شيمي درماني ،سخت اما گريزناپذير
عموم مردم از شنيدن واژه شيميدرماني وحشت دارند و معتقدند فردي كه
شيميدرماني ميشود به يك نوع بيماري سرطاني و درمانناپذير مبتلاست؛ در
حالي كه چنين تصوري لزوما درست نيست و اين روش به منظور معالجه بيمار،
طولاني كردن عمر يا تسكين درد او به كار برده ميشود، روشي كه اگر چه سخت و
دشوار است اما گريزي از آن نيست.
دكتر بايزيد قادري ، فوقتخصص سرطانشناسي در اين باره به «جامجم»
ميگويد: شيميدرماني شيوهاي رايج در معالجه بيماريهايي است كه در آنها
سلولهاي سرطاني با استفاده از داروهاي شيميايي از بين ميروند؛ در اين روش
تلاش ميشود تا حد امكان بدون آزردن بافت سالم، با استفاده از داروهاي خاص
رشد سلولهاي سرطاني را متوقف كرده و آنها را از بين برد.
وي هدف اصلي از شيميدرماني را استفاده از بهترين تركيب داروي ضدسرطان با
حداقل آسيب به سلولهاي خون و در همان حال، حداكثر صدمه به سلولهاي سرطاني
ميداند و ميگويد: با توجه به اينكه سلولهاي بدخيم و در كل سرطان،
ماهيت تهاجمي داشته و ممكن است بافتهاي دوردست را نيز درگير كند، يكي از
راههاي درمان سرطانهاي بدخيم استفاده از داروهاي شيميايي است كه
ميتوانند اين سلولها را از بين ببرد؛ دارو روي تومور در مراحل اوليه،
بسيار بهتر عمل ميكند چرا كه مكانيسم تقسيم سلولي و رشد آن را متوقف
ميسازد.
دارو
دكتر قادري با بيان اينكه داروهايي كه در شيميدرماني به كار ميروند،
مانند همه داروهاي ديگر روي بافتهاي سالم هم اثر مخربي دارند، ميافزايد:
هرچند براي نابودكردن سلولهاي بدخيم ناچار بايد اينگونه صدمات را تحمل
كرد، اما خوشبختانه پس از پايان شيميدرماني، اين آثار به مرور تا حد زيادي
برطرف ميشوند.
وي معتقد است انتخاب نوع دارو بر حسب عواملي مانند نوع تومور، اندازه، محل،
مرحلهاي كه تومور در آن قرار دارد و شرايط ديگر بيمار، متفاوت است.
وي ميگويد: داروهاي شيميدرماني از راه خوراكي، وريدي، تزريق داخل نخاعي
و... به بيمار داده ميشوند كه مدت و فاصله بين درمان نيز به نوع دارو و
واكنش بدن بيمار بستگي دارد؛ اما برخلاف تصور عمومي تزريق داروهاي
شيميدرماني دردي ندارد و تنها ممكن است عوارضي مانند احساس گرما،
واكنشهاي حساسيتي و... ايجاد كنند.
عوارض
به طور معمول و مشخص حالت تهوع و استفراغ بخصوص در يكي، دو روز اول شيمي
درماني ديده ميشود، به همين دليل معمولا داروهاي ضد اين حالت براي بيمار
تجويز ميشود.
اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي ميافزايد: اسهال، يبوست، ريزش مو،
احساس ضعف، خواب رفتگي و گزگز انگشتان، اختلال در تعادل، خشكي مخاط دهان،
تغيير در عادت ماهانه در خانم ها، اختلال و كاهش اسپرم در مردان،
حساسيتهاي پوستي، عوارض خوني و كاهش گلبولهاي سفيد خون نيز از ديگر
عوارضي است كه در شيميدرماني مشاهده ميشوند و البته اكثر آنها قابل
برگشتاند.
دكتر قادري معتقد است نوع واكنشهاي بدن به شيمي درماني در بيماران مختلف
متفاوت است كه نوع داروي مورد استفاده در اين روش و قدرت و شرايط بدني فرد
در اين رابطه بسيار موثر است.
وي ميگويد: معمولا هر جلسه تزريق داروي شيمي درماني بسته به نوع دارو ممكن است از چند دقيقه تا چند ساعت طول بكشد.
توصيه
اين استاديار دانشگاه ميگويد: با توجه به اينكه اكثر داروهاي شيميدرماني
سم بالايي دارند، بنابراين يكي از مهمترين مسائل هنگام شيميدرماني تنظيم
ميزان مايعات دريافتي است؛ به اين بيماران توصيه ميشود اگر از نظر كليوي
مشكل خاصي ندارند روزانه 2 تا 3 ليتر مايعات بنوشند و مصرف منظم ميوه تازه و
سالم را در رژيم غذايي خود از ياد نبرند.
دكتر قادري آينده، كنترل و درمان سرطانها به علت پيشرفتهاي ژنتيك در
تشخيص اين نوع بيماريها را روشن ميداند و ميافزايد: شناسايي جهشهاي
ژنتيك و استفاده از داروهاي اثرگذار روي آنها روزنه اميد در درمان سرطان را
افزايش داده است.
