بهداشت نان ضرورتي فراموش شده

جام جم آنلاين: قوت غالب كه مي‌گويند براي ما ايراني‌ها مي‌شود نان، نان كه مي‌گويند تصوير توي ذهنمان مي‌شود فضايي كه معمولا با شاخص‌هاي ساده بهداشتي‌مان خيلي جور نيست، عدد و آمارش هم به اين جمله رئيس كميسيون برنامه و بودجه شوراي شهر تهران مي‌رسد كه بيش از نيمي از واحدهاي نان سنتي‌پز در تهران فاقد ضوابط بهداشتي هستند.

درواقع حالا كه قيمت نان در نانوايي‌هايي كه از آرد بدون يارانه استفاده مي‌كنند چند برابر شده است، دست‌كم انتظار مي‌رود بهداشت اين واحد‌ها هم به همين نسبت كمي بهتر شود، اما اين اتفاق نيفتاده است.

علي نظري ، رئيس سابق اتحاديه نانوايي‌هاي سنتي تهران، مساله بي‌توجهي به بهداشت نانوايي‌ها را تاييد مي‌كند و مشكل را به قيمت نان نسبت مي‌دهد.

به اعتقاد او وضعيت نانوايي‌هاي تهران حتي بهتر از نانوايي‌هاي شهرستان‌هاست.

بجز مسائل بهداشتي، استفاده از جوش‌شيرين هم در نانوايي‌ها زياد است تا جايي كه به گفته مهندس سيدرضا غلامي، رئيس اداره بهداشت مواد غذايي و بهسازي اماكن عمومي وزارت بهداشت در مجموع در بحث حذف جوش شيرين حدود 90 درصد از نانوايي‌هاي كشور در حال حاضر از جوش شيرين استفاده نمي‌كنند، اما در تهران هنوز 50 درصداز نانوايي‌ها از جوش‌شيرين استفاده مي‌كنند.

او ادامه مي‌دهد: به دليل ناهماهنگي بين دستگاه‌هاي ذي‌ربط هنوز برنامه حذف جوش شيرين در نانوايي‌هاي تهران ناموفق است.با اين تفاسير شايد امكان تشخيص استفاده از جوش شيرين در نانوايي‌ها براي مراجعه‌كنندگان به اين واحد‌ها چندان امكانپذير نباشد، اما از وضعيت بهداشتي نانوايي كه مي‌گوييم ملاك‌هاي ساده‌اي وجود دارد كه مي‌تواند نشان دهد آيا نانوايي مربوطه بهداشتي هست يا نه.

رئيس اداره بهداشت مواد غذايي و بهسازي اماكن عمومي وزارت بهداشت درخصوص شاخص‌هاي اوليه بهداشت نانوايي‌ها مي‌گويد: مسائل بهداشت فردي، نظافت عمومي و وضعيت ظاهري محل و تجهيزات ملاك خوبي است تا بتوانيم با ملاك‌ها و شاخص عمومي بهداشت يك واحد نانوايي را بررسي كنيم.

همين‌ها را كه در نظر بگيريم تقريبا در همه نانوايي‌ها مسوول نوبت‌دهي و گرفتن پول با كسي كه نان را دست مردم مي‌دهد، يك نفر است.

در حالي كه براساس ضوابط بهداشتي كسي كه به پول دست مي‌زند، نبايد ارائه‌كننده مواد غذايي غيربسته‌بندي شده باشد.

كارگران مشغول در نانوايي‌ها يا لباس فرم نمي‌پوشند و يا اگر پوشيده باشند هم ظاهر لباس چندان بهداشتي به نظر نمي‌رسد.

البته سيستم نوبت‌دهي ماشيني در برخي از نانوايي‌هاي كشور ظاهرا در حال انجام است، اما اين نانوايي‌ها حتي به 5 درصد نانوايي‌هاي كشور هم نمي‌رسد.

چرا نانوايي‌ها بهداشتي نمي‌شوند؟

دليل اصلي‌اش را كسي نمي‌گويد، فقط جسته و گريخته شنيده مي‌شود قدرت شوراي آرد و نان به ناظران بهداشتي مي‌چربد. ظاهرا واحد نانوايي را صبح ناظران بهداشتي تعطيل مي‌كنند و عصر همان روز، همان واحد نانوايي دوباره شروع به كار مي‌كند.

رئيس سابق اتحاديه نانوايي‌هاي سنتي تهران اما همه اين مشكلات را به قيمت نان ربط مي‌دهد.

