«بپرهیز که با نیکی خود بر رعیت منت گذاری و...»

در حالی که امروزه بر ضرورت تغییر در علوم انسانی موجود، تأکید می شود و هر روز اندیشمندان غربی به تغییر و دگرگون کردن فرهنگ اصیل اسلامی ایرانی متهم می شوند، به نظر می رسد، متهم اصلی خود ما هستیم که داشته های نظری خود را به ویژه درباره حکومت داری به دلیل تعارض رفتار عملی خود با این نظریه ها، کناری نهاده و هنوز اندر خم یک کوچه می گردیم.

به گزارش «تابناک»، بررسی و دقت در مفاد عهدنامه حضرت علی - علیه السلام - به مالک اشتر که در واقع چهارچوب دقیق آیین شهریاری و فرمانروایی و معیارهای محکم حکمرانی خوب را مشخص می سازد، نشان از غفلت مسئولان سیاسی و اندیشمندان مسلمان در این باره دارد؛ موازینی که در صورت رعایت، بدون شک، حکومت اسلامی به حکومتی با کیفیت و مطابق با معیارهای علوی تبدیل می شود.


اما حاکم از منظر حضرت علی(ع) دارای چه ویژگی هایی است:

شهریار یا والی از نظر علی(ع) پوشاننده خطای شهروندان و حافظ آبروی آنان است، چنانکه فرموده است:

«مالک! از رعیت آن را از خود دورتر دار و با او دشمن باش که عیب مردم را بیشتر جوید، که همه مردم را عیب هاست و والی به هر کس سزاوارتر به پوشیدن آن عیب هاست و داوری در آنچه با تو نهان است با خدای جهان است.»

حضرت در نامه خویش به مالک بر حق طلبی والی یا همان شهریار تأکید می کند و می گوید:

«حق را از آن هر که بود، بر عهده دار؛ نزدیک یا دور و در این راه شکیبا باش و این شکیبایی را به حساب خدا بگذار. اگر رعیت بر تو گمان ستم برد، عذر خود را آشکارا با آنان در میان گذار و با این کار، از بدگمانی شان درآر که بدین رفتار، نفس خود را به فرمان آورده باشی و با رعیت مدارا کرده و حاجت خویش را برآورده و رعیت را به راه راست واداشته باشی.»

غربیان اکنون این آموزه ها را «آیین حکومتگری خوب» می دانند و نام آن را شفافیت گذاشته اند و دریغ و افسوس از سیاست مداران، نویسندگان و حتی روشنفکران این مرز بوم که این آموزه را به کناری نهاده و به دنبال ترجمه غرب روان شده اند!

شهریار علی(ع) نه منتی بر شهروندان خویش می گذارد و نه خلف وعده ای می کند که:

«بپرهیز که با نیکی خود بر رعیت منت گذاری یا آنچه کرده ای، بزرگ شماری و یا آنان را وعده دهی و در وعده خلاف آری که منت نهادن، اجر نیکی را ببرد و کار را بزرگ شمردن نور حق را خاموش گرداند و خلف وعده، خشم خدا و مردم را برانگیزد و خدای تعالی فرموده است که بزرگ دشمنی است نزد خدا که بگویید و نکنید.»

بهای شهریاری در آیین علی(ع)، هرگز به ناحق و ناراست نشاید که می فرماید:

«بپرهیز از خون ها و ریختن آن به ناروا که چیزی چون خون ریختن به ناحق آدمی را به کیفر نرساند، گناه را بزرگ نگرداند، نعمت را نبرد، رشته عمر را نبرد و خداوند سبحان روز رستاخیز نخستین داوری که در میان بندگان کند، در خون هایی باشد که از هم ریخته اند. پس حکومت را با ریختن خونی به حرام، نیرومند مکن که نه تنها خون به حرام ریختن، قدرت را به ناتوانی و سستی کشاند، بلکه دولت را از صاحب آن به دیگری بگرداند.»

آیینه آن روز که گیری به دست
خود شکن آیینه شکستن خطاست

متن کامل این یادداشت را اینجا بخوانید.