توسعهروستاییازنگاهنمایندگانخراسانجنوبی
سهتن از نمایندگان استان خراسان جنوبی در مورد مشكلات و موانع توسعه روستایی در این استان سخن گفتند.
براساس گزارش سازمان ملل، طی دهههای اخیر جمعیت روستایی در کشورهای خاورمیانه با کاهش مواجه بوده است.
آمارها حاکی است که کشور ایران هم از این قاعده مستثنی نبوده و بر همین اساس، سهم جمعیت روستایی ایران طی دهههای گذشته با کاهش دائمی همراه بوده است به طوری که از 65 درصد در سال 1960 به 54 درصد در سال 1975، 48 درصد در سال 1980، و 38 درصد در سال 2000 کاهش یافته است. به نقل از سازمان ملل متحد، هماکنون 4/33 درصد از جمعیت ایران را روستایینشینان تشکیل میدهند که در سطح خاورمیانه پس از کشورهای یمن، مصر و سوریه چهارمین جمیعت بالای روستایی محسوب میشود. گفته میشود روند رو به کاهش جمعیت روستایی ایران طی سالهای آینده نیز ادامه داشته و تا سال 2015 با کاهشی قابل توجه به 26 درصد خواهد رسید که در سطح جهان جزء کمترین جمعیتهای روستایی قرار خواهد گرفت. استان خراسان جنوبی با ترکیب جمعیتی روستانشینی (بیش از 70 درصد روستانشین در مقابل کمتر از 30 درصد شهرنشین) هم از جمله استانهایی است که طی سالهای اخیر به دلائل مختلف با کاهش جمعیت روستایی مواجه بوده است. اگرچه عواملی همچون نبود امکانات در روستاها و خشکسالی متوالی به عنوان دلایل تأثیرگذار در مهاجرت از روستاها عنوان میشود اما به عقیده نمایندگان این استان در مجلس شورای اسلامی نبود اشتغال و مشکلات در تأمین معیشت مهمترین عامل تخلیه روستاهاست. موضوعی که حل آن نیازمند عزم جدی از سوی مسئولان است.
روزنامه آوا خراسان جنوبی برای آگاهی از وضعیت ترکیب جمعیتی در این استان و موقعیت روستاها نظر سه تن از نمایندگان این استان را جویا شده که در ادامه میخوانید:
قربانی: جمعیت روستاها در مقایسه با گذشته کاهش داشته است
شهرستان قائنات 270 روستای دارای سکنه، 200 روستا بالای 20 خانوار و 70 روستا زیر 20 خانوار را در خود جای داده است. موسی قربانی نماینده مردم این شهرستان در مجلس شورای اسلامی با بیان که جمعیت روستاها در مقایسه با سالهای گذشته کاهش داشته علت اصلی کاهش جمعیت را وضعیت اقتصادی و مشکلات در تأمین معیشت مردم در روستاها میداند و میگوید: با این که دولت در زمینه ایجاد و انتقال زیرساختهای مورد نیاز زندگی از جمله آب، برق، آسفالت معابر و... اقدامات مثبتی داشته اما از جهت اشتغالزایی اتفاق مؤثری در روستاها مشاهده نمیشود همین مسئله باعث خروج روستاییان از محیطهای روستایی شده است. قربانی علت دیگر تخلیه جمعیتی روستاها را بالا رفتن سطح تحصیلات میداند و معتقد است: با بالا رفتن سطح تحصیلات به جز تحصیلکردگان در رشته کشاورزی بقیه به دلیل نبود امکان اشتغال در رشته مربوطه ناگزیر به کوچ به سمت شهرها هستند و به همین دلیل جمعیت روستاها تشکیل شده از پیر زنان و پیر مردان کشاورز. او همچنین به نبود آب کافی برای کشاورزی اشاره میکند و میگوید: آب موجود کفاف نیاز کشاورزان موجود را نمیدهد بنابراین جمعیت اضافه شده در سالهای آینده قطعاً امکان ماندن در روستا را نداشته و به سوی شهرها سرازیر میشوند. نماینده مردم قائنات اگرچه معتقد است در زمینه آمادهسازی زیرساختهای زندگی خدمات خوبی ارائه شده است اما میگوید: بیشتر هزینهها به بخش خدماترسانی در روستاها منتقل شده است و بودجهای به بخش سرمایهگذاری برای ایجاد اشتغال در روستاها اختصاص نیافته است. قربانی بهکارگیری روشهای مؤثر در نگهداری آب موجود در روستاها و استفاده از روشهای نوین آبیاری به جای شیوههای سنتی را بهترین راهکار برای جلوگیری از مهاجرت روستاییان میداند و میگوید: انتقال صنایع تبدیلی به استان از جمله صنایع مرتبط با معدن، فعال کردن بازارچههای مرزی در رونق اقتصادی روستاها و جلوگیری از تخلیه آنها مؤثر خواهد بود.
