يك راي خردمندانه و يك پيشنهاد سازنده

همانطور كه انتظار مي‌رفت نمايندگان مجلس در يك راي‌گيري خردمندانه به كليات طرح انتخاب شهرداران توسط وزارت كشور راي منفي داد تا اين طرح كه نام واقعي‌تر آن «دولتي شدن شهرداران» بود براي هميشه به بايگاني برود.

 

مجلسيان در شرايطي به اين طرح راي منفي دادند كه از سوي مدافعان اين طرح تبليغات زيادي به عمل آمده بود كه انتخاب شهرداران توسط وزارت كشور مي‌تواند به هماهنگي بيشتر دولت و شهرداري‌ها منجر شود اما سست بودن بنيان استدلالي موافقان طرح، باعث شد تا در جلسه علني مجلس هم كليات اين طرح راي زيادي نياورد و به طرز معنا داري رد شود. ريشه راي منفي مجلس به طرح دولتي شدن شهرداران به عملكرد بهتر شهرداري‌ها از زمانيكه توسط شوراي شهر انتخاب مي‌شوند به نسبت دوران قبل بر مي‌گردد.

 

به اين معنا كه تجربه سه دوره شوراها در مجموع نشان داد كه سلب اختيار دولت در انتخاب شهرداران و سپردن اين وظيفه به شوراهاي شهر به كارآمدي بيشتر شهرداران منجر شد كه البته به تصديق همگان دوره اخير شهرداري تهران در زمره بهترين روزهاي اداره پايتخت قلمداد مي‌گردد.

 

شايد آثار و كاركرد مثبت جداسازي انتخاب شهرداران از سازوكارهاي دولتي و انتخاب غير مستقيم شهرداران از سوي مردم عواملي بود كه اكثريت مجلس را به اين راي قاطع رساند كه بازگرداندن روال انتخاب شهرداران به سازوكارهاي دولتي نه تنها نفعي به حال كشور ندارد كه تنبلي مديريتي را هم به دنبال دارد. معناي معكوس چنين ايده‌اي مي‌تواند اين باشد كه هر چه مردم در انتخاب مديران شهري از جمله شهرداران نقش بيشتر و البته مستقيم داشته باشند بر كارآمدي شهرداران و مجموعه مديران شهري افزوده خواهد شد.

 

بر همين اساس قانوني شدن انتخاب شهرداران با راي مستقيم مردم مي‌تواند به عنوان ايده‌اي براي كاراتر كردن مديريت شهري مد نظر قرار گيرد. گو اينكه به موازات تلاشهايي كه از سوي عده‌اي به عمل آمد تا شهرداران را دولتي كنند، برخي هم بر اين باور بودند نه تنها فاصله گرفتن از دولتي كردن انتخاب شهرداران الزام مديريتي براي كشور است بلكه انتخابي شدن شهرداران از سوي مردم ضرورتي باز هم گريز ناپذير براي اداره بهينه شهرهاست.

 

نگاهي به ممالك توسعه يافته نشان مي‌دهد كه در پاره‌اي جوامع، انتخاب شهرداران با راي مستقيم مردم از اهميتي بيشتر از ساير انتخابات برخوردار است. در چنين جوامعي البته از شهردار مفهومي ديگر در اذهان وجود دارد و وظايفي فراتر از آنچه كه شهرداران در ايران عهده دار هستند، بر عهده دارند.در كشورهاي پيشرفته شهرداران مسئول اصلي تصميم‌گيري و اداره شهر در تمام حوزه‌هاي اجتماعي، شهري و فرهنگي هستند. البته درفصل شوراهاي قانون اساسي نظام جمهوري اسلامي هم ظرفيت‌هاي بالقوه فراواني براي واگذاري مديريت كشور بخصوص در حوزه شهري به مردم وجود دارد كه بخشي از آن با فعال شدن شوراها اجرايي شده است و بخشهاي ديگر هم از جمله با انتخابي شدن شهرداران با راي مردم مي‌تواند اجرايي شود.

 

اكنون مجلس مي‌تواند به عنوان نهاد قانونگذار وارد عمل شود و گام بزرگ خود را در دور نگه داشتن شهرداران از دولتي شدن تكميل كند. به اين معنا كه طرح انتخابي شدن شوراها را در دستور كار خود قرار دهد تا شهرداران نيز در كنار اعضاي شوراهاي شهر با راي مستقيم مردم انتخاب شوند و سپس دو مقام و نهاد انتخابي در چارچوب قوانين فعلي به اداره امور شهر بپردازند. البته گسترش اختيارات و دايره عملكرد شوراها و شهرداران و در عوض واگذاري هر چه بيشتر امور تصدي‌گري از سوي دولت به شهرداران و شوراها مي‌تواند در تكميل طرح ياد شده نقش مهمي را ايفا كند. اكنون همگان منتظرند تا مجلس گام نهايي را در توسيع دايره انتخاب مردم و گسترش اختيارات شوراها و شهرداران بردارد.

منبع: روزنامه تهران امروز