سایه سنگین بسته شدن تنگه هرمز بر بازار انرژی/ معادل چهار روز نفت دنیا دود شد؛ قیمتها سر به فلک کشیدند
رویترز امروز در گزارشی به بررسی پیامدهای تشدید درگیریها در خاورمیانه بر بازار جهانی انرژی پرداخته و هشدار داده است که قیمت نفت احتمالاً در آغاز معاملات هفته جدید بار دیگر افزایش خواهد یافت. این در حالی است که بازار نفت پیش از تعطیلات آخر هفته در بالاترین سطح خود در نزدیک به چهار سال گذشته بسته شد؛ وضعیتی که به گفته تحلیلگران ناشی از افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی و تهدیدهای متقابل میان آمریکا و ایران درباره هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ معاملات نفت در پایان هفته گذشته تحت تأثیر افزایش تنشها در منطقه خلیج فارس جهش قابل توجهی را تجربه کرد.
قراردادهای آتی نفت برنت برای ماه مه در پایان معاملات روز جمعه با رشد ۳.۲۶ درصدی در سطح ۱۱۲.۱۹ دلار برای هر بشکه بسته شد؛ رقمی که بالاترین قیمت از ژوئیه ۲۰۲۲ به شمار میرود.
این افزایش قیمت نشاندهنده حساسیت شدید بازار جهانی نفت به تحولات امنیتی در منطقهای است که بخش قابل توجهی از عرضه جهانی انرژی از آن عبور میکند.
رویترز در گزارش خود به تشدید لحن تهدیدآمیز میان تهران و واشینگتن اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه هشدار داده که اگر ایران ظرف ۴۸ ساعت تنگه هرمز را به طور کامل بازگشایی نکند، نیروگاههای برق ایران هدف حملات آمریکا قرار خواهند گرفت. او حتی از عبارت «نابود کردن» این تأسیسات استفاده کرده است؛ موضعی که به گفته تحلیلگران نشانه افزایش جدی سطح تنشها محسوب میشود.
این تهدید در حالی مطرح شده که تنها یک روز پیش از آن، ترامپ از احتمال کاهش شدت درگیریها سخن گفته بود. اما به نوشته رویترز، تغییر ناگهانی لحن کاخ سفید نشان میدهد که مسیر بحران وارد مرحلهای حساس و غیرقابل پیشبینی شده است؛ بحرانی که اکنون وارد هفته چهارم خود شده است.
در واکنش به این تهدیدها، ایران نیز هشدار داده است که در صورت اجرای اقدام نظامی از سوی آمریکا، زیرساختهای مرتبط با واشینگتن در منطقه هدف قرار خواهند گرفت. به گزارش رویترز، تهران اعلام کرده که تأسیسات انرژی و همچنین کارخانههای نمکزدایی آب در کشورهای حاشیه خلیج فارس میتوانند در فهرست اهداف احتمالی قرار بگیرند.
کارشناسان بازار انرژی معتقدند چنین تهدیدهایی به شدت بر انتظارات بازار تأثیر میگذارد. تونی سیکامور، تحلیلگر بازار در شرکت IG، در گفتوگو با رویترز تأکید کرده است که تهدید جدید رئیسجمهور آمریکا عملاً یک «بمب ساعتی ۴۸ ساعته از عدم قطعیت» را بر بازارهای مالی و انرژی تحمیل کرده است. به گفته او، اگر این ضربالاجل پس گرفته نشود، بازار نفت در آغاز معاملات هفته با جهش قیمت مواجه خواهد شد.
رویترز همچنین به تحلیل برخی دیگر از متخصصان حوزه انرژی اشاره میکند. امریتا سن، بنیانگذار مؤسسه تحلیلی Energy Aspects، معتقد است تحولات اخیر به وضوح نشانهای از تشدید بیشتر بحران است؛ روندی که معمولاً به افزایش قیمت نفت منجر میشود. او در تحلیل خود به رویترز گفته است برخی فعالان بازار تصور میکنند ایران ممکن است در برابر فشارها عقبنشینی کند، اما چنین برداشتی میتواند اشتباه باشد. به گفته او، سیاست فعلی آمریکا تلاشی برای نشان دادن توانایی در افزایش سطح تنش است؛ مسیری که در صورت ادامه میتواند به تخریب گسترده زیرساختهای حیاتی در منطقه خلیج فارس منجر شود.
