ابزاری برای دستیابی به عدالت بین نسلی

ثمرات و فواید ناشی از ایجاد صندوق‌های ذخیره درآمد منابع طبیعی در جهت دستیابی به ثبات مالی و عدالت بین نسلی در مركز پژوهش‌های مجلس بررسی شد.

به گزارش روابط عمومی مركز پژوهش‌ها، دفتر مطالعات اقتصادی این مركز با بیان این مطلب كه صندوق‌های درآمد ملی ضرورتاً تضمین كننده مدیریت محتاطانه درآمدهای حاصل از فروش منابع طبیعی نیستند، افزود: این موضوع به ویژه در مورد كشورهایی كه در آنها انگیزه‌های سیاسی در جهت سیاست‌های مالی با ثبات نیست، بیشتر نمود پیدا می‌كند. در چنین كشورهایی ممكن است كه بتوان یك صندوق درآمد ملی به وجود آورد كه هدف آن رسیدن به میزان بهینه درآمدها و هزینه‌های دولت باشد، اما مشكل اصلی این است كه چگونه می‌توان تضمین كرد كه دولت‌ها در چنین كشورهایی به این الگوهای بهینه اجتماعی پایبند خواهند بود.

علاوه بر آن، نباید تصور كرد كه صندوق درآمد ملی تضمینی برای مردم سالاری، شفافیت و یا پاسخگویی دولت‌هاست. میزان تأثیر صندوق بر سیاست‌های مالی دولت بستگی به این دارد كه چگونه بتوان انگیزه‌های سیاسی و اقتصادی گروه‌های ذینفع را در جهت افزایش شفافیت و پاسخگویی هدایت كرد. در مجموع، مدیریت محتاطانه در‌آمدهای منابع طبیعی و نظام‌های سیاسی از یكدیگر جدایی پذیر نیستند. اغلب درجه احتیاط در سیاست مالی، همبستگی بالایی با سطح مردم سالاری، شفافیت و پاسخگویی دارد.

همان طور كه صاحب‌نظران بیان كرده‌اند در بسیاری از كشورها منطق صندوق‌های درآمد ملی نباید این باشد كه به الگوهای بهینه اجتماعی هزینه‌های دولت و پس‌انداز بهینه برای نسل آتی دست پیدا كند، بلكه باید وسیله‌ای باشد برای ایجاد راه‌حلی نهادی كه انگیزه‌های سیاسی ـ اقتصادی دولت‌ها را به طور صحیحی هدایت كند. یك روش شناسی ساده برای تضمین این موضوع وجود دارد. به طور كلی قوانین مدیریت درآمد ملی در چنین كشورهایی باید حاصل یك فرآیند مشورت ملی و چند ذینفعی باشد كه به بازنگری الگوی فعلی هزینه‌ها كمك كند و در حد یكی از اصول قانون اساسی اهمیت پیدا كند. به طوری كه دولت‌ها به راحتی قادر به تغییر آن نباشند. این هدف از طریق ایجاد یك كمیته ناظر مستقل كه نمایندگان تمام گروه‌های ذینفع را دربر می‌گیرد امكانپذیر است كه بر فعالیت‌های صندوق نظارت می‌كند.

این گزارش در پایان می‌افزاید: به طور كلی، كشورهای وابسته به منابع طبیعی، تركیبی از ابزارها و استراتژی‌ها را برای تثبیت كوتاه مدت درآمدهای منابع طبیعی و توزیع عواید آن بین شهروندان انتخاب می‌كنند. بنابراین صندوق‌های درآمد ملی تنها باید در كشورهایی ایجاد شوند كه گمان می‌رود، دستیابی به اهداف آنها عملی است. بنابراین با طراحی مناسب و اجرای صحیح مبتنی بر اصول، صندوق‌های درآمد ملی می‌توانند به عنوان یكی از ابزارهای مدیریت در‌آمدهای منابع طبیعی در كشورها مورد توجه قرار گیرند.