مشکل شما این است که «نؤمن ببعض و نكفر ببعض» هستید

در پی انتشار نامه ای از سوی مصطفی تاج زاده خطاب به علی مطهری، وی به این نامه پاسخ داد.

به گزارش «تابناک»، بخش هایی از پاسخ مفصل علی مطهری به مصطفی تاج زاده به شرح زیر است:

جناب آقاي تاجزاده!

با اهداء سلام و آرزوي سعادت، نامه مفصل جنابعالي خطاب به اينجانب، از طريق پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني به دستم رسيد و خواندم. آنچه كه درباره حوادث بعد از انتخابات و ورود نظاميان به عالم سياست و اقتصاد و مقايسه با سير معكوس آن در تركيه و به طور كلي اهميت برقراري نظام دموكراسي گفته‌ايد، مطالب قابل تأملي است و اينجانب در مواقع مختلف به آن پرداخته و نظرات خود را بيان كرده‌ام.

اجمالاً عرض مي‌كنم در حوادث بعد از انتخابات، همان طور كه امثال جنابعالي به دليل قطعي گرفتن تقلب از قبل از برگزاري انتخابات، مقصر بوده‌ايد، كساني از دولت هم كه به گونه‌اي عمل كردند كه شبهه تقلب را تقويت نمود مقصر بوده‌اند و روزي طرفین بايد در دادگاه صالح پاسخگو باشند.

نامه شما نشان مي‌دهد كه در عمل به توصيه‌هاي امام خميني(ره) و رهبرگرانقدر انقلاب، در آثار شهيد آيت‌الله مطهري دقت‌نظر و تعمق داريد، برخلاف بسياري از مدعيان اصولگرايي يا اصلاح‌طلبي كه شايد حتي يك كتاب از ايشان مانند «آيندة انقلاب اسلامي ايران» را هم نخوانده باشند، در حالي كه اگر آثار استاد مطهري مبنا قرار گيرد بسياري از اختلافات فكري كنوني از ميان برداشته مي‌شود؛ از اين نظر جنابعالي را تحسين مي‌كنم. البته این توجه شما منحصر به امروز نيست و شما از ابتداي پيروزي انقلاب، بلكه قبل از آن، زماني كه امام خميني  آيت‌الله مطهري را مرجع فكري انقلابيون معرفي نمودند به اين امر اهتمام داشتيد، گرچه گاهي استفاده ابزاري از اين آثار مي‌كنيد و مصداق «نؤمن ببعض و نكفر ببعض» مي‌شويد و اين امر در نامة اخير شما نيز هويداست.

از مطالب شما چنين برمي‌آيد كه براي آزادي و دموكراسي ارزشي بيش از حد لازم قائل هستيد به طوري كه ساير ارزش‌ها تحت‌الشعاع آن قرار مي‌گيرد. آيت‌الله مطهري در كتاب «انسان كامل» مي‌گويند انسان كامل انساني است كه همة ارزش‌هاي انساني را به طور هماهنگ و در حد اعلي در خود رشد داده باشد، نه اينكه فقط يك ارزش مثلاً عبادت يا خدمت به خلق را در خود رشد دهد و از بقيه غافل بماند. در اين صورت مانند كاريكاتور يك انسان مي‌شود كه مثلا فقط بيني او رشد كرده و شكل ناخوشايندي پيدا مي‌كند.

طبيعي است كه جامعه ايده‌آل و مدينة فاضله اسلامي نيز جامعه‌اي است كه همة ارزشها در آن به طور هماهنگ رشد كرده باشد، نه اينكه توجه ما بيشتر به آزادي و دموكراسي باشد و از بقية ارزشها غافل شويم؛ اشكالي كه در دورة اصلاحات وجود داشت و گويي ارزشي غير از آزادي وجود نداشت. آزادي، عدم‌المانع و يك امر سلبي است. آزادي يعني نبود مانع براي رشد استعدادهاي انسان. دست خلقت در وجود انسان استعدادهايي قرار داده است كه بايد شكوفا شود، مانند استعداد تفكر و بيان، استعداد يادگيري، ابداع و ابتكار، زيبايي‌دوستي و حقيقت‌جويي ، و هر استعدادي منشأ يك حق است. پس قوة تفكر و بيان انسان بايد آزاد باشد، انسان حق تحصيل دارد، حق ابداع و ابتكار و هنر دارد و مانعي بر سر راه اين استعدادها نبايد وجود داشته باشد.

 پس آزادي، چيزي جز نبود مانع نيست و ارزش يك امر سلبي هيچ گاه به امور ايجابي نمي‌رسد.  بنابراين آزادي را بالاترين ارزش‌ها دانستن و از بقيه ارزشها غافل شدن يك خطاست.

 بعلاوه، مفهوم اسلامي آزادي با مفهوم غربي آن متفاوت است. از نظر غربي، تنها چيزي كه آزادي فرد را محدود مي‌كند آزادي ديگران است، در حالي كه از نظر اسلام مصلحت فرد و مصلحت اجتماع نيز آزادي فرد را محدود مي‌كند. از اينجا نادرستي نظر شما مبني بر لزوم اختياري بودن پوشش آشكار مي‌شود، كه به آن خواهيم پرداخت.

