وقف دانشگاه آزاد بدعت و غیرقانونی است
حجت الاسلام والمسلمین محمد محمدیان عضو جدید هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی، معتقد است که اساسنامه جدید دانشگاه آزاد اسلامی کاملا قانونی است و مسائل دانشگاه آزاد باید شفاف شود.
به گزارش « فردا» رییس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها که عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی هم هست و بهتازگی به جمع هیئت امنای دانشگاه آزاد هم پیوسته، ماجرای وقف دانشگاه آزاد اسلامی را بدعت مسئولان دانشگاه آزاد میداند، برای اینکه اموالی را که تا حالا عمومی بوده، به بهانه وقف خصوصی خواهد شد.
محمدیانی در گفتگوی با هفته نامه پنجره تاکید کرد که کار قانونیتر و نظام مقتدرتر از آن است که برخی بخواهند مقابلش بایستند. متن کامل این گفتگو در یر می آید.
دلیل پافشاری دانشگاه آزاد بر قبول نکردن اساسنامه جدید چیست؟
این سئوال را خود آنها باید پاسخ دهند. بعد از انقلاب، تمام مصوبات مربوط به دانشگاه آزاد در شورایعالی انقلاب فرهنگی بوده و جایگاه قانونی این دانشگاه منوط به مصوبات شورایعالی انقلاب فرهنگی است. بهطور طبیعی هر مجموعهای که قانونی بودن یک مؤسسه، سازمان یا مرکزی را تصویب میکند، میتواند اصلاحاتی را هم در مورد آن انجام دهد، الان که انجام داده، چرا دانشگاه آزاد نمیپذیرد؟ پاسخ این سئوال را خود آنها باید بدهند. نکته قابل توجه این است که شورایعالی انقلاب فرهنگی با توجه به جایگاهی که دارد، خودش را موظف میداند درباره آموزش عالی کشور، اصلاحات لازم را انجام دهد. از چهارسال پیش ابتدا به خود دانشگاه آزاد اعلام شد که هیئت مؤسس دانشگاه آزاد بیایند و اصلاحاتی را که خودشان بهنظرشان میرسد، بعد از حدود 25 سال پیشنهاد دهند؛ ولی هیچ پیشنهادی از طرف آنها به شورا نرسید و شورا هم کمیتهای را مشخص کرد که پیشنهادهای اولیه را برای اصلاحات دانشگاه آزاد به شورا ارایه دهند. در طول چهار سال گذشته چندبار طی بحثها به دانشگاه آزاد مهلت داده شد که اگر نقطهنظری دارند یا خودشان پیشنهاد اصلاحی دارند، ارائه بدهند که در طی چهارسال گذشته هیچ پیشنهادی از طرف هیئت مؤسس به شورای انقلاب فرهنگی نرسید. خب انتظاری که از شورا میرود، این است که بعد از اینهمه مراعات و ملاحظه، وقتی هیئت مؤسس دانشگاه آزاد به نتیجه نرسیده، خودش رأسا اقدام کند. این اتفاق افتاد و درنهایت اصلاحات حقیقتا با نگاه بسیار منصفانه و با هدف ارتقای کیفیت دانشگاه آزاد و حل مشکلاتی که در آنجا وجود دارد، انجام شد و در شورایعالی انقلاب فرهنگی با رأی بسیار بالایی هم به تصویب رسید. حالا که این اقدامات انجام گرفته، بهطور طبیعی زمان اجرای آن فرا رسیده و مقاومتهایی هم که احساس میشود، بهنظر ما مقاومتهای قابلتوجهی نیست و مصوبه آنقدر از جایگاه قانونی قوی برخوردار هست که به محض فراهم شدن بسترهایش، اجرایی میشود. امیدوار هستیم که پس از معرفی هیئتامنای دانشگاه آزاد، اصلاحاتی که در اساسنامه پیش آمده، اجرایی شود.
