کاسبی به بهانه افزایش معلومات دانش آموز
کتابهای کمک آموزشی این روزها در کیف هر دانش آموزی پیدا میشود و حتی برخی از آنها در خریدشان با یکدیگر رقابت پنهان دارند. رقابتی که موسسههای مختلف و نظام آموزشی بر آن دامن میزنند تا دانش آموزان بیش از پیش حافظه محوری را به یادگیری مفهومی و مطالعات علمی ترجیح دهند.
به گزارش خبرنگار مهر، استفاده از کتابهای کمک درسی طی سالهای اخیر به عنوان یکی از مواد اصلی آموزش بین دانش آموزان در مدارس اپیدمی شده است. کتابهایی که اکثرا بر پایه حافظه محوری و راحت طلبی تدوین شده و یادگیری عمقی و مفهومی در آن جایگاهی ندارد. کتابهایی که به اذعان اکثر کارشناسان، نه تنها به یادگیری مطالب درسی کمک چندانی نمیکند بلکه در دراز مدت ضربههای سنگینی بر پیکره نظام آموزشی وارد میکند.
سکانس اول؛ تبلیغات تلویزیونی
بین سریال آگهیهای تلویزیونی پخش میشود و یک موسسه آموزشی کتابهای کمک درسی خود را برای کتاب حسابان سال سوم که به تازگی تالیف شده و ریاضی پایه اول تبلیغ میکند. این آگهی از چند شبکه تلویزیونی پخش میشود و صدای پرهیجان گوینده مخاطب را به سمت خود جذب میکند.
اما تبلیغ کتابهای کمک آموزشی به دوره متوسطه و پیش دانشگاهی ختم نشده و آگهی دیگری برای کتابهای کمک آموزشی دوره ابتدایی و راهنمایی پخش میشود. کتابهای حل مسئله، گام به گام، کتابهای آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی و تیزهوشان و.....
سکانس دوم؛ تبلیغ در مدارس
زنگ مدرسه به صدا در میآید، کنار در مدرسه تراکتهای رنگارنگ بین دانش آموزان و بعضی از اولیا پخش میشود، خانمی آخرین کتابهای آموزشی موسسه خود را در دروس مختلف به معلمان تقدیم میکند و از آنها میخواهد فرم نظر سنجی و همکاری با موسسه را پر کنند.
سکانس سوم؛ کلاس درس
معلم اسم یک کتاب کمک آموزشی را روی تخته مینویسد و به دانش آموزان تاکید میکند که همه این کتاب را بخرند و فصل اول آن را حل کنند. بعد هم تاکید میکند که هرکس جلسه بعد کتاب را همراه خود نیاورد یک نمره منفی میگیرد. دانش آموزان هم اسم کتابهای کمک آموزشی را که معلمانشان میگویند یادداشت میکنند تا در اولین فرصت آنها را بخرند.
سکانس چهارم، خانه
" 10 هزار تومان پول میخواهم برای کتاب کمک درسی فیزیک و زیست، 15 هزار تومان هم میخواهم برای خرید تست درسهای عمومی ام، فعلا همین قدر بقیه اش را هم با دوستانم از کتابخانه میگیریم."
سکانس پنجم؛ خیابان انقلاب
بیلبوردهای تبلیغاتی روی دیوار دانشگاه تهران پر است از تبلیغات کتابهای آموزشی یک انتشارات معروف و دادزنهای جلوی کتابفروشیهایی که کتابهای جدید را مثل یک نوار ضبط شده معرفی و رهگذران را به بازدید از کتابها دعوت میکنند.
کتابفروشی بزرگی است، فروشندگان خانم با لباسهای متحدالشکل پشت مانیتورها نشستهاند و با خوشرویی درباره مزیت کتابهایی که متقاضیان انتخاب کردهاند صحبت میکنند، پسر جوان امسال کنکور دارد و برای خرید کتابهای تست و کمک آموزشی سری به خیابان انقلاب زده و تا به الان 60 هزار تومان کتاب خریده است. میگوید که " خواندن کتابهای درسی برای کنکور کفایت نمیکند، حتما باید در کنار مطالعه آنها تستهای مختلف را هم خرید و زد."
«خیلی راحت کتابهایی را که میخواستم اینجا پیدا کردم، چون همه کتابفروشیها بدون استثنا کتابهای کمک آموزشی درسی را میفروشند، انگار فروش خوبی دارد و سود زیادی عایدشان میکند.»
فروشنده مغازه هم بدون هیچ مقاومتی این موضوع را تائید میکند و میگوید: " کتابهای کمک آموزشی درسی مدارس در هر پایهای که باشد فروش خوبی دارد و کمبود فروش کتابهای دیگرمان را جبران میکند. خب چرا نفروشیم و ضرر کنیم؟"
قیمت کتابها بسته به موسسه انتشاراتی آن، نوع کاغذ، طرح روی جلدها متفاوت است اما کمتر از سه هزار تومان نیستند. کتابهای دوره دبستان تا هفت هزار تومان و راهنمایی تا 10 هزار تومان و دبیرستان و پیش دانشگاهی تا سقف 15 هزار تومان در بازار فروخته میشود.
