آيا براي مقابله با زلزله آماده‌ايم؟

اتفاقي كه در بم افتاد خيلي‌ها را تحت‌تأثير قرار داد؛ چه آنهايي را كه اقوامشان با زلزله رفتند چه آنها كه فقط شنيدند كه زلزله آمد اما امروز از آن فاجعه زمان زيادي مي‌گذرد، آن‌قدر كه فراموش كرده‌ايم زلزله با آدم‌ها چه مي‌كند.

زندگي كردن در شهري كه روي چند گسل است و هر آن امكان دارد زلزله‌‌اي آن را زير و رو كند ترسي مداوم براي شهروندان ايجاد مي‌كند؛ البته به شرط آنكه گسل‌ها هر از گاهي تكاني به‌خودشان بدهند و گوشت را به تن ملت آب كنند.

اما ساكنان شهر‌هاي زلزله‌خيزي كه در آن زلزله هر صد و چند سال يك‌بار مي‌آيد به نيامدن زلزله عادت مي‌كنند به‌طوري كه شايد بتوان گفت حتي ديگر نمي‌ترسند. مردمان اينگونه شهر‌ها هر وقت در شهر ديگري زلزله‌اي پر خسارت بيايد شايد كمي به اين موضوع فقط فكر كنند ولي بيشترشان كار خاصي براي مواجهه امن‌تر با اين موضوع نمي‌كنند. كمتر كسي است كه به فكر مقاوم‌سازي ساختمان محل سكونت، تهيه جعبه كمك‌هاي اوليه، ذخيره غذا و محكم كردن اثاثيه براي جلوگيري از سقوط آنها باشد.

مركز آموزش و پژوهش همشهري نظرسنجي تلفني درباره زلزله از 500 شهروند تهراني انجام داده است كه نشان مي‌دهد 4/88درصد تهراني‌ها،  تا به حال هيچ كاري براي مقابله با زلزله انجام نداده‌اند.

مشخصات كلي

در اين نظر سنجي 6/65درصد پاسخگويان را زنان و 4/34درصد را مردان تشكيل داده‌اند. 2/32‌درصدشان بين 21 تا 30 سال و 4/1‌درصد از آنها بيش از 71 سال سن داشته‌اند. ميزان تحصيلاتشان نيز نشان مي‌دهد كه 8/39‌درصد داراي مدرك تحصيلي ديپلم، 8/0‌درصد دكترا و 6/1‌درصد بي‌سواد بوده‌اند.

4/42‌درصد از پاسخگويان اين نظرسنجي خود يا اقوامشان تجربه حضور در زلزله را داشته‌اند و 6/57‌درصد بقيه تجربه زلزله را نداشته‌اند. از ميان 500 نفر پاسخگو، 2/38‌درصد عمر ساختمان محل سكونتشان كمتر از 10‌سال، 6/22‌درصد بين 10 تا 20‌سال، 8/14درصد بين 20 تا 30‌سال و 8/7درصد بيشتر از 30‌سال است. 8/7‌درصد نيز اطلاعي از عمر ساختمانشان نداشتند.

ساختمان شما مقاوم است؟

بسياري از ساختمان‌هاي شهر در مقابل زلزله مقاوم نيستند. ساكنان اين خانه‌ها از محكمي و سستي آن تا حدودي اطلاع دارند. در اين تحقيق مشخص شد كه 2/41‌درصد معتقدند ساختمانشان در برابر زلزله مقاوم نيست و در مقابل 8/32‌درصد مي‌گويند ساختمانشان در برابر اين پديده طبيعي مقاومت دارد. همچنين 2/19‌درصد اعتقاد دارند كه ساختمان آنها در برابر زلزله تا حدي مقاومت مي‌كند و 8/6 نيز از وضعيت ساختمان خود هنگام زلزله آگاهي نداشتند.

اطلاعات و آمادگي زلزله‌اي

در اين نظر سنجي از مردم تهران پرسيده شد كه آيا درباره مقابله با زلزله آموزش يا اطلاعاتي كسب كرده‌اند و آن چيست؟ از ميان 500 نفر پاسخگو، 4/56‌درصد آموزش يا اطلاعاتي درباره مقابله با زلزله كسب كرده و 6/43‌درصد از آنها هيچ آموزش يا اطلاعاتي درباره مقابله با زلزله ندارند.

