قدرت روایت، روایت قدرت
در دنیای امروز، قدرت کشورها تنها با تعداد موشکها یا وسعت اقتصاد سنجیده نمیشود؛ بخش مهمی از قدرت، در توانایی ساختن «روایت» نهفته است.
افکار عمومی جهان بیش از آنکه واقعیتها را ببیند، روایتها را میبیند و باور میکند. از همین رو رسانه به یکی از مهمترین میدانهای تقابل میان کشورها تبدیل شده است. غرب، بهویژه آمریکا، طی دهههای گذشته با تکیه بر هالیوود، شبکههای خبری بینالمللی، پلتفرمهای دیجیتال و صنایع فرهنگی، تصویری از خود ساخته که در آن غرب نماد رفاه، آزادی و پیشرفت و دیگر کشورها، بهویژه کشورهای مستقل، در جایگاه عقبمانده یا بحرانزده قرار گرفتهاند. این تصویر، سالها بر ذهن میلیونها نفر در سراسر جهان سایه انداخته و حتی گاهی نگاه مردم کشورهای دیگر را نسبت به خودشان نیز تحت تأثیر قرار داده است.
اما رخدادهای سالهای اخیر نشان داد که این تصویر، تمام حقیقت نیست. بحران انرژی، افزایش کمسابقه قیمت سوخت، تورم، مشکلات معیشتی، فشار بر زیرساختها و حتی نگرانی درباره تأمین انرژی در بسیاری از کشورهای اروپایی، نشان داد که غرب در برابر بحرانها آسیبپذیر است.
در مقابل، ایران با وجود دههها تحریم و فشارهای اقتصادی، توانسته شبکه گسترده آب، برق، گاز، ارتباطات و بسیاری از خدمات عمومی را پایدار نگه دارد و در حوزههای علمی، فناوری و دفاعی نیز مسیر پیشرفت خود را ادامه دهد. البته این به معنای نادیده گرفتن مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم نیست؛ چالشی که همچنان نیازمند تصمیمهای بزرگ، اصلاحات جدی و تلاش مستمر مسئولان است.
آنچه امروز اهمیت دارد، روایت صادقانه این واقعیتهاست. اگر ما دستاوردها و ظرفیتهای خود را مستند، حرفهای و قابل باور روایت نکنیم، دیگران تصویری خواهند ساخت که الزاماً با حقیقت منطبق نیست. از سوی دیگر، بیان واقعیتهای زندگی در کشورهای غربی نیز باید بدون اغراق، بزرگنمایی یا شعارزدگی انجام شود. روایت زمانی اثرگذار است که مخاطب آن را صادقانه و مبتنی بر واقعیت بداند.
رسانههای ایرانی امروز بیش از هر زمان دیگری مسئولیت دارند تا با تولید محتوای دقیق، مستند و اقناعکننده، فاصله میان واقعیت و تصویر ذهنی مخاطبان را کاهش دهند. استفاده از تجربه ایرانیان مقیم خارج، گزارشهای میدانی، آمارهای معتبر و روایتهای انسانی، میتواند تصویری واقعیتر از جهان امروز ارائه کند؛ جهانی که نه بهشت مطلق است و نه جهنم مطلق.
در کنار همه اینها، مهمترین سرمایه ایران، مردم هستند. تجربههای گوناگون نشان داده که هر زمان همبستگی ملی تقویت شده، کشور از دشوارترین بحرانها عبور کرده است. این سرمایه اجتماعی اگر با امید، اعتماد و اطلاعرسانی مسئولانه همراه شود، میتواند بزرگترین پشتوانه پیشرفت ایران باشد.
جنگ روایتها، جنگ حقیقت با دروغ نیست؛ بلکه رقابت روایتها برای جلب اعتماد افکار عمومی است. کشوری در این میدان موفق خواهد بود که با صداقت، منطق، شفافیت و حرفهایگری سخن بگوید. آینده رسانه متعلق به کسانی است که واقعیت را بهتر، دقیقتر و باورپذیرتر روایت کنند؛ این همان مسئولیتی است که امروز بیش از هر زمان دیگری بر دوش خبرنگاران و فعالان رسانهای ایران قرار دارد.
