زبالههایی که هوا را میسوزانند
مسئله آلودگیهای زیست محیطی تهران به عنوان مهمترین کانون و مرکز جمعیتی، سیاسی و اقتصادی کشور، جدی و نگرانکننده است.
به گزارش ایران، فقط تردد خودروها و سایر وسایل نقلیه نیست که شهر را آلوده میکنند بلکه مشکلاتی چون دفع فاضلاب، مواد زائد جامد، آلودگی منابع آب، کمبود سرانه فضای سبز و بسیاری موارد دیگر بر آلودگی هوای شهر میافزاید.
بروز پدیده وارونگی هوا در هفتههای اخیر به همراه وجود ذرات معلق در هوا از جمله گاز مونوکسیدکربن و سایر ذرات سمی و خطرناک، در محیط شهری سبب شده که مدیران ذیربط با نگرانی و توجهی جدی برای بهبود شرایط زیست محیطی تهران، تصمیم بگیرند تا شهروندان را از عوارض و تبعات ناگوار آن که گاهی محسوس و گاهی نامحسوس است آگاه کنند.
محمود رستمی کارشناس شهری میگوید: فقط ایجاد محدودیت در تردد خودروها نمیتواند در رفع آلودگی هوا کمک کند بلکه باید عوامل دیگری که در آلودگی هوا نقش دارند را بررسی کنیم و با یک دید کلی بتوانیم تصمیم درست و منطقی برای آلودگی شهرمان اتخاذ کنیم.
وی میافزاید: دود حاصل از اگزوز خودروها و وسایل نقلیه فقط بخشی از آلودگی هوا را به خود اختصاص دادند در حالی که دود ناشی از سوزاندن زبالهها و یا پسماندهای شهر میتواند هوای شهر را آلوده کند اما چون این امر در محیطهایی انجام میشود که همچون تردد خودروها در جلوی دیدمان نیست کمتر به آن توجه میشوند.
پسماندهای شهر
معضل دفع پسماندهای شهر تهران همواره به عنوان یک بحران زیست محیطی در پایتخت مطرح بوده و متأسفانه تاکنون توجه کافی به بهبود کیفی آن معطوف نشده است. براساس آمارهای موجود سرانه تولید متوسط زباله هر شهروند تهرانی حدود یککیلوگرم در روز است که ترکیب آن بستگی به آداب و رسوم، میزان درآمد افراد و فصول سال متفاوت است.
نتایج بررسیها نشان میدهد که 70درصد زبالهها در تهران از پسماندهای موادغذایی و مواد آلی و فسادپذیر (زباله تر) مانند پوست میوه، سبزیجات، پسماندهای فضای سبز و مواد مشابه تشکیل شده است.
مراکز بازیافت پسماندها امروزه با بهرهگیری از تکنولوژیهای روز به گونهای ساخته و پرداخته میشود که با اهداف اقتصادی و زیست محیطی، دفع پسماندها و بازیافت آنها به روشهای صحیح و اصولی انجام پذیرد اما آیا در تهران بدینگونه است!؟
بررسیها نشان میدهد که مراکز بازیافت پسماندها در تهران عبارت است از:
1-کمپوست که در صالحآباد و کهریزک با ظرفیتهای 500 و هزار تن در روز فعال است.
2- بازیافت نخالههای ساختمانی به میزان 2هزار و 100 تن در روز در آبعلی صورت میگیرد.
3- بازیافت ضایعات خشک در مجتمع صالحآباد (جنوب شرقی تهران) و در کهریزک فعال است.
داوود براتی معاون حفاظت و پیشگیری سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی تهران به «ایران» میگوید: در حال حاضر زبالههای تهران به میزان 7هزار و 500 تن در روز در مرکز کهریزک با روشهای سنتی دفن میشود که به دلیل استفاده نکردن از روشها و تکنولوژیهای روز آلودگیهای زیست محیطی فراوانی بر جای میگذارد که از جمله میتوان به پیدایش دریاچه شیرابه 12هکتاری، انباشت گاز متان و احتمال انفجار آن و بروز آتشسوزیهای خودبهخود در آن و تولید گازها و ذرات مضر و تشدیدکننده در آلودگی هوای اشاره کرد.
وی میافزاید: براساس آمار سالانه سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی تهران، حریقهای مربوط به سوزاندن ضایعات در معابر و مراکز نگهداری ضایعات به صورت عمدی در حد بالایی بوده به گونهای که در سال 1386 تا 1388،30درصد از آتشسوزیها را شامل شده است.
چرا که مدیران، پیمانکاران و مالکان، با هدف کاهش هزینهها، ضایعات را عمداً آتش میزنند و دود و ذرات ناشی از آن که عمدتاً دارای عوارض و تبعات بهداشتی و زیست محیطی است در هوای محیط انتشار مییابد. بویژه در فصل سرما، با کاهش درجه حرارت هوا و بروز پدیده وارونگی هوا، این ناهنجاریها، موجب تشدید آلودگی هوا میشود که سازمان آتشنشانی تهران باید با صرف هزینه قابل توجه اقدام به خاموش کردن این حریقها کند و چه بسا همزمان در حریقهای دیگر، موجب تأخیر و یا تأثیر منفی در اهداف کنترل و مهار آنها شود.
به گفته براتی سازمان آتشنشانی تهران تاکنون بارها و بارها از مراجع و مراکز مسئول به منظور پیشگیری از سوزاندن ضایعات به صورت عمدی دعوت کرده است اما نتایج آماری بیانگر آن است که این معضل همچنان باقی است.
در ماههای اخیر این سازمان با توجه به تشدید آلودگی هوای تهران، طی نامهای از مراکز و نهادهای مسئول خواسته است تا ضمن انجام کنترلهای لازم و برخورد جدی با عوامل مؤثر در بروز حریق عمدی در محل نگهداری ضایعات، به منظور کاهش آلودگی هوا همکاری لازم را داشته باشند.
وی تصریح میکند: اگر در محل نگهداری و دپو کردن ضایعات، از دستگاهها و روشهای اصولی بهرهگیری نشود و اقدامات به صورت سنتی باشد، فعل و انفعالات شیمیایی موجب تولید حرارت و گازهای قابل اشتعال از قبیل متان میشود که بروز حریق خود به خود را دربردارد.
وی معتقد است که بحث آلودگی هوا و مشکلات زیست محیطی شهر تهران را نباید تک بعدی و یا سطحی نگریست بلکه باید نگاهی جامع و همهسونگر به زوایای پنهان و آشکار آن داشت و تمامی فاکتورهایی که موجب تولید گازها، بخارات، ذرات و یا تأثیر منفی در آلودگی هوا، خاک، آب و به طور کلی مشکلات زیست محیطی میشود را به درستی حل و فصل کرد اما این مهم تاکنون مغفول واقع شده است.
