آرتروز پير و جوان نمي‌شناسد!

از بين رفتن سطح طبيعي غضروف مفصلي كه در فاصله بين يك استخوان تا استخوان بعدي مفصل قرار گرفته است را آرتروز مي‌گويند.

به گزارش «همشهری»، مفصل‌ها مثل لولا عمل مي‌كنند و استخوان‌ها روي مفصل‌ها مي‌چرخند و حركت در يك عضو ميسر ‌مي‌شود. سطح مفصل‌ كه با استخوان در ارتباط است با لايه‌ لغزنده‌اي از جنس غضروف پوشيده شده و لغزندگي سطح غضروف چرخش استخوان روي مفصل را ممكن مي‌كند.

با گذشت زمان و سپري‌شدن عمر، در اثر تصادفات يا به‌دليل اختلالات مادرزادي، بيماري‌هاي سيستميك مثل روماتيسم، اسيد اوريك يا چربي خون بالا يا زانوهاي پرانتزي كه مخصوصا در فوتباليست‌ها مشكل ايجاد مي‌كند، سطح مفاصل يا همان غضروف دچار ساييدگي و از بين‌رفتگي مي‌شود. در اين حالت، با كم‌شدن لغزندگي، حركت يا چرخش استخوان‌ها روي مفاصل با درد همراه شده و بيماري آرتروز به‌وجود مي‌آيد. در اين موارد، درد با شروع حركت آغاز مي‌شود و با استراحت بهبود مي‌يابد.

طبق آمار سازمان جهاني بهداشت، تقريباً 355ميليون نفر امروزه در سراسر جهان به بيماري‌هاي مفصلي مبتلا هستند كه از اين تعداد 190ميليون نفر دچار استئوآرتريت و بيش از 5/16ميليون نفر نيز دچار آرتريت روماتوئيد هستند.

محققان اميدوارند كه بتوانند مشخص كنند كه آيا مي‌توان با استفاده از برنامه‌هاي توانبخشي، محدود كردن برخي فعاليت‌ها پس از بروز آسيب يا تغييردادن زمان انتظار پيش از برگشت دوباره به فعاليت، از آرتروز مفصل زانو جلوگيري كرد يا نه. دكتر فرهاد فريد، متخصص ارتوپدي دراين باره توضيح مي‌دهد.

استئوآرتريت، همان بيماري‌اي كه به آرتروز معروف است، در همه نقاط دنيا و به‌خصوص در كشورهاي در حال توسعه، در حال گسترش است.

پروفسور فرهاد فريد، متخصص ارتوپدي درخصوص اين بيماري به همشهري گفت: دو زانو نشستن و چهار زانو زدن عادت‌هاي غلط افراد جامعه ايراني است. اينها عاداتي است كه روي مفصل فشار وارد مي‌كند و به‌طور طبيعي فرد در معرض ابتلا به آرتروز قرار مي‌گيرد. متأسفانه تقريباً همه افراد به بيماري آرتروز مبتلا مي‌شوند اما شدت و ضعف بيماري قابل كنترل است.

با اصلاح يكسري از عادات غلط زندگي( وزن، تغذيه، روش‌هاي نشستن، به كارگيري توالت‌هاي فرنگي و همچنين ورزش) مي‌توان از رشد بيماري جلوگيري كرد.
وي افزود: نبايد افراد به‌خصوص افراد مبتلا به آرتروز مدت‌هاي طولاني بايستند، همچنين افرادي كه مبتلا هستند نبايد كوهنوردي كنند. بالا رفتن از پله‌ها براي مبتلايان مضر است و بيماران مبتلا به آرتروز نبايد سيگار بكشند.

توصيه اكثر پزشكان اين است كه افراد مبتلا به آرتروز علاوه بر انجام كارهاي روزمره به نرمش‌هاي سبك نيز بپردازند، همچنين مصرف مكمل‌هاي غذايي مانند مواد‌غذايي سرشار از كلسيم و منيزيم فرسايش غضروف را به تاخير مي‌اندازد؛ شير و لبنيات حاوي اين مواد مغذي هستند.

مصرف مواد‌غذايي مختلف و متنوع، رعايت وزن در محدوده ايده‌آل، خودداري از مصرف مقادير زيادي از چربي و شكر، مصرف مقادير كافي از مواد‌غذايي حاوي فيبر و نشاسته، خودداري از مصرف زياد سديم و خودداري از مصرف الكل از اصول يك رژيم مناسب غذايي به شمار مي‌آيد.

