تبديل يك‌دهم ايران به منطقه حفاظت‌شده

هفته محيط‌زيست امسال با وعده‌هاي خوش كليد خورد؛ اين كه صندوق ملي محيط‌زيست بزودي تشكيل مي‌شود و پروژه‌هاي زيست‌محيطي ديگر به خاطر كمبود بودجه روي زمين نمي‌ماند؛ اين كه سند ملي محيط‌زيست تدوين مي‌شود و هر استاني بنابر مزيت‌ها، توانايي‌ها و چالش‌هايش صاحب يك سند مي‌شود، اين كه كاهش آلودگي صوتي بالاخره صاحب طرح جامع مي شود و با پيگيري معيارهاي مصرف سوخت در صنايع و خودروها، بانك اطلاعاتي پسماندها و جايگاه هر دستگاه نيز مشخص مي‌شود و...

محمدجواد محمدي‌زاده ديروز در جمع خبرنگاران، وعده‌هاي زيادي از اين دست داد تا لااقل خيال اصحاب رسانه‌ها را جمع كند كه اگر اعتبار، تامين شود، طرح كاهش آلودگي هوا در 8 كلانشهر اجرا مي‌شود و اگر همه چيز طبق برنامه پيش برود، محيط‌بانان و پاسگاه‌هاي حفاظت محيط‌زيست تجهيز مي‌شوند و اطلس پرندگان، خزندگان، دوزيستان، ماهيان و پستانداران نيز زير چاپ مي‌رود.

محمدي‌زاده همچنين از ورود آموزش‌هاي زيست‌محيطي به كتب درسي خبر داد و اظهار كرد: براي نخستين بار در كشور مفاهيم آموزش‌هاي زيست‌محيطي به كتب مقطع ابتدايي وارد مي‌شود كه اميدواريم اين امر هرچه سريع‌تر اجرايي شود.

البته اگر هر كدام از اين وعده‌ها محقق شود، اتفاق خوبي در محيط‌زيست ايران كه مي‌گويند جزو 6 كشور مخرب طبيعت است، خواهد افتاد؛ اما اظهارات رئيس سازمان حفاظت محيط‌زيست و سوالاتي كه كمتر خبرنگاري پاسخ روشن و به دور از خوش‌بيني از آن گرفت، سبب شد تا جلسه مطبوعاتي ديروز نيز بيشتر جنبه شعاري پيدا كند.

روز گذشته الگوبرداري ايران از عملكرد مسوولان محيط‌زيست روسيه بوضوح جلب توجه مي‌كرد؛ آنجا كه محمدي‌زاده پس از ابراز خوشوقتي از وضعيت سلامت پلنگ هاي ايراني مستقر در روسيه از تلاش ايران، قطر و روسيه براي پرورش در اسارت پرندگان شكاري در فارس، بوشهر، خوزستان و سيستان و بلوچستان سخن به ميان آورد و اعلام كرد براي بارور كردن ابرها در نقاطي كه نياز به باران هست و حفاظت از درختان در نقاطي كه تگرگ مي‌بارد، با روسيه توافق كرده است.

محمدي‌زاده ديروز با اين جملات، ايران و روسيه را در حوزه محيط‌زيست همدوش هم ترسيم كرد و با اشاره به نشت نفت در خليج مكزيك و انتقاد از «بي‌خردي و بي‌لياقتي دولت آمريكا» و «ناتواني ابرقدرت پوشالي» يك بار ديگر ايران را مخالف سرسخت آمريكا معرفي كرد.

محمدي‌زاده ديروز نگران وضعيت زيست‌محيطي خليج مكزيك بود؛ اما وقتي خبرنگاري تاكيد كرد كه وضعيت آب‌هاي خليج‌فارس و خزر به خاطر ورود پساب‌هاي صنعتي و نفتي چندان بهتر از خليج‌ مكزيك نيست، وجود چالش‌هاي زيست‌محيطي در ايران را -هرچند در لفافه- تاييد كرد.

