جنگل‌هاي زاگرس در بخاري ها

 50 درصد تخريب جنگل هاي زاگرس و ارسباران طي 20 سال اخير در حالي براي تامين سوخت روستاييان انجام شده که اين روند با هدفمند شدن يارانه ها و افزايش قيمت سوخت هاي فسيلي و استفاده از بخاري هاي چوبي شتاب بيشتري گرفته است.

به گزارش مهر، کارشناسان منابع طبيعي در مناطق جنگلي زاگرس با ابراز نگراني نسبت به تخريب جنگل هاي اين منطقه از کشور معتقدند اگر تمهيدات لازم براي اجرايي شدن طرح ارزشمند و بزرگ هدفمندي يارانه ها ديده نشود ممکن است تبعات اين طرح براي پايداري منابع طبيعي، به ويژه رويشگاه هاي جنگلي مصيبت بار باشد.

هومان خاکپور متخصص منابع طبيعي و فعال محيط زيست در اينباره معتقد است: جايگزيني هيزم به دليل افزايش قيمت سوخت هاي فسيلي و همچنين افزايش روند تبديل زير اشکوب جنگل به ديم زارهاي کم بازده و افزايش دام موجود در آباديهاي جنگل نشين به دليل نرخ بالاي بيکاري و ارزان بودن نيروي کار در روستاها و پايين بودن سرانه ي درآمد خانوارهاي روستايي تهديدي جدي براي محيط زيست است. 

از سوي ديگر مديرکل سابق جنگل هاي خارج از شمال کشور که چندي پيش از سمت خود استعفا داده با نگراني از وضعيت خطرناک جنگل هاي زاگرس گفت: اگر اين روند در زاگرس ادامه داشته باشد ظرف 20 سال آينده بزرگترين منابع آب شيرين ايران را با تخريب رويشگاه هاي زاگرس از دست خواهيم داد.

وي به تخريب کيفي و کمي جنگل هاي زاگرس اشاره کرد و افزود: تغييرات اقليمي منابع آب شيرين را هدف گرفته است و با ادامه اين روند وضعيت منطقه زاگرس تنش برانگيز مي شود.

اين متخصص جنگل اظهارداشت: اگر ما معتقديم روستائيان نبايد جنگل ها را قطع کنند بايد سوخت مورد نياز آنها تامين شود ولي متاسفانه اين فرايند در دستور کار و اهداف بخش جنگل سازمان جنگل ها، مراتع و آبخيزداري نيست و آنها مي گويند تامين سوخت به عهده ما نيست و اگر سوخت بدهيم خلاف قانون است در حالي که بنده معتقدم اين شکل از مديريت جنگل متعلق به 40 سال پيش است.

دکتر پيمان يوسفي آذر هم با تاکيد بر اينکه عامل 50 درصد تخريب جنگل هاي منطقه زاگرس و ارسباران تامين سوخت از سوي اهالي جنگل  است ، مي گويد: حضور دام در جنگل و زراعت عوامل تهديد کننده بعدي هستند که نظام بودجه ريزي حفاظت از جنگل ها بايد در کار خود براي نجات جنگل هاي زاگرس بر اساس آن اقدام کند.

اين متخصص امور جنگل با اشاره به اينکه تلاش هاي گسترده اي در سازمان جنگل ها، مراتع و آبخيز داري کشور در حال انجام است ، اظهار داشت: زماني که مسئوليت اداره جنگل هاي خارج از شمال را بر عهده داشتم با تغيير رويکرد برنامه ريزي روند سابق را تغيير داده و در جهت اصلا نظام بودجه ريزي اقدام شده است.

يوسفي آذر اظهارداشت:عده اي بر اين باورند که با هزينه دولتي جنگل کاري کنند و از جنگل هاي دست کاشت محافظت شود در حالي که بايد اولويت با جنگل هاي طبيعي باشد. نظام بودجه ريزي در جنگل بايد تغيير کند و بر مشارکت مردم به عنوان مالکان اصلي جنگل ها تاکيد شود.

مديرکل سابق جنگل هاي خارج از شمال سازمان جنگل ها گفت: بدون مردم هيچ طرحي نتيجه نمي دهد چرا که اگر امکانات حضور مردم در جنگل ارائه نشود آنها کار خود را مي کنند و قطع درختان نتيجه طبيعي حضور آنها است و اقدامي است که براي رفع مشکلاتشان به آن دست مي زنند.

