مسكن تهران خارج از كنترل است
مسکن در یک کلام از مبانی توسعه کشور است و اگر بخواهیم صنعت و اشتغال یک کشور فعال شود ابتدا باید بخش مسکن آن را فعال کنیم که این موضوع یک قاعده طبیعی در اقتصاد است. چون تمام بخش های صنعتی به نوعی در خدمت صنعت ساختمان و مسکن هستند. چرا که در صورت رکود بخش مسکن و یا هرگونه رخدادی برای این بخش اولین ضربه را صنعت فولاد متحمل خواهد شد و پس از آن صنایعی چون لوله سازی و شیرآلات و سیمان و گچ متاثر از این رخداد خواهند شد . لذا به جرات می توان گفت که حجم وسیعی از اشتغال کشور تحت تاثیر بخش مسکن قرار دارد.
مسکن از نیازهای اساسی جامعه است و هر زمانی بخش مسکن با بحرانی مواجه باشد تغییر و افزایش قیمتها به سرعت تحت تاثیر این موضوع قرار خواهد گرفت. کشورهایی که در کوتاه مدت در بخش مسکن با مشکل مواجه شده اند ، در بلند مدت هم با مشکلات عدیده و جبران ناپذیری مواجه بوده اند چرا که تمام اجزای اقتصاد تحت تاثیر تحولات بخش مسکن قرار دارد.
کارخانجات سنگ و کارخانجات گچ و یا سیمان و تعداد بی شماری از کارخانجات صنعتی و صنایع مادر که تعداد آنها در حدود 200 مورد می باشد با بخش مسکن و ساختمان در ارتباط هستند بنابر این هر کشوری که به دنبال رونق و پویایی است باید در این صنعت سرمایه گذاری کند و به رونق آن توجهی خاص داشته باشد.
هر کشوری که کوچکترین توقفی در بخش مسکن داشته باشد نه تنها در بلند مدت بلکه در میان مدت و در بازه زمانی نه چندان دور با افزایش نجومی قیمت مسکن مواجه می شود که این خطری برای اقتصاد و امنیت هر کشوری محسوب می شود.
در ارتباط با بحث مسكن و ساير موضوعات مرتبط پاي صحبتهاي دكتر عباسعلي نورا نماينده مردم شهرستان زابل در مجلس شوراي اسلامي نشستيم كه ماحصل اين گفتگو را باهم ميخوانيم.
همانگونه که مستحضريد هرگونه اخلال در تولید مسکن نه تنها در کوتاه مدت بلکه در یک بازه زمانی طولانی ، اثرات نامطلوب خود را بر بازار مسکن می نهد، راهکارهای جلوگیری از اخلال در امر تولید مسکن را چه می دانید؟
باید روند ساخت و ساز مسکن به شکلی پایدار تثبیت گردد و اگر توسعه بخش مسکن از پایداری لازم برخوردار نباشد در آینده نه چندان دور با مشکل مواجه خواهیم شد و مردم دچار دردسر خواهند شد. اتفاقی که متاسفانه در کشور ما اتفاق افتاده است.
از طرف دیگر باید گفت صنعت مسکن صنعتی است که دولت به هیچ عنوان نباید در آن دخالت کند و ما مخالف دولتی شدن مسکن و دخالت دولت در بخش مسکن هستیم . اما بحث بر سر سرمایه گذاری مستقیم دولت است نه حمایتهای جانبی آن. دولت می تواند حمایتهای خود را در بخش مسکن ادامه دهد. حمایتهای دولت در تامین مسکن برای نیازمندان و مستضعفین و یا تامین مسکن برای جانبازان به عنوان حامی این اقشار هیچ اشکالی ندارد اما اینکه دولت در دستورالعمل های اجرایی دخالت کند، خالی از اشکال نیست، اینکه دولت با دخالت های خود باعث ایجاد رکود در بخش مسکن شود اشکال دارد. نباید کاری کرد که بازار مسکن از بین رود. دولت می تواند برای حمایت از اقشار مورد نظر خود زمین رایگان واگذار کند اما خود نباید وارد کارهای پیمانکاری و ساخت و ساز مسکن یا تهیه زمین مورد نیاز شهروندان شود.
همانگونه که مستحضر هستید پرونده مسکن مهر در کمیسیون اصل نود قانون اساسی مجلس شورای اسلامی مفتوح شده است. شما عملکرد «مسکن مهر» را چگونه ارزیابی می کنید؟
ایرادی که به مسکن مهر وارد است این موضوع است که به دلیل آنکه دولت می خواهد زمین رایگان در اختیار مردم قرار دهد معمولا مناطقی را در نظر می گیرد که مورد اقبال عموم مردم قرار نمی گیرد و کسانی از این طرح استقبال می کنند که راه دیگری ندارند و از روی ناگزیری آن را می پذیرند.
در شهرهای بزرگی مانند تهران و اصفهان مسکن مهر در چه مناطقی ساخته شده است؟ آیا ساخت مسکن در پرند می تواند مشکل مسکن تهران را حل کند از نظر ما برای طرح مسکن مهر مکان یابی درست و صحیحی انجام نگرفته است. برای اجرای این طرح به منظور پایین آوردن قیمت تمام شده مسکن نقاطی در نظر گرفته می شود که قیمت زمین در آن مناطق تا حد امکان پایین باشد در نتیجه با عدم استقبال مردم مواجه می شود . در بسیاری از مناطق کشور طرح مسکن مهر داوطلب ندارد و کسی خانه های ساخته شده را خریداری نمی کند چرا که مکان در خرید مسکن یکی از فاکتورهای موثر است.
