انتقال مذاکرات از ترکیه به عمان برای جلوگیری از منطقهای شدن گفتوگوها بود / نفوذ اسرائیل بر آمریکا شانس موفقیت مذاکرات را کاهش داده است
احمد بخشایش، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار پارلمانی تابناک، درباره تغییر محل مذاکرات از ترکیه به عمان، نفوذ اسرائیل بر آمریکا و تاثیر آن بر مذاکرات با ایران، آینده و نتایج مذاکرات توضیحاتی ارائه کرد.
مشروح صحبتهای بخشایش با تابناک به شرح زیر است:
چرا ایران محل مذاکرات را از ترکیه به عمان تغییر داد؟
ایران علاقهمند است مذاکرات بهصورت غیرمستقیم انجام شود تا امکان تداوم و ماندگاری گفتوگوها وجود داشته باشد. اگر مذاکرات در ترکیه برگزار میشد، ناچار بودند ترکیه و حدود ۹ کشور دیگر نیز در آن حضور داشته باشند و موضوع از حالت هستهای خارج شده و به یک بحث منطقهای تبدیل میشد. از سوی دیگر، کشورهای عربی علاقهمند نیستند ایران در مسائل منطقهای نفوذ داشته باشد. به همین دلیل، ایران ترجیح داد محل مذاکرات به عمان منتقل شود تا ادامه جلسات و چارچوب مذاکرات پیشین دنبال شود.
من تصور نمیکنم این مذاکرات به موفقیت نهایی منجر شود، چراکه آمریکا بیش از حد تحت تأثیر اسرائیل قرار دارد. اسرائیل پیش از آنکه از موضوع هستهای نگران باشد، از توان موشکی ایران هراس دارد؛ بهویژه نگران دامنه و حجم موشکهایی است که میتوانند به اسرائیل برسند. از آنجا که این توان موشکی یکی از نقاط قوت جمهوری اسلامی است، بعید میدانم نتیجهای حاصل شود.
اولین نشست که ساعت ۱۰ صبح روز جمعه برگزار میشود، بر موضوع هستهای متمرکز است و مذاکرات در این مرحله بهصورت غیرمستقیم انجام میشود. اگر پیشرفتی حاصل شود، احتمال دارد مذاکرات به شکل مستقیم ادامه پیدا کند. اینکه به چه صورتی توافق شود، مثلاً درباره ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم و ارسال آن به کشور ثالث یا برداشته شدن پلکانی تحریمها، در جریان مذاکرات مشخص خواهد شد. اقدام مثبتی است که پروژهها و پروندههای دو طرف بهصورت مرحلهبهمرحله بررسی و حلوفصل شوند.
با این توضیحات، آیا شما در مجموع به مذاکرات خوشبین نیستید؟
در مجموع، مذاکرات برای هر دو طرف مفید است. برای ایران از این جهت خوب است که به مردم اعلام کند مذاکره و گفتوگو انجام شده و «آنچه شرط بلاغ بود» صورت گرفته است. برای آمریکا نیز از این نظر اهمیت دارد که گفتهاند اگر حمله دیگری صورت بگیرد، به تعهدات خود عمل خواهند کرد. با این حال، من افق مذاکرات را مثبت نمیبینم. البته ممکن است اقدامی انجام شود و در نهایت ختم به خیر شود و جنگی رخ ندهد.
آیا کمیسیون امنیت ملی در جریان مذاکرات است؟
بله، در حد کلیات در جریان هستیم. میدانیم که موضوع، هستهای است و مذاکرات در عمان برگزار میشود.
آیا مسائل موشکی و منطقهای هم قابل بحث است؟ تیم مذاکرهکننده مجاز است این موضوعات را مطرح کند؟
آنها بهخوبی میدانند که ایران درخصوص مسائل موشکی و محور مقاومت حاضر به مذاکره نیست. طرح این مباحث بیشتر برای فشار روانی و دوقطبیسازی جامعه است؛ به این معنا که اگر در موضوع هستهای امتیازی از ایران گرفته شد، بگویند امتیازات بیشتری میخواستیم و دستاوردها را کماهمیت جلوه دهند.
