جنگ رمضان؛ نبردی تمدنی برای آینده

به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، تردیدی نیست نبردی که در اسفند ۱۴۰۴ بر ایران تحمیل گردید و از آن با عنوان "جنگ رمضان" یا "نبرد تحمیلی سوم" یاد می شود، دارای ابعاد گوناگون از جمله نظامی، سیاسی، اقتصادی، رسانه ای و ... بوده و به دلیل موقعیت ویژه سرزمین ایران و چیرگی آن بر آبراه مهم تنگه هرمز، بر اقتصاد و کشتی رانی جهان نیز تاثیرگذار بوده و پیامدهای آن همچنان ساری و جاری است. اما یکی از ابعاد مهم این پیکار، بُعد تمدنی آن محسوب می شود و در کلام امام شهید امت نیز جلوه گر بوده و با اشاره به نهضت خونین و تمدن ساز سالار شهیدان(ع)، این جمله تاریخی امام حسین(ع) طنین انداز گردید: کسی همچون من با کسی مانند یزید بیعت نکرده (و در برابر او سر فرود نمی آورد). سخن امام شهید انقلاب نیز خطاب به سران کاخ سفید برگرفته از همین منطق و گفتمان فرهنگی و ایمانی بوده که نبرد جبهه حق در برابر باطل را در ذهن تداعی می سازد و بیش از هر مولفه، بر مساله پایبندی به دین، باورهای اصیل، فرهنگ و در یک کلام، تمدن و گفتمان تمدنی خلاصه می گردد.

برای درک هر چه بیشتر ابعاد و چیستی این جنگ تمدنی، لازم است ابتدا خود واژه و مفهوم تمدن را بهتر معنا کرده و آنگاه درباره نبرد کنونی و جلوه های تمدنی آن بیشتر بدانیم.

تمدن برگرفته از واژه مدنیت به معنای شهرنشینی و زندگی شهری انسان بوده و به زندگی اجتماعی انسان جهت می بخشد و پیوند عمیقی با دین و باورهای دینی مردم یک جامعه دارد. به گفته ویل دورانت مورخ و تمدن شناس بزرگ آمریکایی، تمدن نظمی اجتماعی است که در نتیجه آن، خلاقیت فرهنگی امکان پذیر می شود. (تاریخ تمدن، ج۱ ص۴).

همچنین به باور علی شریعتی، تاریخ حرکتی است که به سوی آینده در جریان بوده و می توان انسان را موجودی دانست که در تاریخ ماهیت آن شکل می گیرد و این ماهیت، همان فرهنگ و تمدن است. از این رو تاریخ، شناخت چگونگی شدن انسان و علل و عوامل و قوانین و تحول و رشد جامعه انسانی است. (تاریخ تمدن، ص۲۷).

از میان تمدن های بشری، تمدن اسلامی که بر پایه اندیشه ها و آموزه های دین مبین اسلام استوار است، درخشش ویژه ای داشته و آموزه ها و رهیافت های آن (به ویژه توحید در بخش اعتقادی، مساوات و برابری میان انسان ها و عدالت در عرصه اجتماعی و اقتصادی)، جذابیت فراوانی برای همه توده های مردم فراهم ساخته و کشش بسیاری در ملت ها برای پیوستن به این تمدن انسان ساز و فطرت پذیر، ایجاد می نماید. از این رو دین اسلام که شالوده تمدن اسلامی را تشکیل می دهد، در جهان کنونی از جمله اروپا و آمریکا به شکل فزاینده ای در حال توسعه بوده و انقلاب اسلامی با تولد خود در سرزمین ایران، میل و کشش فراوانی در جهان برای پذیرش این دین آسمانی به وجود آورد و اکنون نیز جمهوری اسلامی، بازگشت به دوران شکوه تمدن اسلامی در سایه علم اندوزی، کار و تلاش، عدالت اجتماعی، مبارزه با استعمار و غرب گرایی، ایستادگی در برابر سلطه پذیری بیگانگان به ویژه قدرت های جهان خواری همچون ایالات متحده آمریکا را پرورش می دهد و این گفتمان، به درختی استوار و تنومند تبدیل گردیده است.