به گفته نظري در گذشته‌ها پادوي نانوايي، شاطر، ورزدهنده خمير نان و ترازودار افراد مختلفي بودند، اما حالا به دليل مشكلات اقتصادي تعداد كارگران نانوايي‌ها كمتر شده است.رئيس اداره بهداشت مواد غذايي و بهسازي اماكن عمومي وزارت بهداشت، اما دلايل اين مساله را اين‌گونه اعلام مي‌كند: اجراي ضوابط قانوني در بحث نانوايي‌ها بايد از شوراي آرد و نان بگذرد كه اين شورا هم بر مبناي مسائل اجتماعي حكم مي‌دهد و متاسفانه جريمه‌اي كه براي اين مسائل در نظر مي‌گيرد كمتر از ميزان جرم است و اين مساله سبب مي‌شود تا تخلفات بهداشتي در اين حوزه ادامه پيدا كند.غلامي ادامه مي‌دهد: در حال حاضر همكاري‌ها و هماهنگي‌ها بيشتر از گذشته شده و مقايسه وضــعيت نانـوايي‌ها از 5 تا 10 سال قبل تاكنون نشان مي‌دهد هرچند رضايت كامل به دست نيامده، اما روند وضعيت بهداشت نانوايي‌ها صعودي بوده است.

به گفته وي مسائل اقتصادي هم در اين ميان شرط است، چراكه از ديد اتحاديه نانوايي‌ها قيمت نان پايين است. او بر همين اساس ادامه مي‌دهد: مشكلات كارگري هم در اين صنف زياد است، به اين ترتيب كه به خاطر مسائل اقتصادي معمولا كارگران نانوايي‌ها موقتي هستند و به شكل ثابت استخدام نمي‌شوند.

به اعتقاد رئيس اداره بهداشت مواد غذايي و بهسازي اماكن عمومي وزارت بهداشت، اين كارگران معمولا مهاجر، بيسواد و آموزش‌نديده هستند و اين مسائل سبب مي‌شود هم به لحاظ كيفي و ارائه نان خوش‌پخت به مشكل بر بخوريم و هم درخصوص مسائل بهداشتي نانوايي‌ها با شاخص‌هاي بهداشتي فاصله داشته باشيم.

غلامي مي‌گويد: به هر ترتيب در پخت نان به شكل سنتي عمل مي‌كنيم و همين مساله سبب مي‌شود نتوانيم شاخص‌هاي روز را در نانوايي‌ها اجرا كنيم.

ارائه تسهيلات به نانوايي‌ها

به هر حال مشكلات نانوايي‌ها و بهداشت آنها به جلسات شوراي شهر تهران هم رسيده است. مرداد ماه گذشته شوراي شهر تهران ارائه تسهيلات تشويقي به واحدهاي توليد نان، خمير و نان نيم‌پز را تصويب كرد.

ظاهرا براساس اين مصوبه با توجه به ضرورت كمك به ساماندهي توليد و توزيع نان در شهر تهران در جهت ارتقاي شاخص‌هاي فني و كيفيت پخت نان و بهبود شاخص‌هاي سلامت و بهداشت محيط كار، شهرداري‌ها موظف است تا نسبت به عدم دريافت مطالبات شهرداري درخصوص عوارض ساخت و ساز، عوارض تغيير كاربري (به استثناي فضاي سبز)، عوارض پذيره عوارض پيش‌آمدگي، عوارض ايمني و ساير عوارض مربوط به ساخت و ساز واحدهاي توليد نان سنتي و نان صنعتي كاملا سالم و داراي كيفيت لازم و مورد تاييد وزارت بهداشت كه داراي پروانه بهره‌برداري از وزارت صنايع و معادن يا پروانه كسب از اتحاديه صنف ذي‌ربط خود هستند و طبق ضوابط و مقررات شهرسازي احداث مي‌شوند تا مادامي كه صرفا به توليد نان اشتغال دارند با اخذ تعهد محضري مبني بر اين‌كه در صورت تغيير شغل كليه مطالبات شهرداري تهران را به قيمت روز پرداخت كنند اقدام نمايند.

رسول خادم، رئيس كميسيون برنامه و بودجه شوراي شهر تهران در اين خصوص مي‌گويد: با وجود 3800 نانوايي سنتي در تهران، بيش از نيمي از واحدهاي نان سنتي پز در اين شهر فاقد ضوابط بهداشتي هستند.

درواقع براساس اين مصوبه شوراي شهر تهران اميدوار است كه اهداي تسهيلات به نانوايي سبب بهبود كيفي و بهداشتي نان شده و تعميم اين طرح در ساير شهر‌ها به بهبود اين روند در نانوايي‌هاي كشور كمك كند.

البته كارشناسان اين حوزه معتقدند كه مشكلات كيفي و بهداشتي نانوايي‌ها تنها با مسائل اقتصادي حل نمي‌شود، بلكه آموزش در اين خصوص مي‌تواند موثرتر از بودجه و اعتبار باشد.

الزام آموزش كارگران نانوايي‌ها هم نيازمند هماهنگي و همكاري مسوولان بهداشتي، اتحاديه نانوايي‌ها و سازمان‌هاي ذي‌ربط است؛ هماهنگي و همكاري‌ كه در حال حاضر كمرنگ است.