منابع طبیعی ایلام ثروتی که نیاز به حراست دارد
استان کوچک ایلام علیرغم همه محرومیتهایش در اقلیمی قرار گرفته است که هر گوشهاش منبعی است از ارزش و ثروت؛ جنگلها و مراتع استان یکی از مهمترین منابع خدادادی است که هنوز مردم استان ارزش آنها را در زندگی خویش درک میکنند و کم نیستند خانوارهایی که آب و نان سفرهشان را به مدد بهرهبرداری از منابع طبیعی به دست میآورند؛ هفتهنامه «طنین غرب» ایلام برای بررسی وضعیت این منابع در سطح استان با آقای علی عزتی نماینده مردم شهرستانهای دهلران، آبدانان و درهشهر و عضو محترم کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی گفتوگویی انجام داده است. مشروح این گفتوگوی اختصاصی از نظر خوانندگان گرامی میگذرد:
جناب آقای عزتی در ابتدای صحبتتان میخواهیم نگاهی کلی به وضعیت منابع طبیعی استان داشته باشید؟
استان ایلام یکی از غنیترین مناطق از نظر منابع طبیعی و خدادادی است؛ مراتع گستردهای که در مناطق گرمسیری استان وجود دارد یکی از بینظیرترین مراتع کشور است که از دیرباز مورد بهرهبرداری مردم استان و حتی عشایر کوچرو استانهای همجوار بوده است از نظر جنگل نیز یکی از غنیترین بخش جنگلهای زاگرس در استان ایلام واقع شده است. این جنگلها علاوه بر زیبایی و ارزش اقتصادی، منبعی غنی از ذخایر ژنتیکی و حیات گیاهی و جانوری است.
البته منابع طبیعی استان محدود به جنگل و مرتع نیست و منابع خدادادی استان از رودخانه و چشمه و منابع زیرزمینی آب گرفته تا معادن و کانسنگها و ذخایر باارزش سوختهای فسیلی، مجموعهای از موهبتهای الهی است که نصیب ما شده است و همه باید دست در دست هم به فکر حراست و حفاظت از این منابع و بهرهبرداری هوشمندانه و عقلایی از این منابع باشیم.
وضعیت بهرهبرداری از جنگلها و مراتع استان چگونه است؟
بهرهبرداری از مراتع و جنگل در استان ایلام قدمتی به درازای تاریخ کهنسال این منطقه دارد به نحوی که میتوان ادعا کرد عمده معیشت ساکنان استان ایلام در گذشته نه چندان دور از طریق بهرهبرداری از جنگل و مراتع این منطقه تأمین شده است؛ در حال حاضر نیز بهرهبرداران با حداکثر ظرفیت از این منابع استفاده میکنند.با اینکه اصولاً بهرهبرداری از این منابع در استان همواره با حفظ و حراست از آن همراه بوده و به عنوان مثال کوچ عشایر از ییلاق به قشلاق و برعکس طوری زمانبندی شده است که منابع مرتعی و جنگی حفظ گردد اما در حال حاضر به دلیل گسترش سطح تولید و افزایش سرعت بهرهبرداری از جنگل و مراتع در کنار سیکلهای طبیعی خشکسالی نگرانیهایی درخصوص آسیب دیدن منابع طبیعی استان ایجاد کرده است.
برای حفاظت از جنگلها و مراتع چه باید کرد؟
مردم مهمترین حافظان طبیعت هستند باید برنامههای حفاظت از منابع طبیعی به گونهای تنظیم شود که عامه مردم و خصوصاً بهرهبرداران از عرصههای طبیعی به حافظان و نگهبانان این سرمایههای ملی تبدیل شوند در این راستا آموزش مردم و بهرهبرداران، ترویج و تبلیغ اهمیت منابع طبیعی، افزایش مشارکت مردم در بازسازی و حراست عرصههای طبیعی را میتوان از جمله راهکارهای اجرایی برای حفاظت از جنگلها و مراتع استان دانست.
دامداری یکی از علل تخریب جنگلها و مراتع است؛ برای کاهش آثار مخرب این فعالیت بر منابع طبیعی چه باید کرد؟
منابع طبیعی جزیی از یک اکوسیستم است که جانوران جزء دیگر آن هستند اگر حضور دام در تعادل با سایر اجزاء اکوسیستم باشد نه تنها مشکلی ایجاد نمیکند بلکه عاملی برای ثبات و رونق جنگل و مرتع است مشکلی که وجود دارد عدم تعادل دام و مرتع و جنگل است که راه چاره برای ایجاد این تعادل ورود دستگاههای متولی و ایجاد تعادل در این بخش است البته راهکارهایی همچون توسعه دامپروری صنعتی و کاهش دامداری سنتی نیز نقش اساسی در کاهش آثار تخریبی فعالیتهای دامداری بر بخش جنگل و مرتع داراست.
منطقه زاگرس منطقهای کوهستانی با پوششهای گیاهی متنوع است و یقیناً گیاهان دارویی نیز در این منطقه فراوانند؛ آیا برای بهرهبرداری از این منابع برنامهریزی شده است؟
از نظر داروهای گیاهی غنای منابع طبیعی استان قابل توجه است اما متأسفانه سطح بهرهبرداری از آن صرفاً در حد شناخت مردم محل و کوهنوردان و طبیعتگردان محلی است و برنامهریزی علمی برای شناخت گونههای گیاهان دارویی و سطح قابل برداشت آن انجام نشده است.
حتی گونههای گیاهی شناخته شده نیز به خوبی مورد بهرهبرداری قرار نمیگیرد.
به نظرمیرسد انجام مطالعات برای شناخت ذخایر گیاهان دارویی استان و برنامهریزی برای حفاظت از آن در کنار گسترش پوشش آنها و در نهایت برنامهریزی برای بهرهبرداری از آنها میتواند عاملی برای افزایش اشتغال و درآمدزایی در سطح استان باشد.
پایین بودن سطح درآمد و بالابودن نرخ بیکاری یکی از معضلات مردم استان است؛ به نظر شما منابع طبیعی استان برای حل این معضلات چه جایگاهی دارد؟
علاوه بر میزان اشتغالی که منابع طبیعی استان در حال حاضر ایجاد کرده است زمینههای جدیدی برای اشتغالزایی وجود دارد؛ به عنوان مثال، زیبایی مثالزدنی عرصههای طبیعی استان زمینه بسیار مناسبی برای گسترش گردشگری داخلی و خارجی است. امروزه اکوتوریسم یکی از مهمترین بخشهای صنعت توریسم است که استان ما استعداد بالقوه زیادی در این زمینه دارد.کوههای زیبا، جنگلهای سرسبز، مراتع با ارزش و رودخانههای متعدد جاذبههای زیادی برای گردشگران داخلی و خارجی دارد.