در روند بررسی و اصلاح اساسنامه، غیر از فرصتهایی که شورا به دانشگاه آزاد داد، مدتی - فکر میکنم پنج جلسه - هم در خود شورایعالی انقلاب فرهنگی بررسی شد که در این جلسهها هم آقای جاسبی و هم آقای عباسپور حضور داشتند. آیا در این مدت این دو نفر به روند اصلاح اساسنامه اعتراضی داشتند یا خیر؟
اولا این دو بزرگوار بسیار جدی در مباحث وارد میشدند و اینطور نبود که با سکوت آنها تصویب شود. کاملا در روند مباحث حضور داشتند و اظهارنظر میکردند. مکرر نظرات آقای جاسبی در جلسه مطرح شد و طبق نظرات ایشان بعضی بخشها نوشته شد. یعنی چنین نبود که بیاعتنا بهنظرات آنها باشند. بعضی وقتها بحثهای بسیار جدی هم در میگرفت که طبیعی بود و درنهایت با رأیگیری بحث خاتمه مییافت. حضور هر دو بزرگوار و بحثهای جدیشان در شورا برای همه اعضای شوراء کاملا ملموس و محسوس بود. البته یک نکته را از ابتدا مطرح میکردند که شورایعالی انقلاب فرهنگی حق ورود به این بحث را ندارد، این بحث را از ابتدا هم مطرح کردند. درنهایت آقای هاشمی نامهای را خدمت رهبر معظم انقلاب نوشتند به همین مضمون که شورا از نظر قانونی حق ورود به این بحث را ندارد. از طرف مقام معظم رهبری به بخش حقوقی ارجاع شد که: «آیا شبههای که مطرح شده درباره حق ورود شورا به اصلاح اساسنامه دانشگاه آزاد درست است یا نه؟ در اینباره کار کارشناسی شود.» کار کارشناسی حقوقی که انجام گرفت، نتیجه این شد که چون تصویب تمام اساسنامه و آییننامههای مربوط به دانشگاه آزاد در شورایعالی انقلاب فرهنگی صورت گرفته بود، شورا حق ورود به بحث اصلاح اساسنامه را دارد. پاسخ همین نظر حقوقی به سئوال آقای هاشمی به اطلاع ایشان هم رسید. از آن به بعد خود آقای جاسبی و آقای عباسپور در جلسات کاملا فعال در مباحث مختلف اصلاح اساسنامه حضور داشتند و اظهارنظر میکردند و همانطور که گفتم، مواردی هم طبق نظر آنها تصویب میشد. حالا که کار تمام شده، بهطور طبیعی انتظار میرفت آقایان مقابل اساسنامه از شورا به دلیل فرصتی که گذاشت، تشکر کرده و از اساسنامه اصلاح شده استقبال کنند؛ اما این اتفاق نیفتاد و واقعا جای گلایه دارد که دوستان بهجای تشکر، مسیر دیگری را انتخاب کردند.
درباره وقف دانشگاه آزاد مسئلهای از جانب رهبری مطرح کردند که بعد دفتر ایشان این بحث را منتفی دانستند. منتهی اخیرا آقای جاسبی در مصاحبهای گفتهاند که آقای هاشمی مجددا خدمت رهبر معظم انقلاب رسیدند و با توضیحاتی که دادند، رهبری به مسئله وقف متقاعد شدند. این موضوع صحت دارد؟
شما میدانید مطالبی که از آقا نقل میشود، باید مستند باشد و این مطلبی که آقای جاسبی گفتند، (طبق نقل شما اگر اینطور باشد) قطعا مستند نیست. چیزی که مستند هست و در سایت خبری بیت هم قرار دارد، این است که آنچه که از آقا پرسیده شده، موضوع یک بحث فقهی بوده. نه اینکه دانشگاه آزاد وقف بشود یا نه. نظر آقا هم از نظر فقهی بیان شده، تصریح هم شده که آقا درباره وقف دانشگاه آزاد اثباتا و نفیا نظری ندارند و باید