میخواهیم شاگرد اول منطقه بشویم
نماینده مردم گرمسار و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در تشریح تمام خصوصیات برنامه پنجم توسعه با یادآوری اینکه الگوی اسلامی- ایرانی در این برنامه مورد تاکید قرار گرفته است اظهار داشت: با این برنامه می خواهیم شاگرد اول منطقه بشویم
"عبدالرضا ترابی" در گفت وگو با هفته نامه زردکوه به تشریح تمام خصوصیات برنامه پنجم وموادی که تا کنون در صحن علنی تصویب شده، پرداخته است:
ظاهرا بررسی برنامه پنجم در صحن علنی کمی طولانی شده است و به نظر میرسد این برنامه باید از ابتدای سال جاری اجرا میشد فقط برای سه ماه پایانی سال قابل اجرا باشد؟
ما میتوانستیم با وقت کافی برنامه را زودتر به کشور برسانیم اما متأسفانه برنامه پنجم سال گذشته همزمان با بودجه وارد مجلس شود. یعنی از آنجا که دولت برنامه پنجم را خیلی دیر به مجلس تحویل داد ما سال 89 را بدون برنامه شروع کردیم و مجبور شدیم با بندهایی از برنامه چهارم کشور را اداره کنیم. چون بررسی لایحه بودجه باید برای ابتدای سال 89 باید تمام میشد، برسی لایحه برنامه پنجم را به بعد از اتمام بحث بررسی بودجه قرار دادیم و پس از آن در کمیسیون مخصوصی به نام کمیسیون تلفیق که متشکل از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه و 2 نفر از اعضای کمیسیونهای دیگر بود بررسی برنامه پنجم را شروع و نهایی کردیم. در حال حاضر هم بیش از سه هفته است که این برنامه را در صحن علنی مجلس شورای اسلامی بررسی میکنیم.
این برنامه بعد از تصویب در کمیسیون تلفیق با چه خصوصیاتی وارد صحن علنی شده است؟
برنامه 8 فصل و 200 ماده دارد. بعضی از موادش حذف شده است که ممکن است در صحن علنی مجددا احیا شود و حتی رأی هم بیاورد. فصل اول برنامه پنجم، فصل فرهنگ اسلامی و ایرانی است. فصل دوم مربوط به علم و فناوری است که درخصوص گسترش فناوری و مسائل علمی کشور چه دانشگاهها و چه کشفیاتی که توسط اساتید و دانشجویان ما صورت میگیرد بحث میکند. ما از جهت علمی و فناروی، در بحث شبیهسازی یا تولید داروهای جدید برای بیماریهای خاص در سالهای اخیر جزو کشورهای مطرح شدهایم و در برنامه پنجم هم به این مباحث توجه خاصی شده است. فصل سوم، فصل اجتماعی است که به بیمههای تأمین اجتماعی و سیاستهای حمایتی و توانمندسازی بخشهایی که در زمینه اجتماعی برای اقشار محروم جامعه فعالیت میکند، توجه دارد. در این فصل سیاستگذاری بیمهها و اجرای آن را در وزارت رفاه و تأمین اجتماعی داریم و بحثهای مختلفی در موضوع بیمهای افراد محروم مطرح شده است.
اینجا اجازه بدهید پیش از ورود به فصول دیگر بپرسیم آیا با اجرای این برنامه همه افراد جامعه تحت پوشش بیمه قرار میگیرند؟
به نوعی الان از سیاست بر این است که همه اقشار جامعه تحت پوشش بیمه قرار بگیرند. میدانید که ما 2 نوع بیمه داریم. یک بیمه درمانی است و بیمههای تأمین اجتماعی است که کارگران و کارمندان را تحت پوشش قرار میدهد و بیمه بازنشستگی هم داریم. اینکه کلیه اقشار جامعه تحت پوشش بیمه قرار بگیرند شعاری است که معطوف به همان بیمههای درمانی است. بحث بیمههای بازنشستگی بار مالی زیادی دارد که باید در اعتبارات دیده شود. اما در کل کشور به سمتی میرود که همه افراد و اقشار جامعه تحت پوشش بیمههای درمانی قرار بگیرند.
بعد از فصل اجتماعی به فصل نظام اداری مدیریتی کشور میرسیم. ایدهآلی که برای کشور در 5 سال آینده در این حوزه در نظر گرفته شده است چیست؟
ایجاد دولت الکترونیک یکی از اصول بحث نظام اداری کشور است. باید در 5 سال آینده به این سمت حرکت کنیم.
