حداد عادل: یا باید طنز را کنار گذاشت یا ظرفیت پذیرش را بالا برد

هفته نامه فرهنگي - اجتماعي همشهری جوانان در شماره پیشین خود طرح جلد و شش صفحه از مطالبش را به بررسی علل برکناري علي دايي اختصاص داد و با لحنی طنز آلود پرونده‏ای برایر سرمربی نه چندان برکنار شده تیم ملی که این ایام چندان محبوب نیست، گشود که جنجال‏هایی را به همراه داشت تا در نهایت، مسئولان ارشد این مجله در خصوص روند کاری همشهری جوان توضیحاتی دهند و موج‏های منفی ایجاد شده توسط برخی رسانه‏ها را که عکس‏العمل‏های برخی اشخاص حقیقی و حقوقی در پی آن به وقوع پیوست، پایان داده باشند.

 

به گزارش خبرنگار ورزشی تابناک، در شماره 206 هفته نامه فرهنگي، اجتماعي همشهري جوان که روز 22 فروردين روی ‏دکه‏هاي روزنامه فروشي رفت، طرح روي جلدی شبیه اعلامیه فوت با عنوان "مقتول مرحوم علي دايي، بزرگ خاندان زيرآب خوردگان" را به همراه داشت که از منظری مطایبه‏آمیز به این مسئله پرداخته بود.

در مطالب داخل نشريه که به نظر مي رسد با ماهيتي طنز در قالب موضوعات جدي به واکاوي آنچه آن را "پرونده اي براي پيدا کردن متهمان ترور شخصيت اسطوره فوتبال ايران" ناميد، اين سووال را مطرح کرد که "چه کسي دايي را کشت؟ گروه ورزش هفته نامه همشهري جوان پيش از ورود به مبحث پاسخگويي به اين سوال نوشت: براي تربيت يک نفر مانند دايي چقدر هزينه شده؟ چند سال ديگر بايد منتظر بنشينيم تا يک قهرمان ملي، آقاي جهاني بشود؟

در اين مطلب آمده است: بايد سووال را يک جور ديگر پرسيد چند سال بايد صبر کنيم تا در يک شهري در ايران، يک استعداد به دنيا بيايد که فوتبال را دوست داشته باشد، مهندسي متالوژي شريف قبول شود، همزمان در ليگ ايران گلزني کند، در تيم ملي بدرخشد، طحال و ابرو و پيشاني اش را براي تيم ملي بگذارد، آقاي گل جهان شود، در آلمان به عنوان الگوي اخلاقي معرفي شود، بيشتر مردم دنيا، ايران را به نام او بشناسند، نماينده يونسکو شود و عضو فيفا باشد.

در شش صفحه مربوط به این پرونده که سوژه اصلی این شماره محسوب می‏شد، مطالبی تحت عنوان "گزارش روز قتل" - روز بازي ايران و عربستان سعودي - پرداخته شد، "اطلاعات شخصي مقتول" - علي دايي - واکاوي شد، نقبي به "بايگاني شنيده ها" زده شد و در نهايت "حکم نهايي" براي آنچه آن را محاکمه شش متهم اين پرونده عنوان شد، صادر شد.

هفته نامه همشهري جوان،محمد علي آبادي را با 30 درصد مشارکت، علي کفاشيان را با 15 درصد مشارکت در قتل، علي دايي را با 25 درصد مشارکت، هومن افاضلي را 20 درصد مشارکت در قتل و تماشاگران را با 10 درصد مشارکت در قتل و همچنین با تبرئه عادل فردوسي پور به عنوان متهمان پرونده، اینچنین در اتفاق به پیوسته شریک دانست تا به فاصله دو روز از انتشار این شماره، برخی رسانه‏ها که موج نخست تخریب دایی را پس از شکست تیم ملی ایران برابر عربستان به راه انداخته بودند، این بار در قامت وکیل مدافعش با اهدافی خاص ظاهر شوند.

 

این مسائل با اظهارات تنی چند از کارشناسان فوتبال، معاون دادستان تهران و همچنین اظهارات تاج شدت گرفت و در حد یک توهین جلوه داده شد.

 

در این ارتباط فریدالدین حداد عادل رئیس شورای سیاست‏گذاری همشهری جوان در گفت و گو با تابناک پیرامون این مسئله ضمن اشاره به لحن و ادبیات طنزآلودی که در تمامی شماره‏های پیشین همشهری جوان برای بیان مسائل مختلف برای روان ساختن و جذاب‏کردن متون به کار می‏رفته، خاطرنشان کرد: در هیچ کدام از شماره‏های این مجله از جمله پرونده آقای دایی که علاقمندان فوتبال محترم هستند و در دهه گذشته زحمات فراوانی متحمل شده‏اند، قصد توهین به هیچ کس را نداشتیم.  

 

وی ادامه داد: به هر حال مسئله‏ای همچون برکناری سرمربی تیم ملی فوتبال، یک اتفاق ساده نیست و ما نمی‏توانستیم به آن نپردازیم اما سعی کردیم با طرح موضوعات و جوانب مختلف در یک قلم طنزآلود، هم موضوع را مطرح کنیم و هم از اییکه آن را زیاد از حد، بزرگ و جنجالی کنیم، بپرهیزیم. بنده تنها دغدغه اصلی که در این بخش دارم، این است که خاطر همه عزیزان را مطمئن کنم که قصد مکدر کردن خاطر هیچ کدام از دوستان را نداشتیم.