مجاری قانونی و رسمی که در این زمینه وجود دارد، موضوع را پیگیری کنند. نکته مهمی که در این بحث وقف هست، اینکه بسیاری از اموالی که در اختیار دانشگاه آزاد قرار دارد، مربوط به دولت است و اموال عمومی محسوب میشود. قطعا هیچکس نمیتواند بگوید که دانشگاه آزاد حق دارد اموال دولت را وقف کند. بسیاری از امکانات اعم از زمینهای دانشگاه آزاد از طرف دولت داده شده و امکانات عمومی کشور است که به آنها بهعنوان یک مرکز آموزشی واگذار شده و حق نداشتند بیایند و اموال دولت را وقف کنند. علاوهبر آنکه طبق همان اساسنامه اولیه (قبل از اصلاح) هرگونه تغییر و تحول در دانشگاه آزاد باید به تصویب شورایعالی انقلاب فرهنگی برسد. این بحث وقف میتواند بزرگترین تغییر و تحول در موضوع دانشگاه آزاد باشد. چطور شد که اگر میخواستند یک تبصره را از اساسنامه دانشگاه آزاد اصلاح کنند، باید میآوردند و به تصویب شورایعالی انقلاب فرهنگی میرساندند ولی وقف که یک موضوع بسیار کلان در دانشگاه آزاد است، بدون هیچگونه نظرخواهی از شورایعالی انقلاب فرهنگی که مرجع قانونی آن بوده، انجام گرفته؛ این موضوع را ما پرسیدیم و پاسخی هم به آن داده نشد. آیا امکان دارد که خودشان - در بنرهایی که بعضی جاهای شهر هم زدند، بهعنوان بزرگترین وقف در تاریخ جهان از آن یاد میکنند - چند نفری بنشینند و به نتیجه برسند که ما وقف کردیم و تمام شد و رفت؟!
بهنظر شما هدف نهایی مسئولان دانشگاه آزاد از طرح بحث وقف چیست؟
با آنچه اخیرا مطرح شده که گفتهاند اصلا مصوبه شورایعالی انقلاب فرهنگی غیر شرعی است، معلوم میشود که وقف برای این است که نظام دیگر نتواند در آنجا اقدامی بکند. علیالقاعده این غیرشرعی خواندن برای این است که حالا چون اینجا وقف شده - و جاییکه وقف شده متولی دارد و کس دیگری حق ورود به مباحث آنجا را ندارد - شورا هم نمیتواند دخالت کند. مجموعهای که همهچیزش از امکانات نظام و با مصوبههای این نظام انجام گرفته، همهاش با پول مردم بوده، و در کل شده مجموعه بزرگی به نام دانشگاه آزاد. حالا آقایان میخواهند این مجموعه با یک عبارت «وقفت هذا المال» از اختیارات نظام خارج شود و در اختیار چند نفر متولی خاص قرار گیرد؟ مثل این است که وزارت علوم بیاید کل دانشگاههای کشور را وقف کند و پنج نفر را مشخص کند که این پنج نفر متولی وقف موقوفات دانشگاهی کشورند. مگر به این صورت میشود کشور را اداره کرد؟ یا اینکه وزارت بهداشت بیاید کل بیمارستانهای کشور را وقف کند و پنج نفر را مشخص کند بگوید شما متولی هستید و هیچکس در نظام و کشور حق ورود به مسایل بیمارستانی در کشور را ندارد. واقعا درباره کاری که انجام گرفته، سئوالات و ابهامات زیادی وجود دارد و بهقدری زیاد است، که شائبههای دیگری به ذهن میرسد. روح وقف از نظر استدلالهای عقیدتی و نگاههای فقهی این است که مالی که خصوصی بوده و اشخاص خاصی میتوانستند از آن استفاده کنند، عمومی میشود. اما دانشگاه آزاد اصلا خصوصی نبود و الان با وقف در حقیقت خصوصی شده است.