يوسفي آذر اضافه کرد: روستايي که در جنگل و اطراف جنگل زندگي مي کند نيازهايش را بر مبناي محيط پيرامونش برآورده مي کند و برآوردهاي ما در سازمان جنگل ها نشان مي دهد 50 تا 70 نوع وابستگي به جنگل در هر روستايي وجود دارد و تا امکانات براي او فراهم نشود نمي تواند در سرماي زير 25 درجه به زندگي خود ادامه دهد ، بنابراين اقدام به قطع و سوزاندن درختان جنگلي مي کند.

در همين رابطه يک متخصص محيط زيست کشور معتقد است: هجوم مردم روستايي به استفاده از درختان جنگلي براي جايگزين سوخت و تامين نيازهاي زمستان بعد از هدفمندي يارانه ها قابل پيش بيني بود و کارشناسان حوزه منابع طبيعي  با توجه به بضاعت اقتصادي مردم جنگل نشين پيش بيني اين وضعيت را کرده بودند.

محمد درويش گفت: علاوه بر جنگلهاي طبيعي کشور در زاگرس، ارسباران، هيرکاني، جنگل هاي دست کاشت مناطق کويري که براي تثبيت شن و جلوگيري از بلند شدن خاک و کنترل شنزارهاي بياباني کاشته شده بودند مورد هجوم قرار گرفته و به شدت در معرض تخريب هستند.

وي تاکيد کرد: در سيرجان، کرمان و مناطق بياباني کشور درختاني که براي مقابله با بيابان کاشته شده اند مورد تخريب قرار گرفته اند اما به نظر مي رسد دولت براي مقابله با اين بحران ناخواسته مي تواند تهديد را به فرصت تبديل کند و  به سمت استحصال انرژي هاي نو برود.

درويش اظهار داشت: ساخت اجاقها و آبگرمکنهاي خورشيدي مي تواند کمک بزرگي به روستائيان بکند و آنها را از تخريب جنگلها باز دارد. با اين حال دولت موظف است تا پايان برنامه پنجم، 5 هزار مگابايت برق از طريق منابع انرژي پاک توليد کند که مي تواند از همين جا آغاز کند.

وي با اشاره به اينکه خود مسئول تدوين سند 20 ساله برنامه مديريت بيابان ايران 1404 بوده اظهار داشت: در اين سند تاکيد شده براي جلوگيري از روند بياباني شدن کشور به سمت استحصال انرژي هاي نو بايد رفت و براي تکميل طرح تحول اقتصادي و هدفمند سازي يارانه ها مي توان اين فرصت را براي همه ايجاد کرد.
 
همچنين هومان خاکپور متخصص منابع طبيعي در چهارمحال و بختياري گفت: افزايش قيمت نفت و کپسول گاز، به دليل بيکاري و نداشتن درآمد کافي براي تغيير وسايل توليد انرژي در منازل باعث روي آوردن اهالي روستاهاي جنگل نيشين به قطع درختان جنگلي به منظور تامين سوخت شده است.

وي اظهار داشت: زنان روستايي براي تأمين هيزم مورد نياز خود چندين کيلومتر راه صعب العبور را طي مي کنند و با تحمل اين کار سخت به نابودي جنگل کمک مي کنند و  از سر ناچاري مرتکب جرائم زيست محيطي ناخواسته مي شوند و از شرايط سخت زندگي شان گلايه دارند.
 
به گفته اين متخصص منابع طبيعي؛ روند شتابان جايگزيني سوخت هيزمي با سوخت هاي فسيلي و نبود تمهيدات و برنامه هاي  حمايتي لازم جهت کنترل و مهار اين روند ويرانگر که به وضوح در تمامي آبادي هاي پراکنده در رويشگاه هاي جنگلي زاگرس نيز قابل مشاهده است زنگ خطري جدي براي مسئولين و دستگاه هاي متولي صيانت و پاسداري از اين زيست بوم هاي جنگلي در حال تخريب بوده که عدم واکنش مناسب به آن مي تواند سبب وارد شدن خسارت هاي جبران ناپذيري به بلوط زارهاي غرب کشور شود.