تمدن اسلامی در طول تاریخ درخشان خود، دانشمندان، نویسندگان، فرهیختگان و فرزانگان سترگ و ناموری در رشته های گوناگون به جهان علم و تمدن عرضه نموده و در این میان نقش ایرانیان و زبان پارسی به عنوان زبان دوم جهان اسلام پس از عربی، نقشی بی بدیل و گسترده ارزیابی می گردد و اندیشمندان مسلمان فراوانی در این سرزمین تربیت یافتند. از این رو ایران به عنوان پرچمدار بازگشت به آموزه های اصیل اسلامی و تشکیل تمدن نوین اسلامی در جهان امروز معرفی گردیده و شوق فزاینده در قلوب دوستداران فضیلت و آزادی خواهان جهان که از استعمار، کاپیتالیسم، لیبرالیسم و صهیونیسم به ستوه آمده‌اند، به وجود آورده و در نتیجه حساسیت تمدن غربی و به ویژه آمریکا و صهیونیسم را که خواهان بلعیدن جهان اسلام، استثمار ملت ها و بسط سلطه و هژمونی خود در سراسر جهان است، برانگیخته و آنان را وادار ساخته پس از تمام تلاش های خود مبنی بر تحریم اقتصادی، تلاش برای انزوای ایران در ابعاد منطقه ای و جهانی، ایجاد گروه های مسلح همانند جبهه النصره و داعش برای ضربه زدن به ایران و ... ریسک بزرگی مرتکب شده و وارد جنگی نابرابر و تمام عیار با همه امکانات برای رویارویی با ایران اسلامی شوند تا بلکه از این رهگذر، این کشور پرچمدار اسلام ناب و تمدن اسلامی را زمین گیر کرده و به زعم خود، با هدف قرار دادن رهبران سیاسی و نظامی، در کوتاه مدت از حرکت رو به جلو باز داشته و تجزیه کنند تا مایه عبرتی برای همه کشورهای مسلمان و داعی تمدن اسلامی شده و تا مدتها کسی سخن از بازگشت به تمدن اسلامی، اسلام سیاسی و تشکیل حکومت بر پایه اندیشه ها و احکام اسلامی را نزده و این ایده برای همیشه به پاس فراموشی سپرده شود.

قرآن مجید که مانیفست تمدن اسلامی است، در برابر نگاه قومی و قبیلگی اعراب جاهلی، نگاه از بالا را طرح ساخته و مفهوم امت را وارد ادبیات آن روزگار نمود که در تبیین تمدن و ایجاد آن، بسیار راهگشا بوده، از جمله آیه ۹۲ سوره انبیاء، به این گزاره پرداخته شده و نظامی بر پایه اندیشه و توحید را طرح می نماید.

تمدن اسلامی که با انقلاب اسلامی ایران، امید به شکوه و بزرگی مجدد آن رو به فزونی نهاد، خار چشم دشمنان اسلام به ویژه آمریکا و اسراییل محسوب می‌گردد و مانع بزرگی در برابر تحقق اهداف شوم آنان در جهان به ویژه در منطقه غرب آسیا شمرده می گردد و از این رو جنگ تحمیلی اخیر، بیش از هر چیز یک جنگ تمدنی ارزیابی می شود و می کوشد حرکت رو به جلوی جمهوری اسلامی را متوقف سازد تا به الگویی برای دیگر کشورهای اسلامی تبدیل نشود؛ جنگ اخیر، صف آرایی دو تمدن در برابر یکدیگر بوده است: تقابل میان تمدن غربی با محوریت ایالات متحده و رژیم صهیونی از یک سو و تمدن اسلامی با محوریت ایران و همراهی گروه های مقامت از سوی دیگر.

محمد جواد گودینی نویسنده، مترجم و استاد دانشگاه

فهرست منابع:

۱. قرآن کریم
۲. دورانت، ویل، تاریخ تمدن، انتشارات علمی فرهنگی ۱۳۷۸
۳. شریعتی، علی، تاریخ تمدن، انتشارات قلم ۱۳۸۴