سرتان سلامت؛ ۸ سال پیش نیز خبر درمان رایگان سرطان را شنیدیم
به گزارش خبرنگار سرویس اجتماعی تابناک، معاون وزیر بهداشت از اجرای برنامه جامع سرطان از مهرماه خبر داده است؛ اما مرور آرشیو اخبار نشان میدهد «رایگان شدن درمان سرطان» دستکم از سال ۱۳۹۷ نیز به عنوان یک سیاست درمانی اعلام شده بود. پرسش اینجاست که برنامه جدید دقیقاً چه تفاوتی با وعدههای قبلی دارد؟
خبر اعلام معاون درمان وزارت بهداشت درباره آغاز «برنامه جامع سرطان» از مهرماه ۱۴۰۵، برای بیماران مبتلا به سرطان و خانوادههای آنان خبر مهمی است؛ بهویژه آنکه قرار است اطلاعات بیمار، پزشک، بیمه و حتی خیران در یک سامانه ثبت و شناسنامهدار شود و هدف نهایی نیز، به گفته مسئولان، جلوگیری از محرومیت بیماران از درمان باکیفیت به دلیل مشکلات مالی باشد.
این که دولت جدید با حضور چهرههای متعدد از جامعه پزشکی، اراده جدیتری برای اجرای چنین کاری دارد، مایه امیدواری است. اما در عین حال و در کنار امیدها، نگرانیهایی نیز مبتنی بر تاریخچه ماجرا وجود دارد.
پرسشهای بیماران و خانوادهها
اما در کنار اهمیت این وعده، یک سؤال اساسی وجود دارد: آیا قرار است از مهرماه حق جدیدی برای بیماران سرطانی ایجاد شود یا قرار است وعدهها و حمایتهایی که سالهاست درباره آنها سخن گفته میشود، این بار در قالب یک سازوکار اجرایی منسجمتر عملیاتی شود؟
معاون درمان وزارت بهداشت در مراسم افتتاح مرکز PET Scan و پزشکی هستهای کرمان گفته است که دولت و مجلس پیش از این مصوباتی برای رایگان شدن درمان سرطان داشتهاند، اما این مصوبات در عمل به شکل کامل اجرا نشدهاند. بر اساس اظهارات وی، قرار است از مهرماه بیماران در سامانهای ثبت شوند تا مسیر دریافت خدمات و حمایتهای مالی آنان قابل شناسایی و پیگیری باشد.
این بخش از اظهارات معاون وزیر شاید مهمتر از خود عبارت «درمان رایگان» باشد؛ چرا که نشان میدهد مسئله اصلی، صرفاً تصویب یک سیاست جدید نیست، بلکه فاصله میان قانون، بیمه و هزینه واقعی پرداختشده توسط بیمار است.
وعدهای که قبلاً هم مطرح شده بود
مرور آرشیو خبرها نشان میدهد مسئله رایگان بودن درمان سرطان موضوع تازهای نیست. در سال ۱۳۹۷، قاسم جانبابایی، معاون درمان وقت وزارت بهداشت، در حاشیه بازدید از مؤسسه محک اعلام کرده بود که خدمات شیمیدرمانی، رادیوتراپی و جراحی بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستانهای دولتی رایگان است.
در همان زمان، معاون درمان وزارت بهداشت این سیاست را در چارچوب اقدامات طرح تحول سلامت در حوزه بیماران صعبالعلاج عنوان کرده بود.
بنابراین، هشت سال پس از آن اظهارات، وقتی بار دیگر از «درمان رایگان سرطان» سخن گفته میشود، طبیعی است که افکار عمومی و بهخصوص بیماران این پرسش را مطرح کنند که چه چیزی قرار است این بار متفاوت باشد؟
پاسخ احتمالی را باید در ساختار برنامه جدید جستوجو کرد؛ یعنی ایجاد سامانهای که قرار است بیمار، پزشک، بیمه و خیر را در یک زنجیره قرار دهد. و البته اذعان خود آقای معاون به این نکته ککه این موضوع پیش از این نیز مطرح شده اما مرحله اجرای ان، کامل نبوده است، نشان میدهد که احتمالا این بار با جدیت بیشتری نسبت به دولتهای ادوار پیشین، به این موضوع ورود کرده است.
مشکل فقط «رایگان بودن» نیست
یکی از پیچیدگیهای درمان سرطان این است که هزینههای بیمار صرفاً به بستری یا جراحی محدود نمیشود. دارو، تصویربرداری، آزمایشهای تشخیصی، رادیوتراپی، مراقبتهای حمایتی و رفتوآمد و اقامت بیمار و همراه نیز میتواند هزینه قابل توجهی ایجاد کند.
از سوی دیگر، بر اساس برخی از اظهارنظرها، «تحت پوشش بیمه بودن» الزاماً به معنای «صفر بودن پرداخت از جیب» نیست.
در سالهای اخیر با ایجاد صندوق بیماریهای خاص و صعبالعلاج، حمایت از بیماران مبتلا به سرطان افزایش یافته و خدمات و داروهای متعددی در چارچوب این صندوق تحت پوشش قرار گرفتهاند. با این حال، میزان حمایت به نوع خدمت، نوع بیمه، محل ارائه خدمت و مقررات مربوط به آن وابسته است.