ترامپ بهدنبال آن است که برای خود یک میراث سیاسی بهجا بگذارد و بگوید مشکل ایران را حل کرده است. او به کمتر از تغییر حکومت در ایران راضی نیست.
آیا امکان لغو مذاکرات وجود دارد؟
روش آمریکاییها اینگونه است که پیش از آغاز مذاکرات، یک هجمه تبلیغاتی به راه میاندازند تا افکار عمومی را بترسانند و جامعه را دوقطبی کنند و فشار بیاورند که امتیاز داده شود. ایران نیز همزمان اقداماتی انجام میدهد؛ مانند ارسال پهپاد به سمت ناو لینکلن یا اخطار به نفتکشها. این اقدامات هم برای راستیآزمایی طرف مقابل است و هم برای ارسال پیام ایستادگی و عدم عقبنشینی. وقتی آمریکاییها این فضا را مشاهده میکنند، برای مذاکره آمادهتر میشوند. این رفتارها برای هر دو طرف ضروری است.
اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، آیا آمریکا دست به اقدام نظامی میزند؟
اگر آمریکا عملیات نظامی انجام دهد، مرتکب اشتباه بزرگی شده است؛ زیرا نمیتواند جمهوری اسلامی را از بین ببرد و تنها باعث تضعیف آن و گسترش دامنه جنگ خواهد شد. در نهایت، آمریکا ناچار است جمهوری اسلامی را بپذیرد. مشکل اصلی این است که آمریکا حاضر نیست ایران را بهعنوان یک قدرت منطقهای به رسمیت بشناسد و در معادلات منطقهای وارد بازی کند. این دوره ۱۰، ۱۲ روزه سرنوشتساز است؛ یا ایران به یک ابرقدرت تبدیل میشود یا بهشدت تضعیف خواهد شد.
آیا در صورت عدم توافق، اقدام نظامی حتمی است؟
در جلسه اول به نتیجه نمیرسند و چندین جلسه زمان لازم است تا مذاکرات به روال بیفتد. در این میان، کشورهای منطقه از جمله ترکیه، امارات و قطر علاقهمند نیستند ایران بیش از حد تضعیف شود یا مورد حمله قرار بگیرد، در سایه تحریمها، این کشورها تقویت شدند و اکنون مایلاند این وضعیت ادامه پیدا کند.
از سوی دیگر، کشورهایی مانند مصر و عربستان نیز میخواهند ایران بهعنوان چکشی بالای سر اسرائیل عمل کند. در حال حاضر در سوریه مشکلات زیادی وجود دارد؛ ترکیه تلاش کرده ایران را از سوریه کنار بزند، اما اسرائیل مانع حضور ترکیه در سوریه شده است. در چنین شرایطی، حضور ایران میتواند برای برخی بازیگران منطقهای مفید باشد.
نکته اساسی این است که اسرائیلیها همواره از این شیوه استفاده میکنند که با فشار بر آمریکا، موضوع ایران را برجسته کنند. اسرائیل نورچشمی آمریکا است و هر رئیسجمهوری که روی کار میآید، از او میخواهند ایران را کنترل کند و تهدید میکنند که در غیر این صورت علیه ایران از سلاح هستهای استفاده خواهند کرد. آمریکا نیز برای جلوگیری از وقوع جنگ جهانی سوم میگوید ما ایران را کنترل میکنیم.
این بار، نتانیاهو تأثیر زیادی بر ترامپ گذاشته و با تهدید استفاده از بمب اتم، آمریکا را ترسانده است. در نتیجه، آمریکا را به سمت درگیری با ایران سوق میدهند؛ نه برای تغییر حکومت، بلکه برای تضعیف ایران.