لذا مي‌بينيد آيت‌الله مطهري هيچ گاه آزادي و دموكراسي را يگانه ارزش يا ارزش برتر نمي‌دانند و تعبير «برقراري نظام دموكراسي بر طبق موازين اسلامي» را به كار مي‌برند و همان طور كه در كتاب «آينده انقلاب اسلامي ايران» گفته‌اند اساساً ما خيلي هم مايل به استفاده از كلمه دموكراسي نيستيم زيرا دموكراسي واقعی  يعني اينكه ملاك، ميل مردم باشد و آنچه كه راه را مشخص مي‌كند تمايلات مردم است نه مكتب و ايدئولوژي.  يك روز اكثريت مردم مي‌خواهند همجنسگرايي آزاد باشد آزاد مي‌شود، روز ديگر مي‌خواهند ممنوع باشد ممنوع مي‌شود. چنين دموكراسي جامعه را به ناكجاآباد مي‌برد در حالي كه ما به دموكراسي در چارچوب مكتب معتقديم، يعني راه قبلاً مشخص شده و اكثريت مردم پذيرفته‌اند و اكنون بايد راننده و راهبر را مردم انتخاب كنند. مردم از ميان چند نفر كه صلاحيت آنها از نظر مكتب و ايدئولوژي تأييد شده است يك نفر را به عنوان حاكم و رئيس جمهور براي مدت موقت انتخاب مي‌كنند. ....

در بخش دیگری از پاسخ دکتر علی مطهری، آمده است:

جناب آقاي تاجزاده!

از شما سؤال مي‌كنم اگر حكومتي اعلام كرد كه مردم اعم از زن و مرد بايد در پوشش خود حداقلي را رعايت كنند، آيا اين به معني يكسان كردن سبك زندگي و سلب آزادي آنهاست؟ یا ناشی از فهم دقیق تری از آزادي است. وقتي كه مردم را به زدن يك واكسن يا به سوادآموزي مجبور مي‌كنيم آيا اين مخالف آزادي است؟ يا چون مصلحت فرد و جامعه نيز آزادي را محدود مي‌كند اين الزام عين آزادي است. همين طور است رعايت مقررات راهنمايي و رانندگي.

اگر ما بانوان را مجبور مي‌كرديم كه حتماً چادر و روبند بپوشند حرف شما تا حدودي قابل قبول بود اما خود مي‌دانيد حجابي كه امروز در جامعه ما وجود دارد، لااقل در زمستان و در ميان گروهي از بانوان ما تفاوت زيادي با پوشش زنان اروپا و آمريكا ندارد. اساساً اعتراضي كه اكنون وجود دارد اين است كه چرا دولت به وظيفه خود در نظارت بر پوشش اسلامي عمل نمي‌كند؟ فقها متفق القول اند که آن مرتبه از امر به معروف و نهي از منكر كه مستلزم اعمال قانون است به عهده دولت اسلامی است و كار مردم نيست. معمولاً دولتها از زير بار اين مسئوليت چه در مسئله حجاب و چه در ساير امور فرهنگي و معنوي شانه خالي مي‌كنند و اين، نقطه اشتراك و پيوندي است ميان دولت اصولگراي آقاي احمدي‌نژاد و دولت اصلاح‌طلب آقاي خاتمي.

در واقع تسامح و تساهل در امور فرهنگي از قبيل فيلم‌هاي سينمايي، تئاتر، ورزش بانوان، مسئله پوشش اسلامي و رواج كلمات لاتين در تابلوها و غيره و به تعبير ديگر ليبراليسم فرهنگي نقطه اتصال بخشی از اصولگرايان يعني آقايان مشائي و احمدي‌نژاد و حاميان آنها با بخشي از اصلاح‌طلبان شده است و برخي معتقدند اين پيوند كه اكنون در حال كمون است در انتخابات آينده مجلس و رياست‌جمهوري ظهور و بروز خواهد كرد.

البته جنابعالي در نامه خود تلاش كرده‌ايد راه خود و دوستانتان را از اين افراد جدا كنيد و مدعي شده‌ايد كه آنها از شعار آزادي زنان به عنوان ابزار استفاده مي‌كنند و براي ساير آزادي‌ها احترامي قائل نيستند بلكه مي‌خواهند اين آزادي را سرپوشي براي آن سلب آزادي‌ها قرار دهند. ولي اين صرفاً يك ادعاست و دلايل شما كافي نيست و بايد بپذيريم كه تفكر شما و آقاي مشائي در امور فرهنگي بسيار به هم نزديك است و مثلا در باب حجاب، هردو از حجاب اختياري سخن مي‌گوييد و معيار را اميال مردم مي‌دانيد نه اينكه الگويي به نام الگوي اسلامي وجود دارد كه ما بايد خود و جامعه را مطابق آن بسازيم.

متن کامل پاسخ علی مطهری را در اینجا، ستون یادداشت تابناک بخوانید.