به همین دلیل، اگر قرار است از مهرماه عبارت «درمان رایگان سرطان» معنای متفاوتی پیدا کند، مهمترین موضوع انتشار جزئیات اجرایی آن است.
بیمار باید بداند کدام خدمات صددرصد رایگان هستند، سهم بیمه چقدر است، تکلیف داروهای گرانقیمت چیست، خدمات مراکز خصوصی چگونه محاسبه میشود و آیا بیمار برای استفاده از پوشش کامل ناچار به مراجعه به مراکز مشخصی خواهد بود یا خیر.
بدون پاسخ روشن به این پرسشها، «درمان رایگان» همچنان میتواند برای بیمار معنایی متفاوت از آنچه سیاستگذار در نظر دارد داشته باشد.
سامانهای که قرار است حلقههای درمان را به هم متصل کند
آنچه برنامه جدید را از وعدههای قبلی متمایز میکند، دستکم بر اساس توضیحات ارائهشده، تلاش برای ایجاد یک سامانه یکپارچه است.
اگر این سامانه به شکل کامل اجرا شود، میتواند مشخص کند بیمار چه نوع بیماری دارد، تحت پوشش کدام بیمه است، چه خدماتی دریافت کرده، چه هزینهای برای درمان او پرداخت شده و چه میزان از هزینه بر عهده بیمه، دولت یا خیران قرار گرفته است.
در چنین ساختاری، خیران نیز میتوانند نقش هدفمندتری داشته باشند و کمکهای آنان به جای آنکه صرفاً در قالب پرداختهای موردی انجام شود، در مسیر مشخص درمان بیماران قرار گیرد.
البته یک نکته مهم نباید فراموش شود: کمک خیران میتواند مکمل نظام بیمه و بودجه عمومی باشد، نه جایگزین آن. اگر درمان سرطان قرار است به توان مالی خانواده وابسته نباشد، مسئولیت اصلی تأمین منابع پایدار همچنان بر عهده دولت و نظام بیمه درمانی است.
آزمون واقعی؛ از مهرماه
آزمون واقعی برنامه از جایی آغاز میشود که بیمار وارد فرآیند درمان شود. آن زمان میتوان پرسید: آیا پرداخت از جیب بیمار کاهش یافته است؟ چند خدمت واقعاً بدون پرداخت ارائه شده؟ چه تعداد بیمار در سامانه ثبت شدهاند؟ چه داروهایی تحت پوشش قرار گرفتهاند؟ تکلیف مراکز خصوصی چیست؟ و مهمتر از همه، آیا بیماری به دلیل ناتوانی مالی از دریافت درمان مورد نیاز خود بازمیماند یا خیر؟
مرور سابقه نشان میدهد که اصل حمایت از درمان رایگان یا کمهزینه سرطان پیش از این نیز بارها اعلام شده است. از همین رو، برنامه مهرماه باید با جدیت بیشتری پیگیری شود و شهروندان به طور ملموس اثرات آن را ببینند.
اگر دولت متعلق به پزشکان در این کار جدی باشد، می توان آغازی نو در مسیر درمان رایگان سرطان قلمداد کرد. امید میرود که با جدیت دولت و وزارت بهداشت، اتفاقی مهم در این حوزه رخ دهد و بخشی از آلام فرد سرطانی و خانواده وی کاهش یابد.
آنچه اهمیت دارد، تبدیل حمایتهای پراکنده به یک نظام قابل ردیابی و قابل سنجش است. اگر برنامه جدید بتواند فاصله میان مصوبه و اجرای واقعی را کاهش دهد و بیمار را از مرحله تشخیص تا درمان در یک مسیر مشخص تحت حمایت قرار دهد، میتوان گفت وعده مهرماه تفاوتی جدی با وعدههای سالهای گذشته ایجاد کرده است. اما اگر بیمار همچنان برای بخشی از داروها، تصویربرداریها، خدمات تشخیصی یا درمانی با هزینههای سنگین مواجه باشد، «درمان رایگان سرطان» همچنان بیش از آنکه یک واقعیت کامل باشد، یک هدف سیاستی باقی خواهد ماند.
درمان رایگان پیش کش بخاطر تغییر پزشک ناظر بر داروهای مخدر ، سهمیه یک استان بخاطر نظر شخصی این پزشک کم و قطع شد .
( بنظرتان در استان خراسان شمالی چند تا بیمار وابسته به اپیوم تحت درمان بودند !!؟)
( سهمیه قطع و اعلام شد همه دوباره هزینه پرداخت ، تشکیل پروند و کمسیون شرکت کنند !)
به شخصه جدیدا رفته بودم و پروندم تمدید شده بود ، بنظرتون یک بیمار تا کجا توان پیگیری درمان و مشکلات مربوط به آن را دارد ، هزینه قابل جبران است اما توانایی فرد بیمار و افرادی که از اون نگهداری میکنند محدود و غیر قابل جبران است .( افزایش ترافیک , مصرف سوخت ، اتلاف وقت افراد و ... )
پزشک مورد بحث میتوانست زمان بیشتری برای بررسی پرونده ها صرف کند اما ترجیح داده که این زمان و زحمت را به گردن بیماران بی اندازد !
