبتي گفتهايم كه «دكترها و وكلا محرم هستند». اما آيا واقعاً اين گونه است؟ بحث بر سر اينكه آيا اين طور هست يا نيست را بايد به زمان و نوشته ديگري موكول كرد، اما اگر پيش فرض اين نوشته را بر اين بگذاريم كه «پزشكها محرم هستند» بايد بپذيريم كه روانشناسها، روانپزشكها و مشاورها يدك محرميت را سنگينتر و غليظتر از ديگر پزشكان با خود به اين ور و آن ور ميكشند. »
آغاز واكنشها به سوژه قديمي «نو شده»
پس از انتشار اين نوشته، برخي سايتهاي خبري فتاواي مراجع تقليد در اين باره را منتشر كردند كه در اين فتاوا هم تأييد محرم بودن پزشك ديده ميشد هم رد اين موضوع. ماجرا و واكنشها ادامه پيدا كرد تا اينكه آيتالله سيد احمد خاتمي عضو هيئت رئيسه مجلس خبرگان- شانزدهم بهمن ماه- در نخستين همايش اخلاق در پرستاري تصريح كرد: اين تصور كه گفته ميشود «پزشك محرم است»، صحت ندارد و پزشكان، محرم بيماران نيستند. البته امام جمعه موقت تهران اين را هم اضافه كرد كه موضوع محرم بودن پزشك فقط در شرايط اضطرار، صدق ميكند.
رئيس سازمان نظام پزشكي: پزشك محرم است!
سوژه داغ و داغتر شد تا اينكه روز گذشته، سيد شهاب الدين صدر رئيس سازمان نظام پزشكي ايران در يك نشست خبري در اين باره گفت: اين يك بحث قديمي است، اما همه مراجع از جمله حضرت امام(ره)آيتالله اراكي، گلپايگاني، بهجت و خويي به محرم بودن پزشك براي بيمار فتوا دادهاند. به گفته صدر، اگر بيماري به پزشك غير همجنس مراجعه كرد و معاينه در عضو مربوطه به صورت مستقيم ضروري بود، پزشك براي ديدن عضو مربوطه محرم است و در اين زمينه اختلاف نظري وجود ندارد. البته اين هم از قلم نيفتد كه شهابالدين صدر از تازه شدن اين موضوع كهنه و قديمي ابراز تعجب كرد!
مراجع عظام تقليد: پزشكان محرم بيماران نيستند
اظهارنظرهاي موافقان محرميت پزشك براي بيمار در حالي است كه اكثريت قريب به اتفاق و حتي تمام مراجع تقليد بر اين نظر متفقالقول هستند كه پزشك محرم نيست، اما در شرايط اضطرار و ناچاري، پزشك ميتواند تنها موضع بيماري را معاينه كند.
اگر در دورانهاي گذشته و قرون پيشين هم احياناً مرجع تقليد يا مجتهدي، پزشك را محرم خوانده، مربوط به آن دوران است كه اساساً شرايط براي پزشك شدن زنان فراهم نبود، اما امروزه كه زنها دوشادوش مردان، در رشتههاي گوناگون پزشكي، فارغالتحصيل شده و حتي فوق تخصص ميگيرند، شرايط اضطرار هم كمرنگتر شده است.
براي آگاهي از چندوچون برخورد با يك مسئه از ديدگاه شرع مقدس، بهتر آن است كه به مراجع تقليد حاضر مراجعه كرد. نظر فقهي مقام معظم رهبري در اين باره اين است:«پزشك محرم نيست و فقط در موارد ضرورت ميتواند با او تماس داشته باشد».
آيتالله صافي گلپايگاني نيز اظهار كردهاند:« پزشك، به مريض محرم نيست، ولي در مواقعي كه معالجه متوقف بر نگاه يا لمس مريض است، به مقدار ضرورت ميتواند نگاه يا لمس كند و در صورتي كه لمس با دستكش يا از روي حايل ديگريكافي باشد، لمس مستقيم جايز نيست. »
آيتالله مكارم شيرازي از ديگر مراجعي است كه به اين پرسش پاسخ داده است:« در صورت وجود پزشك همجنس و دسترسي به او، رجوع به پزشك غيرهمجنس هرگاه مستلزم لمس يا نظر حرام گردد جايز نيست. »
در شرايط اضطرار هم پزشك محرم نيست
در بطن نظرات فقهي مراجع تقليد يك نكته ظريف وجود دارد كه بيتوجهي به آن ميتواند ايجاد شبهه در برداشت محتواي اين ديدگاهها كند و آن «شرايط اضطرار» است. در تماسي كه از سوي گروه اجتماعي «جوان» با دفاتر چندتن از مراجع برقرار شد در پاسخ به اين پرسش كه آيا پزشك در شرايط اضطرار محرم است؟ يك پاسخ واحد بيشتر دريافت نشد:« مراجعه بيمار زن به پزشك مرد در شرايط اضطرار و شرايطي كه پزشك زن براي آن بيماري وجود نداشته باشد اشكال ندارد اما حتي در شرايط اضطرار هم پزشك محرم نيست».