این کاملا بر خلاف آن اهداف اصلی وقف است. اموال خصوصی را اگر عمومی کنند، گام مثبتی برداشته شده، اما اینکه اموال عمومی بیاید خصوصی شود، و اسم وقف هم روی آن گذاشته شود، خیلی موضوع جدید و قابلتوجهی است. اگر دانشگاه آزاد مالک شخصی داشت و در ملکیت افراد خاصی بود، خیلی خوب بود که وقف شود و در ملکیت عموم قرار بگیرد. اما دانشگاه آزاد که مالک شخصی نداشت، عمومی بود؛ حالا آمدهایم عمومی را خصوصی کردهایم و نتیجه هم گرفتهایم که شورایعالی انقلاب فرهنگی بهعنوان یک مرکز سیاستگذاری برای مراکز آموزش عالی حق ورود به آنجا را ندارد. قطعا اگر شورایعالی انقلاب فرهنگی حق ورود نداشته باشد، هیچکس دیگری نمیتواند حسابرسی کند و ببیند که در آنجا چه خبر است. 30 سال است که در دانشگاه آزاد حسابرسی نشده، هیچ مجموعهای را در کشور نداریم که 30 سال گذشته باشد و حتی از یک نفر هم سئوال نشده باشد که در اینجا چهکار دارید میکنید؟ و بحثهای مالی آنجا چگونه اداره میشود و سئوالات دیگری که در این زمینهها بهطور طبیعی مطرح است. واقعا این به مصلحت خود دانشگاه آزاد نیست. به مصلحت دانشگاه آزاد است که شفافسازی بکند و همه مسائل مدیریتی و مسائل مالی آنجا و مسائل مختلفی که وجود دارد را در منظر عموم مردم قرار دهد تا همه بدانند در دانشگاه آزاد چه میگذرد؟ این به مصلحت خود دانشگاه آزاد است که همهچیز آن شفاف و از این ابهاماتی که در بخش مدیریتی آنجا وجود دارد، رفع شبهه شود.
و نکته پایانی؟
بنده فکر میکنم نظام بسیار مقتدرتر از این است که مجموعهای بتواند مقابل اقتدار نظام ایستادگی کند. بهقدری پایههای قانونی کاری که انجام گرفته محکم است که جای هیچ نگرانی نیست و بهزودی انشاءالله موضوع حل خواهد شد و دانشگاه آزاد هم بهعنوان یکی از مجموعههای فعال در آموزش عالی کشور، طبق روالهای عادی اداره خواهد شد. معتقدیم ظرفیت خوبی در دانشگاه آزاد وجود دارد که با این اصلاح اساسنامه، بهتر و بیشتر در خدمت نظام قرار خواهد گرفت. به هر حال، نکاتی که مطرح میشود، بهزودی برطرف شده و ما امیدواریم اساسنامه جدید بدون مشکل اجرایی شود نظام بسیار مقتدرتر از این است که مجموعهای بتواند مقابل اقتدار نظام ایستادگی کند. بهقدری پایههای قانونی کاری که انجام گرفته محکم است که جای هیچ نگرانی نیست و بهزودی انشاءالله موضوع حل خواهد شد و دانشگاه آزاد هم بهعنوان یکی از مجموعههای فعال در آموزش عالی کشور، طبق روالهای عادی اداره خواهد شد
شما فرض بفرمایید دانشگاه آزاد اصلا یک موسسه انتفاعی مانند یک شرکت است که درآمد زیادی کسب کرده و صاحب آن می خواهد آن را وقف کند، مشکل چیست؟ مثلا اگر فلان صاحب فلان شرکت آمد و گفت من می خواهم شرکتم وقف شود، اوقاف خوشحال و شادمان نمی شود؟ از جمله زمین انستیتو پاستور و بخش هایی از آن وقف است، آیا این وقف مانع از خدمات رسانی آنها شده و غیرشرعی است؟ فکر میکنم اموال دانشگاه آزاد توسط کسانیکه انجا درس خوانده اند تهیه شده. پس حکومت حق دخالت ندارد چون در این صورت تک تک افراد فارغ التحصیل سهم دارند و نه حکومت بنظر مي رسد كه دعوا سر لحاف ملاست وگرنه هيچكس دلش براي دانشجوي بدبخت كه تمام اين دكانها بخاطر اوست نميسوزد. آيا قرار است دانشگاه وقف جايي غير از ايران شود؟ و آيا اگر جايي وقف باشد تحت قوانيين موضوعه كشور فعاليت نمي كند؟ مگر دانشگاه هاي غيردولتي ديگر چگونه براي نظام كار مي كنند؟ نكته ديگر اينكه مگر دولت به جاهاي ديگر كمك نمي كند مثلا" براي احداث مدرسه غير انتفاعي يا بيمارستان و... زمين دولتي نمي دهد و اگر به آنها كمك مي كند مالك آنها ميشود؟ بهتر است دوستان براي برخوردهاي فعلي شان با دانشگاه آزاد استدلالات منطقي تري ارائه دهند.