 از ميان آنهايي كه اطلاعاتي كسب كرده بودند 6/87‌درصد آموزش حفاظت از خود، 5/3‌درصد آموزش كمك‌هاي اوليه، 4/1درصد تهيه لوازم و مايحتاج ضروري، 7/0‌درصد اسكان موقت، 1/1‌درصد مقاوم‌سازي واحدهاي مسكوني، 4/0‌درصد تخليه اضطراري و 3/5‌درصد آموزش تخصصي امداد و نجات را به‌عنوان آموزش يا اطلاعات خود بيان كرده‌اند.

با وجود اينكه خيلي‌ها مي‌دانند كه روي گسل زندگي مي‌كنند و دير يا زود زلزله‌اي در راه است تنها 6/11‌درصد اقداماتي را براي مقابله با زلزله انجام داده‌اند و 4/88‌درصد هيچ اقدامي براي مقابله با زلزله انجام نداده‌اند. از ميان حدود 11‌درصد از پاسخگويان اين نظر سنجي، 5/15‌درصد مقاوم‌سازي ساختمان، 50‌درصد تهيه بسته كمك‌هاي اوليه، 3/10‌درصد ذخيره آب و غذا و 1/24‌درصد محكم كردن اثاثيه براي جلوگيري از سقوط آنها را از جمله اقدامات خود براي مقابله با زلزله بيان كرده‌اند.

در اين نظرسنجي از ساكنان تهران پرسيده شد آيا تا‌كنون با خانواده يا همسايه‌هاي خود جلسه مشورتي براي آمادگي در برابر وقوع زلزله تشكيل داده‌اند؟ كه 8/9‌درصد با خانواده يا همسايه‌هاي خود جلسه مشورتي براي آمادگي در برابر وقوع زلزله داشته‌اند و 2/90‌درصد از پاسخگويان تا به حال اين كار را انجام نداده بودند. اين در حالي است كه 6/66‌درصد پاسخگويان آمادگي مقابله با زلزله را ندارند، 2/12درصدشان كاملا و 2/21‌درصد تا حدودي آمادگي لازم براي مقابله با زلزله را دارند.

بعد زلزله

گرد و خاك‌هاي پس از زلزله كه فروكش كند، بايد جايي براي اسكان يافت. اما كجا؟ 8/0درصد شهروندان تهراني‌ براي اسكان اضطراري به نزديك‌ترين مدرسه، 8/2‌درصد زير زمين، 6/24‌درصد فضاي باز يا ساختمان‌هاي امن‌تر، 4/4‌درصد پارك‌ها و 4/12‌درصد به مكان‌هايي كه نهادهاي دولتي براي اسكان تهيه كرده‌اند مراجعه مي‌كنند. 6/6‌درصد اعتقاد دارند كه هيچ مكاني براي مراجعه نيست و 4/48‌درصد نمي‌دانند كه بعد از وقوع زلزله  بايد به كجا مراجعه ‌كنند.

به اعتقاد بسياري ازمردم نهادهاي دولتي نمي‌توانند به همه مردم امدادرساني كنند. تهراني‌ها در مقابل اين مسئله كه آيا نهاد‌هاي دولتي مي‌توانند كمك حال‌شان باشند اينگونه جواب داده‌اند: به اعتقاد 5‌درصد نهاد‌هاي، دولتي بعد از وقوع زلزله مي‌توانند به همه‌ جمعيت تهران امداد رساني كنند. 6/22‌درصد تا حدودي اين امر را امكان‌پذير مي‌دانند و از نظر 4/59‌درصد، نهاد‌هاي دولتي نمي‌توانند به همه جمعيت امداد‌رساني كنند. 13‌درصد نيز اطلاعاتي از تجهيزات دولتي ندارند.

زلزله پديده جدي‌اي‌ است؛ حتي اگر صد و چند سال از آخرين گذرش به شهرمان گذشته باشد و پيش‌بيني‌اش فقط براي برخي حيوانات امكان‌پذير باشد. وقتي مي‌دانيم كه روي گسل زندگي مي‌كنيم بايد خود را براي تكان‌هاي خانمان برانداز آماده كنيم.