وجود کانون‌های طبیعی طاعون در کشور

به گزارش تابناک؛ احسان مصطفوی رئیس انستیتو پاستور ایران با بیان اینکه در واکنش به مرگ کارمند مؤسسه ضدطاعون در روسیه اظهار کرد: بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این فرد ۲ روز پس از بستری شدن با علائم پنومونی شدید جان خود را از دست داده است.

وی توضیح داد: برخی رسانه‌ها علت بیماری را شکستن لوله آزمایش حاوی عامل طاعون در محل کار و قرار گرفتن حدود ۲۰۰ نفر در معرض تماس با وی عنوان کرده‌اند، اما مقام‌های روسیه تاکنون ابتلا و مرگ ناشی از طاعون را به طور رسمی تأیید نکرده و تشخیص «ذات‌الریه با علت نامعلوم» اعلام شده است.

این مسئول تأکید کرد: در چنین شرایطی باید منتظر اطلاعات تکمیلی از منابع و مراجع موثق بین‌المللی بود و تا پیش از انتشار نتایج معتبر آزمایشگاهی و بررسی‌های رسمی، از قطعی تلقی کردن روایت‌های مطرح‌شده پرهیز کرد.

آزمایشگاه‌زاد بودن طاعون ممکن، اما نادر است

مصطفوی با اشاره به اینکه بیماری طاعون در اغلب موارد به درمان آنتی‌بیوتیکی پاسخ می‌دهد، گفت: از این منظر، تهدید طاعون با برخی بیماری‌های نوپدید و بازپدیدی که درمان مشخصی ندارند، قابل مقایسه نیست، مگر آنکه با فرم‌های مقاوم به درمان آنتی‌بیوتیکی روبه‌رو شویم.

وی با بیان اینکه عامل بیماری طاعون باکتری «Yersinia pestis» است، توضیح داد: این باکتری در بسیاری از کانون‌های طبیعی بیماری در چرخه‌ای میان جوندگان و کک‌های آلوده باقی می‌ماند و انسان معمولا از طریق گزش کک آلوده یا در نوع ریوی از طریق تماس نزدیک با فرد مبتلا به این نوع بیماری آلوده می‌شود. تماس و ذبح جانوران اهلی آلوده نیز در شرایط خاص می‌تواند خطرساز باشد. آزمایشگاه‌زاد بودن عفونت نیز در اصل ممکن است، اما پدیده‌ای نادر است.

بیشترین موارد گزارش طاعون در ۲ کشور

رئیس انستیتو پاستور ایران با تأکید بر اینکه طاعون محدود به کشور‌های کم‌درآمد نیست، اظهار کرد: در ایالات متحده آمریکا معمولا هر سال موارد انسانی طاعون گزارش می‌شود و در میان کشور‌هایی که بیشترین موارد بیماری در آنها گزارش شده، ماداگاسکار و جمهوری دموکراتیک کنگو در آفریقا قرار دارند.

وی به طغیان طاعون در ماداگاسکار در سال ۲۰۱۷ اشاره کرد و افزود: این کشور یکی از کانون‌های بومی طاعون است و معمولا هر سال، به‌ویژه در مناطق روستایی ارتفاعات، مواردی از نوع خیارکی بیماری گزارش می‌شود. با این حال، طغیان سال ۲۰۱۷ از چند جهت غیرمعمول بود و موارد زیادی در مناطق شهری، از جمله پایتخت، شناسایی شد و سهم موارد ریوی نیز بالا بود.

به گفته این مسئول، در این طغیان حدود ۲۴۰۰ مورد مشکوک، محتمل یا تأییدشده و ۲۰۹ مرگ گزارش شد و با اجرای اقداماتی از جمله ردیابی و پیگیری تماس‌ها، تجویز آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه برای برخی افراد در معرض خطر، درمان بیماران، اطلاع‌رسانی عمومی و تقویت نظام پایش، بیماری مهار شد.

گزارش طاعون انسانی در برخی کشور‌های منطقه

مصطفوی با اشاره به گزارش موارد طاعون انسانی در برخی کشور‌های منطقه در ۲ دهه اخیر گفت: در گزارش‌های طاعون در کشور‌هایی مانند افغانستان، عربستان سعودی، اردن، یمن و الجزایر، در برخی موارد شتر یا بز به عنوان مخزن بیماری مطرح بوده و چرخه انتقال بیماری متفاوت از مسیر شناخته‌شده جوندگان و کک‌ها گزارش شده است.

مراکز پایش طاعون در کشور

رئیس انستیتو پاستور ایران اظهار کرد: آزمایشگاه مرجع کشوری طاعون در انستیتو پاستور ایران قرار دارد و این مؤسسه از سال ۱۳۲۵ در زمینه پایش و تشخیص این بیماری فعال است. همچنین پایگاه تحقیقاتی بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران در روستای اکنلو، شهرستان کبودرآهنگ استان همدان، از مراکز مهم مطالعات میدانی طاعون به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: تحقیقات مرتبط با طاعون همچنین در حوزه کاری بخش‌های اپیدمیولوژی و انگل‌شناسی، مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید و مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در زمینه بیماری‌های منتقله از ناقلین در انستیتو پاستور ایران قرار دارد.

مصطفوی با تأکید بر ضرورت استمرار پایش بیماری در کشور گفت: به دلیل وجود کانون‌های طبیعی بیماری در کشور، پایش مستمر بیماری به‌ویژه در مخازن احتمالی حیوانی و ناقلین، زمینه یک نظام مراقبت پیشگیرانه در انسان را فراهم می‌کند. در عین حال، در مناطق پرخطر باید آموزش گروه‌های بهداشتی و درمانی در ارتباط با علائم این بیماری و راه‌های پیشگیری و درمان صورت پذیرد.

وی در مطالعات ۱۵ سال اخیر این مؤسسه، گردش عامل بیماری در حیات‌وحش و سگ‌های نگهبان گله در بعضی از مناطق کشور گزارش و نتایج این مطالعات در قالب مقالات علمی منتشر شده است.

لزوم پایش میدانی و آزمایشگاهی همراه با اطلاع‌رسانی دقیق و پرهیز از گمانه‌زنی

رئیس انستیتو پاستور ایران با تأکید بر اهمیت حفظ ظرفیت‌های علمی و تشخیصی کشور گفت: پاسداری از این ظرفیت‌ها، استمرار پایش میدانی و آزمایشگاهی و انتشار شفاف نتایج، بخش مهمی از آمادگی کشور در برابر بیماری طاعون است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در ارتباط با بیماری‌هایی نظیر طاعون که حساسیت عمومی را برمی‌انگیزند، حفظ هوشیاری و آمادگی، همراه با اطلاع‌رسانی دقیق و پرهیز از گمانه‌زنی، در مواجهه با اخبار و گزارش‌های مرتبط با بیماری ضروری است.