در همین حال، گزارش رویترز نشان میدهد که در طول هفتههای گذشته برخی زیرساختهای انرژی در منطقه نیز هدف حملات قرار گرفتهاند.
یکی از مهمترین پیامدهای این درگیریها اختلال در جریان عبور نفت از تنگه هرمز بوده است؛ گذرگاهی که یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود. به نوشته رویترز، بسته شدن این تنگه تاکنون موجب از دست رفتن معادل چهار روز کامل از عرضه جهانی نفت شده است. این رقم معادل حدود ۴۴۰ میلیون بشکه نفت در طول ۲۲ روزی است که از آغاز جنگ میگذرد.
با وجود تشدید حملات در منطقه، ایران تاکنون از هدف قرار دادن تأسیسات بزرگ نمکزدایی آب در عربستان سعودی و امارات خودداری کرده است. این تأسیسات نقش حیاتی در تأمین آب آشامیدنی میلیونها نفر در کشورهای حاشیه خلیج فارس دارند.
با این حال، تحلیلگران امنیتی هشدار میدهند که آسیب گسترده به این زیرساختها میتواند پیامدهای انسانی و اقتصادی بسیار سنگینی داشته باشد. شورای آتلانتیک در تحلیلی که رویترز به آن اشاره کرده، اعلام کرده است که تخریب گسترده این تأسیسات ممکن است ظرف چند هفته برخی شهرهای منطقه را عملاً غیرقابل سکونت کند. چنین وضعیتی میتواند به تخلیه گسترده جمعیت، بحران آب و همچنین اختلالات زنجیرهای در شبکههای برق و خدمات شهری منجر شود.
از منظر بازارهای جهانی نیز نوسانات قابل توجهی مشاهده شده است. بر اساس دادههای منتشر شده، قیمت نفت برنت در مجموع هفته گذشته حدود ۸.۸ درصد افزایش یافت. در مقابل، قرارداد ماه نزدیک نفت وستتگزاس اینترمدیت (WTI) نسبت به قیمت بسته شدن هفته قبل حدود ۰.۴ درصد کاهش نشان داد.
همچنین فاصله قیمتی میان WTI و برنت به بیشترین سطح خود در ۱۱ سال گذشته رسیده است؛ موضوعی که نشاندهنده تفاوت در شرایط عرضه و تقاضا و همچنین مسیرهای صادراتی این دو شاخص مهم نفتی است.
در همین حال، برخی نهادهای بینالمللی درباره مدت زمان لازم برای بازگشت بازار به شرایط عادی هشدار دادهاند. فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی، در گفتوگو با روزنامه فایننشال تایمز گفته است که بازگرداندن کامل عرضه نفت از منطقه خلیج فارس ممکن است تا شش ماه زمان ببرد؛ رقمی که نشاندهنده عمق اختلال ایجاد شده در بازار انرژی است.
در مجموع، تحلیل ها نشان میدهد که بازار جهانی نفت در آستانه هفتهای بسیار حساس قرار دارد. افزایش تهدیدهای نظامی، اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال انرژی و ابهام درباره تصمیمهای آینده بازیگران اصلی بحران، همگی عواملی هستند که میتوانند در کوتاهمدت نوسانات شدید قیمتی در بازار انرژی ایجاد کنند. از نگاه تحلیلگران، هرگونه تشدید بیشتر درگیریها یا حمله به زیرساختهای حیاتی منطقه میتواند شوک تازهای به بازار جهانی نفت وارد کند و پیامدهای اقتصادی آن فراتر از منطقه خاورمیانه گسترش یابد.