در بحث نظام اداری مدیریتی کشور ما موضوع ادغام وزارتخانهها را در مجلس داشتیم که به صورت مراعی ماند. هدف از این ادغام چه بود؟
دولت باید پیشنهاد بدهد وزارتخانههایی که باهم سنخیت دارند و کارهایشان موازی است ادغام شوند. این ادغام با هدف کوچک شدن بدنه دولت و در واقع در راستای سیاستهای اصل 44 است. این موضوع وقتی در صحن علنی مطرح شد موافقان ومخالفان زیادی داشت. اما از آنجا که به سادگی نمیشود چند وزارتخانه را ادغام کنیم بنابراین دیدیم بهتر است که موضوع ادغام وزارتخانهها برای بررسی بیشتر به کمیسیون تلفیق ارسال شد. درست است که کوچک کردن دولت جزو سیاستهای کلی نظام است اما بدون بررسی نمیتوان این کار را کرد و باید کار کارشناسی روی آن صورت بگیرد.
در فصل اقتصادی چه رویکردی در 5 سال آینده باید داشته باشیم؟
مباحث اقتصادی یکی از اصلیترین فصول لایحه برنامه پنجم توسعه اقتصادی، سیاسی اجتماعی و فرهنگی است. در فصل اقتصادی به بحث پولی و بانکی و سرمایه و به ویژه به بحث اشتغال بیشتر توجه شده است. بحث مربوط به تجارت و مناطق آزاد تجاری و سرمایهگذاری خارجی و کاهش وابستگی به نفت و خارج شدن از اقتصاد تکمحصولی اصلاح نظام مالیاتی و توسعه بخش تعاون، تولید انرژی برق به خصوص انرژی پاک مثل انرژی خورشیدی و انرژی بادی و انرژی هسته است مورد توجه قرار گرفت است. تحول در نظام بانکی، تحول در نظام گمرک، تحول در نظام بیمه از جمله مواردی است که در فصل اقتصادی برنامه پنجم به آن پرداخته شده است. با توجه به اینکه این برنامه یکی از برشهای سند چشمانداز 20ساله است، ما باید بتوانیم در سال 1404 از لحاظ اقتصادی شاگرد اول منطقه بشویم که البته این خود یک سازوکارهایی را میطلبد که در برنامه پنجم به همین سازوکارها توجه شده است. یعنی برای رسیدن به اهدافی که در سند چشمانداز 20 ساله در نظر گرفته شده است باید براساس سازوکارهایی حرکت کنیم که همین برنامههای 5ساله لحاظ میشود و از سوی دیگر باید نظارت بر اجرای این برنامهها نیز وجود داشته باشد.
یکی از مسائل اصلی که مورد بحث نمایندگان بود بحث خارج کردن کشور از وضعیت تک محصولی بود. ظاهرا در فصل اقتصادی برنامه پنجم برای رسیدن به این هدف به حوزه کشاورزی توجه زیادی شده است؟
بله! یکی از مهمترین مباحثی که در فصل اقتصادی به آن توجه شده است بحث استحصال آب و جمع آوری آبهای سطحی برای رشد کشاورزی کشور است. در برنامه پنجم باید طوری حرکت کنیم که کشاورزی ما در زمینهای وابستگی به خارج از کشور نداشته باشد و در عین حال جهت صادرات محصولات کشاورزی به خارج از کشور بتواند رشد چشمگیری داشته باشد. مثلاً حتی در حوزه بذر و نهال و مواردی اینچنینی باید در داخل کشور به خودکفایی برسیم. باید تولیدات بخش پتروشیمی ما هم به حدی باشد که بتواند کود اوره و کودهای دیگر را برای کشاورزی در اختیار کشاورزان قرار بدهد و در این زمینه از کشورهای خارجی بینیاز شویم.
یکی از مهمترین معضلاتی که بعضاً نمایندگان در نطقهایشان اشاره میکنند بحث ورود بیوریه کالاست. حتی هشدار علما و مراجع نسبت به ورود بیرویه کالاها را نیز بارها شنیدهایم در فصل اقتصادی به موضوع صادرات و واردات چگونه پرداخته شده است؟
کاهش واردات محصولات کشاورزی یکی از اصلیترین این نکات است. در بحث صادرات کلیه کالاهایی که میتواند در خارج از کشور بازار ایجاد کند و بتواند ارز آوری برای کشور داشته باشد نیز مورد توجه است. از آنجا که تولید مساوی با اشتغال و صادرات است ما در بخش صادرات باید گامهای اساسی برداریم. جذب سرمایهگذار خارجی یکی از اساسیترین بحثهای برنامه پنجم است یعنی طوری پیشبینی شده است که ما هرچه میتوانیم از سرمایهگذاری خارجی در بخش اقتصادیمان استفاده کنیم. تا فراموش نکردهام بگویم که برنامه پنجم براساس الگوی اسلامی - ایرانی طراحی شده است. مثلاً در این زمینه به فرهنگ وقف اشاره شده و تأکید شده است روی فرهنگ وقف باید بیشتر در مملکت کار شود تا سنت حسنه ائمه معصومین ما که اموال خودشان را وقف میکردند؛ نهادینه شود و توسعه یابد.