سکانس ششم؛ فروش کتابهای کمک درسی تجارتی پرسود
دانش آموزان دوره ابتدایی و راهنمایی طبق تاکید معلم و تحت تاثیر تبلیغات صدا و سیما و سایر رسانه ها، کتابهای کمک آموزشی را خریداری میکنند، برخی از آنها هم برای شرکت در آزمون مدارس نمونه دولتی و تیزهوشان کتابهای کمک آموزشی مربوط به این آزمونها را خریداری میکنند.
دانش آموزان دبیرستانی و پیش دانشگاهی هم که بنا به یک عادت مرسوم چند ساله به صورت خودجوش و خودکار حتما در طول سال چندین کتاب تست و کمک آموزشی میخرند. تمام اینها بدین معنا است که فروش کتابهای کمک آموزشی اگر پرسودتر از فروش کتابهای درسی نباشد کمتر از آن نیست.
معاون وزیر: معلمان راحت طلب شدهاند
ابراهیم سحرخیز معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش درباره اپیدمی روز افزون استفاده از کتابهای کمک آموزشی در مدارس گفت: واقعیت این است که ما با پیشنهاد این کتابها به دانش آموزان موافق نیستیم چرا که اغلب آنها کنکور و آزمون محورند و کتابهای درسی اصلی را زایل میکنند.
سحرخیز با بیان اینکه کتابهای کمک آموزشی موجود در بازار فاقد خلاقیت محوری و سئوال محوری و عمق کافی هستند، گفت: این کتابها ذهن دانش آموزان را معطوف به چند سئوال چهارگزینهای میکند و ناخودآگاه به دانش آموز القا میکند که یک بخش از کتاب درسی مهمتر از بخشهای دیگر است و بدین ترتیب آموزش سایر بخشهای دیگر را بی کیفیت و کم اهمیت جلوه میدهد.
معاون آموزش متوسطه با انتقاد از اینکه برخی از معلمان تحت تاثیر جو غالب رسانهها و تبلیغات این کتابها قرار گرفتهاند، گفت: عدهای از معلمان باورشان شده که این کتابها معجزه میکنند و در ابتدای سال به دانش آموزان پیشنهاد میکنند در حالی که این کاملا غلط است و ما بارها در کلاسهای ضمن خدمت خود این مسئله را متذکر شده ایم.
وی ادامه داد: از سویی برخی از معلمان راحت طلب شدهاند، در گذشته معلم باید در پایان درس، خودش چند سئوالی را طراحی میکرد و به دانش آموزان میداد تا حل کنند اما حالا بدون هیچ سختی و تلاشی در ابتدای سال یکی از این کتابهای کمک آموزشی را معرفی میکنند و بعد از هر درس میگویند چه صفحاتی حل شود.
سحرخیز با بیان اینکه تیراژ کتابهای کمک آموزشی با سایر کتابهای موجود در کشور قابل مقایسه نیست، گفت: اگر وزارت ارشاد جدولی از فروش کتابهای کمک آموزشی درسی مدارس و فروش سایر کتابهای دیگر را منتشر کند مشخص میشود که عده زیادی از فروش این کتابها سود کلان میبرند.
دستهایی مانع از برخورد با بازار کاذب این کتابها میشود
معاون آموزش متوسطه در پاسخ به این سئوال که چرا آموزش و پرورش مانع از بازار سود جویی ناشران این کتابها نمیشود گفت: متاسفانه دستهای متعددی در این بازار هست که مانع از برخورد با این ناشران میشود و از سویی آموزش و پرورش به تنهایی نمیتواند با آنها مقابله کند، این ناشران هم اکنون به راحتی در صدا و سیما و سایر رسانهها و در بلیبوردهای تبلیغی در سطح شهر تبلیغ میکنند، بنابراین برخورد با این ناشران نیاز به توافق جمعی سایر دستگاههای متولی دارد.
وی با اشاره به بحث کنکور سراسری و تاثیر آن در تولید روز افزون این کتابها گفت: پیش بینی ما این است که با حذف کنکور بازار فروش این کتابها از رونق بیفتد اما قطعا آنها بیکار نمیمانند و به سالهای پایین تر تحصیلی ورود پیدا میکنند کما اینکه هم اکنون هم این اتفاق افتاده و این ناشران به تولید کتابهای تست زنی برای مدارس نمونه دولتی و تیزهوشان و...ورود پیدا کردهاند.
سحرخیز ادامه داد: برنامه ریزی کرده ایم که میزان پژوهش و سئوالات تشریحی و عمقی را بالا ببریم و نمرات آن را در امتحانات افزایش دهیم و بدین وسیله تا حدی جلوی بازار کاذب این کتابها را بگیریم.