 

حداد عادل در خصوص گفته‏های سالارکیا معاون داستان استان تهران پیرامون این مسئله که اشخاص نامبرده شده به عنوان عامل قتل می‏توانند، از این نشریه شکایت کرده و شکایات آنها قابل پیگیری است، اظهار داشت: مسائل حقوقی این مطالب را به بخش حقوقی موسسه همشهری واگذار می‏کنم اما قطعاً رسانه‏ای که از لحن طنز برخوردار است و به خوانندگانش از ابتدا و با یک سابقه تاریخی، یادآور می‏شده که قصد توهین به شخصی با این لحن ندارد، با مقوله دادگاه بررسی نمی‏کنند و من از صعه صدری که در دوستان فدراسیون خصوصاً آقای آخوندی سراغ دارم، احساسم این است که کار به این سمت پیش برود. با توجه به اینکه در جریان اظهارات آقای سالارکیا هم نیستم، در موردش اظهار نظر نمی‏کنم ولی معمولاً با پدیده طنز در مطبوعات ایران، در سطح دادگاه برخورد نمی‏کنند.

 

رئیس شورای سیاست‏گذاری همشهری جوان در پاسخ به این پرسش که آیا روند طنز همشهری جوان علی‏رغم اعتراضات اینچنینی ادامه خواهد داشت، با بیان کیفیت طنز و گزندگی خاص ادبیات طنز تصریح کرد: دو راه وجود دارد؛ یا باید ادبیات طنز را کنار گذاشت و یا باید در مخاطب ظرفیت پذیرش طنز را بالا برد. ما ضمن اینکه خیلی علاقمند به ادامه این روند هستیم، به مخاطب خودمان که مخاطبان جوان هستند و سوژه‏های طنزمان منتقل کنیم که قصد دل‏آزاری نداریم و اگر دریابیم که در این رویه درست عمل نکرده‏ایم با روش‏های مطبوعاتی‏مان جبران می‏کنیم.

 

سید جواد رسولی سردبیر همشهری جوان نیز در گفت و گویی با تابناک پیرامون کم و کیف اتفاق به وقوع پیوسته و جدی گرفتن این لحن طنز که موضع‏گیری های به همراه داشته متذکر شد: حتماً آقای حداد هم گفته‏اند که این روال تازه‏ای در همشهری جوان نیست و ما مدت‏هاست که به عنوان سنت این مجله، سعی می‏کنیم به موضوعات روز و مسائل جدی، زاویه دید متفاوتی داشته باشیم و یک مقدار دور از لحن خشک و جدی همراه با تحلیل به مسائل بپردازیم که در خصوص تغییر سرمربی تیم ملی فوتبال نیز همین اتفاق افتاد و  همان موضوعاتی که چند شب پیش از این شماره در برنامه 90 نیز دیدیم، صحبت کردیم که اتفاقی افتاده، تیم ملی نتیجه نگرفته و در حال حاضر همه پشت سر سرمربی مخلوع تیم ملی پنهان شدند و ایشان سیبل همه انتقادات شده است.

 

وی افزود: ما تصمیم گرفتیم نسبت به این وضعیت واکنش نشان دهیم و بدین شکل با همان لحن مطایبه‏آمیز پرونده‏ای تشکیل شد که انگار آقای علی دایی را به قتل رساندند و ما به دنبال متهمین پرونده هستیم تا ببینیم می‏توانیم مظنون اصلی را پیدا کنیم یا خیر؛ منتها یک مقدار سوء برداشت و  سو‏ء تفاهم در فضای مطبوعاتی و خبررسانی شکل گرفت و با وجود انکه اصل ماجرا مشخص است و موضع همشهری جوان را بیان می‏کند، اشخاصی که دوست ندارند این طور ببینند، به شکل دیگری برداشت و اطلاع‏رسانی می‏کنند.

 

رسولی در خصوص اینکه با چه معیاری برای عاملان قتل درصدهای تقصیر در خصوص عامل قتل سمبلیک دایی در نظر گرفته شد تا باعث شود که برخی موضع‏گیری توسط برخی از ایشان یا منتسبین‏شان نسبت به همشهری جوان گرفته شود، یادآور شد: اولاً در این شکلی نیست که پرونده مذکور در دفاع از علی دایی شکل گرفته و بعد با این محور، طبیعتاً بزرگوارانی که در انتخاب اولیه (سرمربی تیم ملی) کاملاً دخیل بودند و تیم ملی را سوق دادند، جزو متهمین اصلی پرونده قرار می‏گیرند که به نظر می‏رسد از همان طرف نیز دامن زده می‏شود. بحث درصدها نیز همانگونه که ذکر کردید، بحث سمبلیک است و صرفاً ماجرا این است که یک بخشی از عوامل درگیر در این پرونده نقش بیشتری داشتند که علی دایی نیز یکی از آنها بوده و اتفاقاً فکر می‏کنم نفر دوم نیز در لیست است ولی اشخاصی که باعث شدند وجهه این اسطوره در یکی دو هفته اخیر آسیب ببیند، نقش بیشتری داشتند و طبیعی است که درصد بیشتری به خود اختصاص بدهند.

 

سردبیر همشهری جوان با تایید میزان تاثیرگذاری همشهری جوان با این ادبیات، گفته‏هایش را اینچنین تکمیل کرد: به هر حال همشهری جوان مخاطبان جوان دارد و مخاطبان جوان از این لحن بیشتر استفاده می‏کنند. طبیعی است برای آنکه به مخاطبان نزدیک‏تر شویم، این زاویه دید و شیوه نگارش را بیشتر استفاده می‏کنیم که همانطور که ذکر شد تنها لحن هجو و طنزآلود استفاده نمی‏شود، بلکه محور و نقطه نظرات مشخصی وجود دارد که این قالب برای بیانش انتخاب می‏شود.