فصل ششم این برنامه به چه چیزی اشاره دارد؟
فصل ششم توسعه منطقهای است. یعنی در استانها به استانداران اختیارات بیشتری داده میشود تا در استان خودشان بتوانند درآمدی را که کسب میکنند خرج کنند. شورای برنامهریزی که در استانداریها تشکیل میشود توسعه بیشتری پیدا خواهد کرد. بحث دیگر در این برنامه مربوط به خزانه کشور است. همه کشور از خزانه منابعشان را میگیرند. پیشبینی شده است خزانه معین در استانداریها تشکیل شود و استانداریها از این خزانه معین پرداخت هایشان را انجام دهند. این خزانه معین زیر نظر خزانه مرکزی است. در بخش توسعه روستایی و شهری باید بیشتر کار کنیم به حوزه اشتغال در مناطق روستایی و شهری کوچک باید بیشتر توجه شود تا شاهد مهاجرت روستاییان به شهرهای بزرگتر نباشیم.
آیا چشماندازی هم برای سیاست کشورمان به ویژه حوزه سیاست خارجی در نظر گرفته شده است؟
بله. در بخش سیاست خارجی باید دیپلماسی مان براساس عزت حکمت و مصلحت توسعه پیدا میکند. جز رژیم و صهیونیستی و فعلاً آمریکا با همه کشورها میتوانیم ارتباط متقابل و روابط حسنه داشته باشیم. همچنین به مسائل دفاعی و امنیتی پرداخته شده است و براساس آن میتوانیم با بعضی از کشورها قرارداد امنیتی و مشترک ببندیم.
رئیس قوه قضائیه در سفرشان به استان کهگیلویه و بویراحمد از وضعیت بودجه دستگاه قضائی کشور و همچنین کمبود قضات گلایه کرده بودند. چشماندازی که برای دستگاه قضا در نظر گرفته شده است چگونه است؟
مسائل حقوقی و قضائی در کشور باید شاهد یک تحول اساسی باشد. تکمیل پروندهها در قوه قضائیه یکی از معضلات اساسی شده است که این معضل باید حل شود.
اگر بخواهیم اشکالی از این برنامه بگیرید؛ روی چه موضوعی دست میگذارید؟
برنامه پنجم اشکالات اساسی هم دارد که یکی از آنها این است که بعد نظارتی مجلس کمتر دیده شده است. کارهایی که به عهده دولت گذاشته شده است زیاد است و مقداری باید توان دولت در این زمینه تقویت شود تا بتواند اجرا کند. در زمینههایی هم میبینیم که برنامه تابع بودجه است؛ در صورتی که بودجه باید تابع برنامه باشد.
بعضی از نمایندهها اشکال اساسی که به این برنامه گرفتهاند این است که گفتهاند این برنامه کلی گویی است یا خیلی عادی نوشته شده است یا اینکه شعاری و آرمانی است؟ آیا شما هم فکر میکنید که برنامه پیشنهادی دولت آرمانی است؟
در واقع چیزی که از ابتدا از سوی دولت به ما داده شد مورد قبول مجلس نبود. در کمیسیون تلفیق تغییراتی روی آن داده شد. حتی شاهد بودیم که دولت یک بار به خاطر این تغییرات تقاضای استرداد لایحه را کرد. الان هم نمایندگان در صحن علنی روی بند به بند این برنامه بحث میکنند و موافق و مخالف صحبت میکنند. پیشنهاد حذف کل یا حذف جزء میدهند. ما معتقدیم برنامه باید خیلی مدون و خیلی کاربردی باشد نه آرمانی باشد. باید راهکارهای رسیدن به اهداف مشخص شود وقتی ما میخواهیم به یک نقطهای برسیم باید سازوکار رسیدن به آن نقطه را نیز تعریف کنیم. نه این که فقط بگوییم از همین نقطه حرکت کنیم و به این نقطه برسیم.
باید بگوییم چه ابزارهایی لازم است. به همین جهت نمایندگان با دقت و با وسواس روی این برنامه کار میکنند و فکر میکنم بعد از اتمام رسیدگی به لایحه برنامه پنجم، یک برنامه نه صدرصد ایدهآل بلکه یک برنامه نسبتا خوبی را به دولت ابلاغ خواهیم کرد و دولت پس از تأیید شورای نگهبان موظف به اجرای آن است. هر زمانی که شورای نگهبان برنامه را تایید کرد از همان موقع برنامه قابل اجراست. برنامه چهارم را کنار میگذاریم و براساس برنامه پنجم پیش میرویم.
سه هفته مجلس این برنامه را بررسی کرده است. چند هفته دیگر برای بررسی لازم است؟
ممکن است سه هفته دیگر طول بکشد.
