پاسداشتفرهنگمحلیموجبانسجامملیمیشود
فرهنگ هر قوم بخش جداییناپذیر هویت جمعی آنان است.
فرهنگهای بومی بخشی از داشتههای فرهنگ ملی ماست بنابراین حفاظت از این فرهنگها و تلاش برای تعالی و ترقی آنها در کنار ایجاد بستر لازم برای ایجاد گفتوگوی فرهنگی و بین فرهنگی و نقد منصفانه آداب و رسوم فرهنگ محلی زمینه قوام و ثبات همبستگی قومی و ملی را فراهم میسازد. در این خصوص پولادی گفت و گویی با هفته نامه طنین داشته است که در زیر می خوانیم:
جایگاه، نقش و کارکرد فرهنگهای بومی در فرهنگ ملی را چگونه ارزیابی میكنید؟
کشور ما از نظر فرهنگی رنگینکمان زیبایی از قومیتها و فرهنگهای بومی است باید توجه داشت که فرهنگ بخشی از هویت جمعی هر قوم است و چارهای نیست جز اینکه برای همه فرهنگهای قومی و محلی ارزش و اعتبار قائل شویم زیرا اگر یک فرهنگ قومی و محلی به هر دلیل با محدودیت یا خدای ناکرده تحقیر و توهین همراه شود بحران هویت گریبانگیر جامعه شده که نتایج این بلاتکلیفی هویتی به هیچ وجه قابل پیشبینی نیست زیرا همانطور که گفته شد فرهنگ بومی بخشی از شناسنامه جمعی قومیتهاست.
نکته دیگر در این خصوص این است که اساساً فرهنگهای محلی بخشی از دارایی فرهنگ ملی ماست و اتفاقا یکی از دلایل غنای فرهنگ ملی ما تعامل قومیتهای مختلف یا فرهنگهای گوناگون است.
سؤال اینجاست که تا کجا میتوان به فرهنگهای محلی پر و بال داد به عبارت دیگر آیا توجه زیاد به فرهنگهای بومی باعث انشقاق قومی در سطح کشور نمیشود؟
اتفاقا در حوزه فرهنگی برخی اشتباهات از چنین دیدگاه نادرستی نشأت میگیرند فرهنگهای قومی هیچ درگیری خاصی با هم ندارند در واقع عمده مشکلاتی که در قومیتهای مختلف بروز میکنند ناشی از نوعی انکار فرهنگ بومی است نه تقویت و بها دادن به فرهنگ بومی.
به عنوان مثال هرچه تلاشها برای استفاده بیشتر از زبانهای بومی و تولیدات فرهنگی قومی در سالهای پس از انقلاب افزایش یافته به همان نسبت همبستگی ملی نیز تقویت شده است. مردم یک قوم زمانی به حضور در عرصه ملی دلگرمتر میشوند که بدانند به عنوان یک قومیت و یک فرهنگ محلی پذیرفته شده و به رسمیت شناخته شدهاند. این نکته حتی در اصل 15 قانون اساسی به صراحت مورد تأکید و تأیید قرار گرفته و خوشبختانه شورای عالی انقلاب فرهنگی اخیراً زمینه آموزش زبانهای محلی را در مراکز آموزش عالی فراهم كرده است. بنابراین درخصوص استفاده از ظرفیتهای فرهنگی قومی و محلی اساساً محدودیت خاصی وجود ندارد و تجربه نشان داده که بها دادن به فرهنگ محلی و قومی زمینه همبستگی و امید و نشاط ملی را افزایش داده است و برعکس محدودسازی فرهنگی زمینه بروز ناهنجاریهای اجتماعی و سیاسی و حتی امنیتی را فراهم ساخته است.
استان ایلام از نظر پدیدههای فرهنگی به گونهای منحصر به فرد است زیرا آداب و رسوم و تولیدات فرهنگی خاصی دارد که تقریبا خاص این منطقه است که به عنوان مثال میتوانیم به آدابی همچون چمری یا نواهای محلی همچون هوره و مور اشاره کنیم. این ویژگی چه پیامدهایی برای استان دارد؟
اینگونه پدیدهها چندان هم خاص استان ایلام نیستند و هرکدام در یک یا چند استان همجوار نیز کم و بیش وجود دارند. در واقع اینها بخشی از فرهنگ کردی یا لری یا لکی است که خوشبختانه در استان ایلام این قومیتها وجود دارند و این استان کوچک از زیباییهای فرهنگی این قومیتها بهرهمند است. شاید بتوان گفت از نظر تنوع قومیتی استان ایلام منحصر به فرد باشد زیرا هم کرد هم لر هم لک و هم عرب در این استان وجود دارد و فرهنگ این چهار قومیت در سطح استان وجود دارد. البته آداب و آیینهایی همچون چمری تقریباً خاص استان ایلام است. خلاصه اینکه فرهنگ محلی استان دارای ارزش و اعتبار افتخارآمیزی است و همانطور که گفتیم حمایت از رشد و ترقی فرهنگ بومی اساساً یک اصل پذیرفته شده فرهنگی است.
دستگاههای متولی فرهنگ در این زمینه چگونه عمل میکنند و رسالت آنها چیست؟
در مجموع تلاشهای زیادی برای حفاظت و حراست از فرهنگ بومی و رشد و ترقی آن انجام شده و میشود اما هنوز این تلاشها با وضعیت ایدهآل فاصله دارد و تلاش متولیان فرهنگی میبایست به این سمت حرکت کند که مردم و نخبگان محلی را به ورود به عرصه تولید محصولات فرهنگی ترغیب نماید به عبارت دیگر متولیان فرهنگی میبایست از ظرفیت بالقوه نخبگان فرهنگی برای رشد و ترقی فرهنگ محلی استفاده کنند. یکی از ضعفهای برنامههای فرهنگی که در سالهای اخیر تولید شده و متأسفانه گاه به یک رویه ثابت در نقد فرهنگ بومی تبدیل میشود این است که گاه ضعفها یا اشکالات فرهنگ محلی با شدت و غلظت غیرمعمول نشان داده میشود بدون آنکه نکاث مثبت فرهنگ قومی و محلی نشان داده شود در واقع یک نقد فرهنگی زمانی میتواند تأثیر سازنده داشته باشد که در انعکاس ضعفها و قوتها نگاه منصفانه داشته باشد.