دیگر اینکه تبلیغات گسترده این طرح باعث رکود در بخش مسکن می شود. البته این موضوع را قبول داریم که دامپینگ مسکن باعث رکود اقتصاد جهانی شده است. بحرانی که در اکثر کشورهای دنیا به وجود آمده است در اثر همین دامپینگ است.
همانند توقف در بخش مسکن، توسعه بی رویه ساخت و ساز نیز مشکل ساز خواهد بود و توازن و توسعه پایدار از ضروریات بخش مسکن است. باید بر اساس عرضه و تقاضا عمل شود تا در آینده با مشکل مواجه نباشیم.
همانگونه که اشاره نمودید عامل اخلال هایی که در بازار مسکن ایجاد شد بحران اقتصادی چند سال گذشته است. راه برون رفت از این بحران اقتصادی و بهبود اوضاع عرضه و تقاضا در بازار مسکن چیست؟
بحران اقتصادی جهان از بخش مسکن آغاز شد. دولتها باید تسهیلات مسکن را در اختیار تمام مردم قرار دهند و باید امکانات و تسهیلات لازم برای افرادی که به مسکن نیاز دارند فراهم باشد. نمی توان در بخش مسکن مردم را به خوب و بد تقسیم کرد. در ساخت مسکن نباید بین اقشار مردم تبعیض قائل شد و باید این امکان برای تمام افراد فراهم باشد و برای افراد خاص حمایتهای ویژه ای قائل شد. ما مسکن مهر را رد نمی کنیم و این طرح را به نوبه خود طرح خوبی می دانیم. اما آقای کلهر معاون رئیس جمهور حرف خوبی زد و گفت پیشنهادی به رئیس جمهور داده است که به جای پراکنده سازی مسکن چند شهرک مدرن ساخته شود.
اگر با این سرمایه گذاری انجام شده در کنار شهرها، شهرک های مدرن ساخته می شد بسیاری از مشکلات مرتفع می شد. دلیل آنکه این پیشنهاد پذیرفته نشده است، مشخص نیست اما من منتظر بودم که دولت پاسخ و دلیل آن را بگوید و برای من همچنان این سوال مطرح است که چرا این پیشنهاد رد شده است؟
ارزیابی شما از آینده این طرح چیست و تا چه اندازه این طرح می تواند مشکلات مسکن را حل کند؟
مسکن مهر چندین مشکل دارد: اول از همه در انتخاب پیمانکاران. از انجا که پیمانکاران در این طرح سرمایه ای از طرف خود نداشتند و به این امید بودند که دولت تامین اعتبار می کند و با تاخیر در تخصیص اعتبارات با مشکل مواجه شدند. دوم اینکه بانک ها در اعطای تسهیلات به پیمانکاران سخت گیری کردند و مدت زمان اجرای پروژه ها به طول انجامید. مشکل دیگر اینکه زمین هایی که برای اجرای این طرح انتخاب شد مناسب نبود و در برخی مناطق نظارت کافی بر خرید زمین از نظر قیمت انجام نشد و در مناطقی قیمت خریداری شده بسیار بیشتر از ارزش واقعی زمین بود و اگر این مبالغ را مستقیما در اختیار مردم قرار می دادند قیمت مسکن کمتر از قیمت تمام شده کنونی بود.
مشکلات مسکن مهر را در تهران چگونه ارزیابی می کنید؟
شرایط تهران متفاوت از سایر نقاط و خارج از کنترل است. مشکلاتی وجود دارد که باید آنها را حل کرد . مشکل حاشیه نشینی است که باید ابتدا آن را حل کرد، اگر حاشیه های شهر بهسازی می شد موفقیت بیشتری نسبت به طرح مسکن مهر به دست می آمد.
لذا اکنون این سوال مطرح شده است که در حال حاضر باید مشکل حاشیه نشینی و بافت های فرسوده را حل کرد و یا مشکلا ت مسکن مهر را؟
اما به نظر بنده اگر ساماندهی و بهسازی بافتهای فرسوده و حاشیه شهرها مورد توجه باشد نتیجه بهتری به دست خواهد آمد. ساماندهی حاشیه های شهر علاوه بر اینکه مردم را صاحب خانه مناسب می کرد باعث زیباسازی و مناسب تر شدن چهره شهر هم می شد.
در مورد مستضعفین نیز به جای آنکه در حاشیه شهرها خانه بسازند می توانستند در روستاهای خودشان خانه سازی کنند. می توانستند روستاهای مدرن در سطح کشور ایجاد کنند. چه اشکالی دارد روستا ها و شهرکهای نمونه داشته باشیم .در حالیکه برخی از شهرکهای ساخته شده بلا تکلیف هستند. به اعتقاد اکثر مردم دنیا بعد از شهرسازی، شهرک سازی می تواند از هجرت مردم جلوگیری کند. در دنیای امروز نمی توان به مردم گفت در روستاها زندگی کنند. اما در شهرکها می توان برای مردم تسهیلات لازم را فراهم کرد و آنگاه از مردم خواست که در آن مناطق ساکن شوند.
ولی اگر مردم چندین روستای کنار یکدیگر را در یک شهرک مدرن جمع کنیم و شرایط لازم را برای آنان فراهم کنیم هم هزینه های بالا سری و هم هزینه های اجرایی کاهش خواهد یافت و هم شرایط زیست مناسبی از نظر بهداشت، آموزش،و سایر امکانات برای مردم فراهم می شود. در برخی موارد افتخار می کنند که به روستاهای بالاي 20خانوار برق داده اند. چه هزینه ای برای انتقال برق به اینگونه مناطق صرف شده است؟کار بزرگی انجام شده است اما با ایجاد شهرک ها می توان با هزینه ای به مراتب پایین تر این مشکلات را حل کرد و هزینه ها را به حداقل کاهش داد.


