واکسن‌های وارداتی آنفلوآنزا، «ردّ کیفیت شده»‌اند / نذر روغن ریخته چینی به امامزاده سیستم سلامت

به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی تابناک، ماجرای واکسن آنفلوآنزا در کشور حالا وارد مرحله‌ای شده که یک سؤال مهم‌تر از تعداد واکسن‌های واردشده و حتی قیمت آن مطرح است: واکسن‌هایی که قرار است به دست مردم برسد، دقیقاً چه واکسنی است و آیا از نظر مراجع تخصصی کشور تأیید شده است؟

موضوع وارد کردن ۷۰۰ هزار دوز واکسن آنفولانزا به کشور، وقتی به بحث فقدان استانداردهای لازم می‌رسد، همان معنی عدم ورود را دارد و بدتر از آن. این بحث از جایی جدی‌تر می‌شود که اظهارات دو مقام و کارشناس در روزهای اخیر در کنار یکدیگر قرار می‌گیرد.

آنچه عضو کمیته کشوری آنفلوآنزا گفت

دکتر مسعود مردانی، عضو کمیته کشوری آنفلوآنزا، هفته گذشته، در گفت‌وگویی با «تابناک» درباره واکسن چینی آنفلوآنزا گفته بود کیفیت این واکسن تأیید نشده و قرار نیست از آن استفاده شود. این اظهارنظر در شرایطی مطرح شد که موضوع واردات واکسن از چین از سوی مسئولان در حال پیگیری بود. دکتر مردانی در همان مصاحبه گفته بود که واکسنهای روسی اما تایید شده هستند.

حالا اما خبر دیگری منتشر شده که این پرسش را جدی‌تر می‌کند.

مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، اول مهرماه از ورود حدود ۷۰۰ هزار دوز واکسن آنفلوآنزا به چرخه توزیع خبر داد و گفت ۳۵۰ هزار دوز در اختیار معاونت‌های بهداشتی و ۳۵۰ هزار دوز دیگر در بازار توزیع می‌شود. اما بخش مهم اظهارات او جایی بود که درباره منشأ این واکسن‌ها توضیح داد: «در حال حاضر واکسنی که در حال توزیع است، عمدتاً از چین وارد شده». او در عین حال از ورود واکسن‌هایی از روسیه و اروپا در آینده خبر داد. 

لطفا شفاف‌سازی کنید

اینجاست که یک تناقض ظاهری شکل می‌گیرد؛ تناقضی که وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو باید هرچه سریع‌تر درباره آن توضیح دهند.

اگر اظهارات دکتر مردانی به معنای آن است که واکسن چینی مورد بررسی کمیته تخصصی قرار گرفته و از نظر کیفیت یا استانداردهای موردنظر تأیید نشده است، چگونه اکنون واکسن‌های عمدتاً چینی وارد چرخه رسمی توزیع شده‌اند؟ و اگر واکسن‌های چینی واردشده از نظر سازمان غذا و دارو مراحل قانونی و کنترل‌های کیفی را با موفقیت پشت سر گذاشته‌اند، دلیل تفاوت این موضع با اظهارات عضو کمیته کشوری آنفلوآنزا چیست؟ آیا احتمالا اتفاق جدیدی در حوزه ارتقای استاندارد واکسن های چینی در همین چند روز رخ داده،  یا استانداردهای سلامت از نگاه مسئولان تقلیل یافته است؟

این سؤال از جنس اختلاف‌نظر ساده میان دو کارشناس نیست. پای واکسنی در میان است که قرار است به‌ویژه در اختیار گروه‌های پرخطر قرار گیرد و بنابراین مردم حق دارند بدانند محصولی که خریداری یا دریافت می‌کنند، چه مشخصاتی دارد و چه مرجعی کیفیت آن را تأیید کرده است.

اهمیت یک هشدار

در همین روزها، حسین کرمانپور، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت، نیز در شبکه اجتماعی ایکس درباره بازار غیررسمی واکسن هشدار داده بود. او اعلام کرده بود که واکسن‌های خارج از شبکه رسمی از نظر اصالت و رعایت زنجیره سرد قابل اطمینان نیستند و نسبت به فعالیت سودجویان و قاچاقچیان هشدار داده بود. 

هشدار درباره قاچاق و سودجویی، کاملاً قابل فهم است؛ اما اتفاقاً همین هشدار ضرورت پاسخ به سؤال اصلی را بیشتر می‌کند. وقتی وزارت بهداشت از مردم می‌خواهد فقط به واکسن رسمی اعتماد کنند، باید همزمان با صراحت اعلام کند واکسن رسمی فعلی دقیقاً چه محصولی است، از کدام شرکت و کشور آمده و چه مرجعی آن را تأیید کرده است.

دوزهای بعدی در راهند؟!

نکته دیگر اینکه سازمان غذا و دارو از ورود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار دوز دیگر در هفته آینده و تأمین نیاز کشور تا ۱۵ مهر خبر داده است. بنابراین موضوع فقط یک محموله ۷۰۰ هزار دوزی نیست و اگر قرار است محموله‌های بعدی نیز وارد شوند، پاسخ به ابهام موجود اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. 

اکنون توپ در زمین وزارت بهداشت است؛ نه برای تکذیب یک پزشک و نه برای دفاع کلی از واردات، بلکه برای ارائه یک پاسخ روشن و مستند.

آیا واکسن چینی واردشده، همان واکسنی است که پیش‌تر درباره تأییدنشدن کیفیت آن در کمیته کشوری آنفلوآنزا صحبت شده بود یا محصولی متفاوت با مجوزها و استانداردهای مشخص است؟

این سؤال باید پیش از آنکه موج تقاضای واکسن در میان مردم شدت بگیرد، پاسخ داده شود. مردم از یک سو نباید قربانی بازار قاچاق و سودجویی شوند و از سوی دیگر نباید درباره واکسنی که از مسیر رسمی نظام سلامت عرضه می‌شود، با چنین ابهام مهمی مواجه باشند.  وقتی سلامت مردم در میان است، «تأیید شده» یا «تأیید نشده» نمی‌تواند در حد یک اختلاف روایت باقی بماند؛ مرجع تأیید، نتیجه بررسی و مشخصات واکسن باید شفاف و رسمی اعلام شود.

شرایط خاص کشور و تاثیرات جنگ و تحریم موضوعی قابل درک است، اما عدم شفافیت و گرفتار شدن در چرخه تناقض‌گویی، نهایتا منجر به همان حوادث ناگواری می‌شود که برآیند جنگهاست؛ یعنی از دست رفتن جان مردم. لذا انتظار جدی از وزارت بهداشت در دولت دکتر پزشکیان، حرکت مبتنی بر شفافیت است و توجه به بازتابها و نتایج حرف ها و عملکردها.