صابری: ضرورت ارائه بستههای حمایتی از سوی دولت برای تقویت روستاها
محمدرضا صابری نماینده مردم سربیشه و نهبندان در مجلس شورای اسلامی اگرچه معتقد است جمعیت روستاها طی سالهای اخیر کاهش داشته اما این مقدار را در حد آمار ارائه شده از سوی سازمان ملل نمیداند. او با بیان این که وجود خشکسالیهای اخیر محرومیت مضاعفی را بر روستاییان تحمیل کرده است، میگوید: با این حال مهاجرت در روستاها به اندازهای که انتظار میرفته، نبوده است. صابری با بیان این که بیش از 70 درصد ترکیب جمعیت در دو شهرستان سربیشه و نهبندان روستایی است ارائه بستههای حمایتی از سوی دولت برای تقویت و ایجاد رفاه نسبی در روستاها را عاملی مؤثر در کاهش مهاجرت و حفظ تعادل در جمعیت روستایی میداند. او همچنین انتقال زیرساختها از جمله خطوط گاز به روستاها را فرصت مناسبی برای ترغیب سرمایهگذاران در روستاها میداند و میگوید: برای توسعه شرق کشور باتوجه به همجواری ایران و افعانستان باید با ارائه تسهیلات زمینه حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی را فراهم کرده و همچنین در زمینه ایجاد صنایع بزرگ از جمله فولاد و صنایع فرآوری سنگ معدن اقدامات جدی داشته باشیم.
ابراهیمی: احیای سنتهای گذشته راهکاری برای جلوگیری از تخلیه روستاها
بیرجند به عنوان مرکز استان با 600 هزار نفر جمعیت دارای ترکیب جمعیتی روستایی است. حسین ابراهیمی نماینده مردم بیرجند و درمیان در مجلس شورای اسلامی با بیان این که 60 درصد از جمعیت بیرجند در روستاها ساکن هستند این آمار را با وجود همه مهاجرتهایی که طی این سالها اتفاق افتاده، میداند و میگوید: مشکلات موجود در روستاها بسیار جدی است به طوری که خشکسالی در 12 سال پیایی، کشاورزی و دامداری منطقه را به عنوان اصلیترین راه اعاشه روستاییان مختل کرده است. همچنین نبود امکانات و تأمین آب شرب 300 روستا به وسیله تانکر به عنوان ابتداییترین نیاز آنها وضعیت نابسامانی را بر روستاها حاکم کرده است با این وجود شاهد سکونت بخش بالایی از جمعیت استان در روستاها هستیم.
ابراهیمی مهمترین عامل در پایین بودن رشد مهاجرت از روستاها با وجود مشکلات فراوان و نبود در آمد را دلبستگی و روابط خانوادگی مستحکم در روستاها عنوان میکند و میگوید: مهمترین اقدام برای ترغیب روستاییان برای اقامت در روستاها احیا سنتهای گذشته از جمله صنایع دستی و خانگی و جایگزینی کشاورزی مدرن به جای سنتی است. ابراهیمی ایجاد بازار فروش برای محصولاتی همچون فرش، گبه، گلیم، قالی و قالیچه را زمینهای برای ترغیب روستاییان و ایجاد تحول اقتصادی عظیم در منطقه میداند.
او همچنین به وضعیت دشوار معیشت روستاییان اشاره میکند و میگوید: به دلیل محدودیت در کشاورزی و دامداری کشت محصولات بیشتر به سوی تولیدات زرشک، زعفران، عناب و گیاهان دارویی سوق پیدا کرده است و روستاییان بیشتر از این طریق امرار معاش میکنند.
ابراهیمی بر محرومیت جوانان در روستاها تأکید کرده و میگوید: البته جوانان با پیگیری تحصیل سعی کردهاند به وضعیت مطلوبتری دست پیدا کنند این مسئله باعث شده شاهد زندگی جمع بین شهر و روستا باشیم یعنی جوانان در شهر بوده و والدین در روستاها ماندهاند و به این شکل است که خدمات شهرها به روستاها منتقل میشود. او بالا رفتن امکانات در شهر را عاملی در بهبود امکانات روستاها میداند.