افزايش شيوع آرتروزدر زنان

بيماري‌هاي روماتيسمي‌نه‌تنها در ايران بلكه در جهان بين خانم‌ها بيشتر شايع است. شايد اين امر به‌علت مسائل ژنتيك و وجود هورمون‌هاي جنسي است اما از نظر علمي‌علت شيوع آن تاكنون مشخص نشده است.

يكي از عوامل شيوع بيماري آرتروز در بين بانوان ازدياد وزن است و چاقي مشكل عمده‌اي محسوب مي‌شود و تناسب اندام نقش مؤثري در جلوگيري از بيماري دارد، البته شايد علت ديگر اين است كه بانوان مفاصل خود را در انجام امور خانه‌داري بيشتر به كار مي‌گيرند.
برخي از بانوان به‌خصوص آنهايي كه روش صحيحي در انجام امور خانه ندارند و در عرض يك روز مي‌خواهند تمام كارهاي منزل را- از قبيل شست و شو و رفت و روب- انجام دهند، خواه ناخواه فشار زيادي به مفاصل‌شان وارد مي‌شود.

اضافه وزن و ابتلاي زودرس به آرتروز

هر كدام از مفاصل بدن براي تحمل نيروي مشخصي ساخته شده‌اند كه اگر در اثر وزن زياد بيش از اندازه به مفاصل نيرو وارد شود مفاصل دچار ساييدگي و در نتيجه تخريب مي‌شوند.
از علل اصلي ابتلا به آرتروز، مي‌توان 2 فاكتور بي‌تحركي‌ و وزن زياد را عنوان كرد. اگر بيمار وزن خود را كم نكند، بعد از مدتي حركت مفصل به قدري محدود مي‌شود كه ديگر نمي‌تواندخم و راست شود و اختلالاتي در راه رفتن فرد ايجاد مي‌شود و ممكن است كه نياز به تعويض مفصل پيدا كند.

افراد مختلف از هر گروه سني و از هر جنسي در معرض ابتلا به اين بيماري هستند. ۳۵درصد تمام افراد ۳0 تا ۳5‌ساله در دنيا به آرتروز مبتلا هستند و هرچه سن بالاتر مي‌رود، شيوع اين بيماري نيز بيشتر مي‌شود.

ورزش هم باعث ايجاد آرتروز مي‌شود؟

به گفته دكتر فريد ورزش غير اصولي هم به‌خصوص در ايران كه پيش از شروع ورزش، اصولي مثل گرم‌كردن بدن رعايت نمي‌شود و حتي در مورد ورزشكاران حرفه‌اي هم مواردي مثل تغذيه خوب، مربي بدنسازي و زمين‌هاي مناسب بازي اهميت چنداني ندارد، در ايجاد آرتروز تأثيرگذار است.

جالب است بدانيد كه همين ورزش، يكي از بهترين روش‌هاي جلوگيري از آرتروز است و امروزه در تمام كشورهاي دنيا از بچه تا پيرمرد 90‌ساله همه نرمش و پياده‌روي را در برنامه هر روزه زندگي‌شان دارند، چرا كه غضروف سطح مفصلي بر خلاف ساير بافت‌هاي ديگر مثل پوست، عضله يا چربي، فاقد هرگونه سرخرگ، سياهرگ و عصب است و تنها راه تغذيه اين بافت، مايع سطح مفصلي است كه حاوي تمام مواد‌غذايي و اكسيژن لازم براي زنده ماندن غضروف است و تنها راه جذب اين مايع توسط غضروف هم حركت مفصل است.

اگر ورزش در حد معمول و اصولي انجام شود، محافظت‌كننده مفصل است اما آسيب‌هاي ورزشي كه در ورزشكاران حرفه‌اي ديده مي‌شود، خود عامل ايجاد آرتروز است.
وي افزود: هيچ‌چيز در زندگي براي زنده نگه‌داشتن و سلامت مفاصل بهتر از حركت و ورزش نيست و هركسي كه در روز حداقل يك ساعت خوب حركت كند مي‌تواند به طول عمر مفاصل خود بيفزايد.

كاربرد ليزر در جراحي زانو

ليزر درمان مؤثري است و از خواصي كه دارد و هنوز هم كاملا كشف نشده، اين است كه بيماراني كه تحت اين نوع جراحي قرار گرفته‌اند، بعد از عمل درد بسيار كمتري داشته‌اند. به اعتقاد دكتر اولو- نخستين كسي كه در سال‌1985 ليزر را در جراحي آرتروسكوپي استفاده كرد- دليل اين است كه فشار به اعصاب مفصلي توسط ليزر كمتر است.