چالش‌هاي پيش‌ر‌و در دريا

او گفت: ما در خليج‌فارس و خزر با چند چالش روبه‌رو هستيم كه يكي از آنها به تاسيساتي برمي‌گردد كه از قبل وجود داشته و حالا به يك تهديد تبديل شده است. چالش دوم به طرح‌هاي جديد برمي‌گردد؛ هرچند ما اجازه نمي‌دهيم هيچ طرح جديدي بدون مطالعه در حوزه خليج‌فارس اجرا شود. اين در حالي است كه چالش سوم ما به تغييرات اكوسيستم برمي‌گردد؛ اما به هر حال ما در اين 3 بخش حساسيت داريم و ناكارآمدي‌ها را متوقف مي‌كنيم.

محمدي‌زاده كه با بيان اين جملات، خوش‌بيني خود از وضع موجود را به خبرنگاران القا مي‌كرد، در مورد آلودگي درياي خزر به جيوه و هشدارها نسبت به آلودگي ماهيان نيز پاسخ جالبي داد. او گفت: در اين كه فلزات سنگين وارد دريا مي‌شود ترديدي نيست. در مطالعه‌اي كه روي ورودي آب رودخانه در مصب دريا انجام شده ميزان جيوه بالا بوده؛ اما وقتي اين ميزان جيوه وارد دريا مي‌شود نسبت به حجم آب دريا در حد مجاز قرار دارد.

كاهش آلودگي هوا در انتظار هيات كره‌اي!

اما شايد يكي از جالب‌ترين پاسخ‌هاي رئيس سازمان حفاظت محيط زيست به سوال خبرنگار «جام‌جم» بود كه پرسيد: «سرانجام طرح كاهش آلودگي هواي تهران به سبك كره‌جنوبي چه شد؟» و او پاسخ داد: قرار بود همين روزها هيات كره‌اي به تهران بيايد اما به دليل برگزاري انتخابات در اين كشور هنوز نيامده‌اند. البته ما از طريق مراجع ديپلماتيك پيگير مساله هستيم؛ ولي هنوز اطلاعاتي به دست ما نرسيده است.

محمدي‌زاده ديروز در شرايطي اين جملات را ادا كرد كه 2 ماه پيش نسبت به اجراي اين طرح مشترك بسيار اميدوار بود و حالا با تاخير در اجراي طرح‌هاي اين‌چنيني وضع به جايي رسيده كه مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران از احتمال افزايش آلودگي هواي پايتخت تا 2 ماه آينده خبر مي‌دهد.

اما شايد بحث‌برانگيزترين موضوعي كه در جلسه روز گذشته مطرح شد تبديل 10 درصد از اراضي كشور به منطقه حفاظت شده باشد؛ موضوعي كه محمدي‌زاده انتقاد صريح خبرنگاران را برنتافت و با حفظ خونسردي به آنان طعنه زد. موضوع اين است كه به گفته رئيس سازمان حفاظت محيط‌زيست تا قبل از دولت نهم 7‌/‌6 درصد از اراضي كشور منطقه حفاظت شده بوده است و حالا سازمان مي‌خواهد اين رقم را به استاندارد جهاني نزديك كند و 7‌/‌6 درصد را به 10 درصد برساند؛ ولي اصحاب رسانه و كارشناسان مي‌گويند با تجهيزات اندك و ناقص امروز نمي‌شود از اين مناطق بخوبي حفاظت كرد. هرچند كه محمدي‌زاده اعتقاد ديگري دارد: ما روي مناطق تحت حفاظت مطالعه دقيق انجام مي‌دهيم و بخشي از مناطق را كه ارزش حفاظتي ندارند از فهرست خارج مي‌كنيم و بخش‌هاي داراي ارزش را اضافه مي‌كنيم.

وي مي‌افزايد: من البته نارسايي‌ها را قبول دارم؛ اما اين كه مي‌گوييد شما چند ماشين قراضه براي گشتزني داريد، قبول ندارم. ما نوسازي ناوگان را بخوبي انجام داده‌ايم و وضعمان از لحاظ تعداد خودرو خوب است. قرار است منابع انساني مورد نظرمان را نيز از نيروهاي مازاد وزارت جهاد و دفاع تامين كنيم، بخشي از امور حفاظت را هم به بيرون واگذار مي‌كنيم پس مي‌بينيد كه براي افزايش مناطق حفاظت شده مشكلي نداريم.